൩. മഹാവഗ്ഗോ

൧. പബ്ബജ്ജാസുത്തം

൪൦൭. പബ്ബജ്ജം കിത്തയിസ്സാമി, യഥാ പബ്ബജി ചക്ഖുമാ;

യഥാ വീമംസമാനോ സോ, പബ്ബജ്ജം സമരോചയി.

൪൦൮. സമ്ബാധോയം ഘരാവാസോ, രജസ്സായതനം ഇതി;

അബ്ഭോകാസോവ പബ്ബജ്ജാ, ഇതി ദിസ്വാന പബ്ബജി.

൪൦൯. പബ്ബജിത്വാന കായേന, പാപകമ്മം വിവജ്ജയി;

വചീദുച്ചരിതം ഹിത്വാ, ആജീവം പരിസോധയി.

൪൧൦. അഗമാ രാജഗഹം ബുദ്ധോ, മഗധാനം ഗിരിബ്ബജം;

പിണ്ഡായ അഭിഹാരേസി, ആകിണ്ണവരലക്ഖണോ.

൪൧൧. തമദ്ദസാ ബിമ്ബിസാരോ, പാസാദസ്മിം പതിട്ഠിതോ;

ദിസ്വാ ലക്ഖണസമ്പന്നം, ഇമമത്ഥം അഭാസഥ.

൪൧൨. ‘‘ഇമം ഭോന്തോ നിസാമേഥ, അഭിരൂപോ ബ്രഹാ സുചി;

ചരണേന ച സമ്പന്നോ, യുഗമത്തഞ്ച പേക്ഖതി.

൪൧൩. ‘‘ഓക്ഖിത്തചക്ഖു സതിമാ, നായം നീചകുലാമിവ;

രാജദൂതാഭിധാവന്തു, കുഹിം ഭിക്ഖു ഗമിസ്സതി’’.

൪൧൪. തേ പേസിതാ രാജദൂതാ, പിട്ഠിതോ അനുബന്ധിസും;

കുഹിം ഗമിസ്സതി ഭിക്ഖു, കത്ഥ വാസോ ഭവിസ്സതി.

൪൧൫. സപദാനം ചരമാനോ, ഗുത്തദ്വാരോ സുസംവുതോ;

ഖിപ്പം പത്തം അപൂരേസി, സമ്പജാനോ പടിസ്സതോ.

൪൧൬. പിണ്ഡചാരം ചരിത്വാന, നിക്ഖമ്മ നഗരാ മുനി;

പണ്ഡവം അഭിഹാരേസി, ഏത്ഥ വാസോ ഭവിസ്സതി.

൪൧൭. ദിസ്വാന വാസൂപഗതം, തയോ [തതോ (സീ. പീ.)] ദൂതാ ഉപാവിസും;

തേസു ഏകോവ [ഏകോ ച ദൂതോ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ആഗന്ത്വാ, രാജിനോ പടിവേദയി.

൪൧൮. ‘‘ഏസ ഭിക്ഖു മഹാരാജ, പണ്ഡവസ്സ പുരത്ഥതോ [പുരക്ഖതോ (സ്യാ. ക.)];

നിസിന്നോ ബ്യഗ്ഘുസഭോവ, സീഹോവ ഗിരിഗബ്ഭരേ’’.

൪൧൯. സുത്വാന ദൂതവചനം, ഭദ്ദയാനേന ഖത്തിയോ;

തരമാനരൂപോ നിയ്യാസി, യേന പണ്ഡവപബ്ബതോ.

൪൨൦. സ യാനഭൂമിം യായിത്വാ, യാനാ ഓരുയ്ഹ ഖത്തിയോ;

പത്തികോ ഉപസങ്കമ്മ, ആസജ്ജ നം ഉപാവിസി.

൪൨൧. നിസജ്ജ രാജാ സമ്മോദി, കഥം സാരണീയം തതോ;

കഥം സോ വീതിസാരേത്വാ, ഇമമത്ഥം അഭാസഥ.

൪൨൨. ‘‘യുവാ ച ദഹരോ ചാസി, പഠമുപ്പത്തികോ [പഠമുപ്പത്തിയാ (സീ.), പഠമുപ്പത്തിതോ (സ്യാ.)] സുസു;

വണ്ണാരോഹേന സമ്പന്നോ, ജാതിമാ വിയ ഖത്തിയോ.

൪൨൩. ‘‘സോഭയന്തോ അനീകഗ്ഗം, നാഗസങ്ഘപുരക്ഖതോ;

ദദാമി ഭോഗേ ഭുഞ്ജസ്സു, ജാതിം അക്ഖാഹി പുച്ഛിതോ’’.

൪൨൪. ‘‘ഉജും ജനപദോ രാജ, ഹിമവന്തസ്സ പസ്സതോ;

ധനവീരിയേന സമ്പന്നോ, കോസലേസു [കോസലസ്സ (സ്യാ. ക.)] നികേതിനോ.

൪൨൫. ‘‘ആദിച്ചാ [ആദിച്ചോ (ക.)] നാമ ഗോത്തേന, സാകിയാ [സാകിയോ (ക.)] നാമ ജാതിയാ;

തമ്ഹാ കുലാ പബ്ബജിതോമ്ഹി, ന കാമേ അഭിപത്ഥയം.

൪൨൬. ‘‘കാമേസ്വാദീനവം ദിസ്വാ, നേക്ഖമ്മം ദട്ഠു ഖേമതോ;

പധാനായ ഗമിസ്സാമി, ഏത്ഥ മേ രഞ്ജതീ മനോ’’തി.

പബ്ബജ്ജാസുത്തം പഠമം നിട്ഠിതം.

൨. പധാനസുത്തം

൪൨൭. ‘‘തം മം പധാനപഹിതത്തം, നദിം നേരഞ്ജരം പതി;

വിപരക്കമ്മ ഝായന്തം, യോഗക്ഖേമസ്സ പത്തിയാ.

൪൨൮. ‘‘നമുചീ കരുണം വാചം, ഭാസമാനോ ഉപാഗമി;

‘കിസോ ത്വമസി ദുബ്ബണ്ണോ, സന്തികേ മരണം തവ.

൪൨൯. ‘‘‘സഹസ്സഭാഗോ മരണസ്സ, ഏകംസോ തവ ജീവിതം;

ജീവ ഭോ ജീവിതം സേയ്യോ, ജീവം പുഞ്ഞാനി കാഹസി.

൪൩൦. ‘‘‘ചരതോ ച തേ ബ്രഹ്മചരിയം, അഗ്ഗിഹുത്തഞ്ച ജൂഹതോ;

പഹൂതം ചീയതേ പുഞ്ഞം, കിം പധാനേന കാഹസി.

൪൩൧. ‘‘‘ദുഗ്ഗോ മഗ്ഗോ പധാനായ, ദുക്കരോ ദുരഭിസമ്ഭവോ’’’;

ഇമാ ഗാഥാ ഭണം മാരോ, അട്ഠാ ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ.

൪൩൨. തം തഥാവാദിനം മാരം, ഭഗവാ ഏതദബ്രവി;

‘‘പമത്തബന്ധു പാപിമ, യേനത്ഥേന [സേനത്ഥേന (?), അത്തനോ അത്ഥേന (അട്ഠ. സംവണ്ണനാ)] ഇധാഗതോ.

൪൩൩. ‘‘അണുമത്തോപി [അണുമത്തേനപി (സീ. സ്യാ.)] പുഞ്ഞേന, അത്ഥോ മയ്ഹം ന വിജ്ജതി;

യേസഞ്ച അത്ഥോ പുഞ്ഞേന, തേ മാരോ വത്തുമരഹതി.

൪൩൪. ‘‘അത്ഥി സദ്ധാ തഥാ [തതോ (സീ. പീ.), തപോ (സ്യാ. ക.)] വീരിയം, പഞ്ഞാ ച മമ വിജ്ജതി;

ഏവം മം പഹിതത്തമ്പി, കിം ജീവമനുപുച്ഛസി.

൪൩൫. ‘‘നദീനമപി സോതാനി, അയം വാതോ വിസോസയേ;

കിഞ്ച മേ പഹിതത്തസ്സ, ലോഹിതം നുപസുസ്സയേ.

൪൩൬. ‘‘ലോഹിതേ സുസ്സമാനമ്ഹി, പിത്തം സേമ്ഹഞ്ച സുസ്സതി;

മംസേസു ഖീയമാനേസു, ഭിയ്യോ ചിത്തം പസീദതി;

ഭിയ്യോ സതി ച പഞ്ഞാ ച, സമാധി മമ തിട്ഠതി.

൪൩൭. ‘‘തസ്സ മേവം വിഹരതോ, പത്തസ്സുത്തമവേദനം;

കാമേസു [കാമേ (സീ. സ്യാ.)] നാപേക്ഖതേ ചിത്തം, പസ്സ സത്തസ്സ സുദ്ധതം.

൪൩൮. ‘‘കാമാ തേ പഠമാ സേനാ, ദുതിയാ അരതി വുച്ചതി;

തതിയാ ഖുപ്പിപാസാ തേ, ചതുത്ഥീ തണ്ഹാ പവുച്ചതി.

൪൩൯. ‘‘പഞ്ചമം [പഞ്ചമീ (സീ. പീ.)] ഥിനമിദ്ധം തേ, ഛട്ഠാ ഭീരൂ പവുച്ചതി;

സത്തമീ വിചികിച്ഛാ തേ, മക്ഖോ ഥമ്ഭോ തേ അട്ഠമോ.

൪൪൦. ‘‘ലാഭോ സിലോകോ സക്കാരോ, മിച്ഛാലദ്ധോ ച യോ യസോ;

യോ ചത്താനം സമുക്കംസേ, പരേ ച അവജാനതി.

൪൪൧. ‘‘ഏസാ നമുചി തേ സേനാ, കണ്ഹസ്സാഭിപ്പഹാരിനീ;

ന നം അസൂരോ ജിനാതി, ജേത്വാ ച ലഭതേ സുഖം.

൪൪൨. ‘‘ഏസ മുഞ്ജം പരിഹരേ, ധിരത്ഥു മമ [ഇദ (ക.)] ജീവിതം;

സങ്ഗാമേ മേ മതം സേയ്യോ, യം ചേ ജീവേ പരാജിതോ.

൪൪൩. ‘‘പഗാള്ഹേത്ഥ ന ദിസ്സന്തി, ഏകേ സമണബ്രാഹ്മണാ;

തഞ്ച മഗ്ഗം ന ജാനന്തി, യേന ഗച്ഛന്തി സുബ്ബതാ.

൪൪൪. ‘‘സമന്താ ധജിനിം ദിസ്വാ, യുത്തം മാരം സവാഹനം;

യുദ്ധായ പച്ചുഗ്ഗച്ഛാമി, മാ മം ഠാനാ അചാവയി.

൪൪൫. ‘‘യം തേ തം നപ്പസഹതി, സേനം ലോകോ സദേവകോ;

തം തേ പഞ്ഞായ ഭേച്ഛാമി [ഗച്ഛാമി (സീ.), വേച്ഛാമി (സ്യാ.), വജ്ഝാമി (ക.)], ആമം പത്തംവ അസ്മനാ [പക്കംവ അമുനാ (ക.)].

൪൪൬. ‘‘വസീകരിത്വാ [വസിം കരിത്വാ (ബഹൂസു)] സങ്കപ്പം, സതിഞ്ച സൂപതിട്ഠിതം;

രട്ഠാ രട്ഠം വിചരിസ്സം, സാവകേ വിനയം പുഥൂ.

൪൪൭. ‘‘തേ അപ്പമത്താ പഹിതത്താ, മമ സാസനകാരകാ;

അകാമസ്സ [അകാമാ (ക.)] തേ ഗമിസ്സന്തി, യത്ഥ ഗന്ത്വാ ന സോചരേ’’.

൪൪൮. ‘‘സത്ത വസ്സാനി ഭഗവന്തം, അനുബന്ധിം പദാപദം;

ഓതാരം നാധിഗച്ഛിസ്സം, സമ്ബുദ്ധസ്സ സതീമതോ.

൪൪൯. ‘‘മേദവണ്ണംവ പാസാണം, വായസോ അനുപരിയഗാ;

അപേത്ഥ മുദും [മുദു (സീ.)] വിന്ദേമ, അപി അസ്സാദനാ സിയാ.

൪൫൦. ‘‘അലദ്ധാ തത്ഥ അസ്സാദം, വായസേത്തോ അപക്കമി;

കാകോവ സേലമാസജ്ജ, നിബ്ബിജ്ജാപേമ ഗോതമം’’.

൪൫൧. തസ്സ സോകപരേതസ്സ, വീണാ കച്ഛാ അഭസ്സഥ;

തതോ സോ ദുമ്മനോ യക്ഖോ, തത്ഥേവന്തരധായഥാതി.

പധാനസുത്തം ദുതിയം നിട്ഠിതം.

൩. സുഭാസിതസുത്തം

ഏവം മേ സുതം – ഏക സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ചതൂഹി, ഭിക്ഖവേ, അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതാ വാചാ സുഭാസിതാ ഹോതി, ന ദുബ്ഭാസിതാ, അനവജ്ജാ ച അനനുവജ്ജാ ച വിഞ്ഞൂനം. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സുഭാസിതംയേവ ഭാസതി നോ ദുബ്ഭാസിതം, ധമ്മംയേവ ഭാസതി നോ അധമ്മം, പിയംയേവ ഭാസതി നോ അപ്പിയം, സച്ചംയേവ ഭാസതി നോ അലികം. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതൂഹി അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതാ വാചാ സുഭാസിതാ ഹോതി, നോ ദുബ്ഭാസിതാ, അനവജ്ജാ ച അനനുവജ്ജാ ച വിഞ്ഞൂന’’ന്തി. ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

൪൫൨. ‘‘സുഭാസിതം ഉത്തമമാഹു സന്തോ, ധമ്മം ഭണേ നാധമ്മം തം ദുതിയം;

പിയം ഭണേ നാപ്പിയം തം തതിയം, സച്ചം ഭണേ നാലികം തം ചതുത്ഥ’’ന്തി.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ ഉട്ഠായാസനാ ഏകംസം ചീവരം കത്വാ യേന ഭഗവാ തേനഞ്ജലിം പണാമേത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘പടിഭാതി മം ഭഗവാ, പടിഭാതി മം സുഗതാ’’തി. ‘‘പടിഭാതു തം വങ്ഗീസാ’’തി ഭഗവാ അവോച. അഥ ഖോ ആയസ്മാ വങ്ഗീസോ ഭഗവന്തം സമ്മുഖാ സാരുപ്പാഹി ഗാഥാഹി അഭിത്ഥവി –

൪൫൩. ‘‘തമേവ വാചം ഭാസേയ്യ, യായത്താനം ന താപയേ;

പരേ ച ന വിഹിംസേയ്യ, സാ വേ വാചാ സുഭാസിതാ.

൪൫൪. ‘‘പിയവാചമേവ ഭാസേയ്യ, യാ വാചാ പടിനന്ദിതാ;

യം അനാദായ പാപാനി, പരേസം ഭാസതേ പിയം.

൪൫൫. ‘‘സച്ചം വേ അമതാ വാചാ, ഏസ ധമ്മോ സനന്തനോ;

സച്ചേ അത്ഥേ ച ധമ്മേ ച, ആഹു സന്തോ പതിട്ഠിതാ.

൪൫൬. ‘‘യം ബുദ്ധോ ഭാസതി വാചം, ഖേമം നിബ്ബാനപത്തിയാ;

ദുക്ഖസ്സന്തകിരിയായ, സാ വേ വാചാനമുത്തമാ’’തി.

സുഭാസിതസുത്തം തതിയം നിട്ഠിതം.

൪. സുന്ദരികഭാരദ്വാജസുത്തം

ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു വിഹരതി സുന്ദരികായ നദിയാ തീരേ. തേന ഖോ പന സമയേന സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ സുന്ദരികായ നദിയാ തീരേ അഗ്ഗിം ജുഹതി, അഗ്ഗിഹുത്തം പരിചരതി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ അഗ്ഗിം ജുഹിത്വാ അഗ്ഗിഹുത്തം പരിചരിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ സമന്താ ചതുദ്ദിസാ അനുവിലോകേസി – ‘‘കോ നു ഖോ ഇമം ഹബ്യസേസം ഭുഞ്ജേയ്യാ’’തി? അദ്ദസാ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം അവിദൂരേ അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ സസീസം പാരുതം നിസിന്നം; ദിസ്വാന വാമേന ഹത്ഥേന ഹബ്യസേസം ഗഹേത്വാ ദക്ഖിണേന ഹത്ഥേന കമണ്ഡലും ഗഹേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സുന്ദരികഭാരദ്വാജസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പദസദ്ദേന സീസം വിവരി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ – ‘‘മുണ്ഡോ അയം ഭവം, മുണ്ഡകോ അയം ഭവ’’ന്തി തതോവ പുന നിവത്തിതുകാമോ അഹോസി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘മുണ്ഡാപി ഹി ഇധേകച്ചേ ബ്രാഹ്മണാ ഭവന്തി, യംനൂനാഹം ഉപസങ്കമിത്വാ ജാതിം പുച്ഛേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിംജച്ചോ ഭവ’’ന്തി?

അഥ ഖോ ഭഗവാ സുന്ദരികഭാരദ്വാജം ബ്രാഹ്മണം ഗാഥാഹി അജ്ഝഭാസി –

൪൫൭. ‘‘ന ബ്രാഹ്മണോ നോമ്ഹി ന രാജപുത്തോ, ന വേസ്സായനോ ഉദ കോചി നോമ്ഹി;

ഗോത്തം പരിഞ്ഞായ പുഥുജ്ജനാനം, അകിഞ്ചനോ മന്ത ചരാമി ലോകേ.

൪൫൮. ‘‘സങ്ഘാടിവാസീ അഗഹോ ചരാമി [അഗിഹോ (ക. സീ. പീ.) അഗേഹോ (കത്ഥചി)], നിവുത്തകേസോ അഭിനിബ്ബുതത്തോ;

അലിപ്പമാനോ ഇധ മാണവേഹി, അകല്ലം മം ബ്രാഹ്മണ പുച്ഛസി ഗോത്തപഞ്ഹം’’.

൪൫൯. ‘‘പുച്ഛന്തി വേ ഭോ ബ്രാഹ്മണാ, ബ്രാഹ്മണേഭി സഹ ബ്രാഹ്മണോ നോ ഭവ’’ന്തി.

൪൬൦. ‘‘ബ്രാഹ്മണോ ഹി ചേ ത്വം ബ്രൂസി, മഞ്ച ബ്രൂസി അബ്രാഹ്മണം;

തം തം സാവിത്തിം പുച്ഛാമി, തിപദം ചതുവീസതക്ഖരം.

൪൬൧. ‘‘കിം നിസ്സിതാ ഇസയോ മനുജാ, ഖത്തിയാ ബ്രാഹ്മണാ [പഠമപാദന്തോ] ദേവതാനം;

യഞ്ഞമകപ്പയിംസു പുഥൂ ഇധ ലോകേ [ദുതിയപാദന്തോ (സീ.)].

൪൬൨. ‘‘യദന്തഗൂ വേദഗൂ യഞ്ഞകാലേ, യസ്സാഹുതിം ലഭേ തസ്സിജ്ഝേതി ബ്രൂമി’’.

൪൬൩. ‘‘അദ്ധാ ഹി തസ്സ ഹുതമിജ്ഝേ, (ഇതി ബ്രാഹ്മണോ)

യം താദിസം വേദഗുമദ്ദസാമ;

തുമ്ഹാദിസാനഞ്ഹി അദസ്സനേന, അഞ്ഞോ ജനോ ഭുഞ്ജതി പൂരളാസം’’.

൪൬൪. ‘‘തസ്മാതിഹ ത്വം ബ്രാഹ്മണ അത്ഥേന, അത്ഥികോ ഉപസങ്കമ്മ പുച്ഛ;

സന്തം വിധൂമം അനീഘം നിരാസം, അപ്പേവിധ അഭിവിന്ദേ സുമേധം’’.

൪൬൫. ‘‘യഞ്ഞേ രതോഹം ഭോ ഗോതമ, യഞ്ഞം യിട്ഠുകാമോ നാഹം പജാനാമി;

അനുസാസതു മം ഭവം, യത്ഥ ഹുതം ഇജ്ഝതേ ബ്രൂഹി മേ തം’’.

‘‘തേന ഹി ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, ഓദഹസ്സു സോതം; ധമ്മം തേ ദേസേസ്സാമി –

൪൬൬. ‘‘മാ ജാതിം പുച്ഛീ ചരണഞ്ച പുച്ഛ, കട്ഠാ ഹവേ ജായതി ജാതവേദോ;

നീചാകുലീനോപി മുനീ ധിതീമാ, ആജാനിയോ ഹോതി ഹിരീനിസേധോ.

൪൬൭. ‘‘സച്ചേന ദന്തോ ദമസാ ഉപേതോ, വേദന്തഗൂ വൂസിതബ്രഹ്മചരിയോ;

കാലേന തമ്ഹി ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ [പുഞ്ഞപേഖോ (സീ. പീ.)] യജേഥ.

൪൬൮. ‘‘യേ കാമേ ഹിത്വാ അഗഹാ ചരന്തി, സുസഞ്ഞതത്താ തസരംവ ഉജ്ജും;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൬൯. ‘‘യേ വീതരാഗാ സുസമാഹിതിന്ദ്രിയാ, ചന്ദോവ രാഹുഗ്ഗഹണാ പമുത്താ;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൭൦. ‘‘അസജ്ജമാനാ വിചരന്തി ലോകേ, സദാ സതാ ഹിത്വാ മമായിതാനി;

കാലേന തേസു ഹബ്യം പവേച്ഛേ, യോ ബ്രാഹ്മണോ പുഞ്ഞപേക്ഖോ യജേഥ.

൪൭൧. ‘‘യോ കാമേ ഹിത്വാ അഭിഭുയ്യചാരീ, യോ വേദി ജാതീമരണസ്സ അന്തം;

പരിനിബ്ബുതോ ഉദകരഹദോവ സീതോ, തഥാഗതോ അരഹതി പൂരളാസം.

൪൭൨. ‘‘സമോ സമേഹി വിസമേഹി ദൂരേ, തഥാഗതോ ഹോതി അനന്തപഞ്ഞോ;

അനൂപലിത്തോ ഇധ വാ ഹുരം വാ, തഥാഗതോ അരഹതി പൂരളാസം.

൪൭൩. ‘‘യമ്ഹി ന മായാ വസതി ന മാനോ, യോ വീതലോഭോ അമമോ നിരാസോ;

പനുണ്ണകോധോ അഭിനിബ്ബുതത്തോ, യോ ബ്രാഹ്മണോ സോകമലം അഹാസി;

തഥാഗതോ അരഹതി പൂരളാസം.