൧൦. കോകാലികസുത്തം

ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ കോകാലികോ ഭിക്ഖു യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ കോകാലികോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘പാപിച്ഛാ, ഭന്തേ, സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതാ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ഭഗവാ കോകാലികം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘മാ ഹേവം, കോകാലിക, മാ ഹേവം, കോകാലിക! പസാദേഹി, കോകാലിക, സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേസു ചിത്തം. പേസലാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ’’തി.

ദുതിയമ്പി ഖോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ കോകാലികോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിഞ്ചാപി മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സദ്ധായികോ പച്ചയികോ, അഥ ഖോ പാപിച്ഛാവ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ, പാപികാനം ഇച്ഛാനം വസം ഗതാ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ ഭഗവാ കോകാലികം ഭിക്ഖും ഏതദവോച – ‘‘മാ ഹേവം, കോകാലിക, മാ ഹേവം, കോകാലിക! പസാദേഹി, കോകാലിക, സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേസു ചിത്തം. പേസലാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാ’’തി.

അഥ ഖോ കോകാലികോ ഭിക്ഖു ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അചിരപ്പക്കന്തസ്സ ച കോകാലികസ്സ ഭിക്ഖുനോ സാസപമത്തീഹി പിളകാഹി സബ്ബോ കായോ ഫുടോ [ഫുട്ഠോ (സ്യാ.)] അഹോസി; സാസപമത്തിയോ ഹുത്വാ മുഗ്ഗമത്തിയോ അഹേസും; മുഗ്ഗമത്തിയോ ഹുത്വാ കളായമത്തിയോ അഹേസും; കളായമത്തിയോ ഹുത്വാ കോലട്ഠിമത്തിയോ അഹേസും; കോലട്ഠിമത്തിയോ ഹുത്വാ കോലമത്തിയോ അഹേസും; കോലമത്തിയോ ഹുത്വാ ആമലകമത്തിയോ അഹേസും; ആമലകമത്തിയോ ഹുത്വാ ബേളുവസലാടുകമത്തിയോ അഹേസും; ബേളുവസലാടുകമത്തിയോ ഹുത്വാ ബില്ലമത്തിയോ അഹേസും; ബില്ലമത്തിയോ ഹുത്വാ പഭിജ്ജിംസു; പുബ്ബഞ്ച ലോഹിതഞ്ച പഗ്ഘരിംസു. അഥ ഖോ കോകാലികോ ഭിക്ഖു തേനേവാബാധേന കാലമകാസി. കാലങ്കതോ ച കോകാലികോ ഭിക്ഖു പദുമം നിരയം ഉപപജ്ജി സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേസു ചിത്തം ആഘാതേത്വാ.

അഥ ഖോ ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണോ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം, ഠിതോ ഖോ ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കോകാലികോ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു കാലങ്കതോ; കാലങ്കതോ ച, ഭന്തേ, കോകാലികോ ഭിക്ഖു പദുമം നിരയം ഉപപന്നോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേസു ചിത്തം ആഘാതേത്വാ’’തി. ഇദമവോച ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി; ഇദം വത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ തസ്സാ രത്തിയാ അച്ചയേന ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഇമം, ഭിക്ഖവേ, രത്തിം ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ…പേ… ഇദമവോച, ഭിക്ഖവേ, ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി, ഇദം വത്വാ മം പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കീവദീഘം നു ഖോ, ഭന്തേ, പദുമേ നിരയേ ആയുപ്പമാണ’’ന്തി? ‘‘ദീഘം ഖോ, ഭിക്ഖു, പദുമേ നിരയേ ആയുപ്പമാണം; തം ന സുകരം സങ്ഖാതും ഏത്തകാനി വസ്സാനി ഇതി വാ ഏത്തകാനി വസ്സസതാനി ഇതി വാ ഏത്തകാനി വസ്സസഹസ്സാനി ഇതി വാ ഏത്തകാനി വസ്സസതസഹസ്സാനി ഇതി വാ’’തി. ‘‘സക്കാ പന, ഭന്തേ, ഉപമാ [ഉപമം (സീ. സ്യാ. ക.)] കാതു’’ന്തി? ‘‘സക്കാ, ഭിക്ഖൂ’’തി ഭഗവാ അവോച –

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതിഖാരികോ കോസലകോ തിലവാഹോ; തതോ പുരിസോ വസ്സസതസ്സ വസ്സസതസ്സ അച്ചയേന ഏകമേകം തിലം ഉദ്ധരേയ്യ. ഖിപ്പതരം ഖോ സോ ഭിക്ഖു വീസതിഖാരികോ കോസലകോ തിലവാഹോ ഇമിനാ ഉപക്കമേന പരിക്ഖയം പരിയാദാനം ഗച്ഛേയ്യ, നത്വേവ ഏകോ അബ്ബുദോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി അബ്ബുദാ നിരയാ ഏവമേകോ നിരബ്ബുദോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി നിരബ്ബുദാ നിരയാ ഏവമേകോ അബബോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി അബബാ നിരയാ ഏവമേകോ അഹഹോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി അഹഹാ നിരയാ ഏവമേകോ അടടോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി അടടാ നിരയാ ഏവമേകോ കുമുദോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി കുമുദാ നിരയാ ഏവമേകോ സോഗന്ധികോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി സോഗന്ധികാ നിരയാ ഏവമേകോ ഉപ്പലകോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി ഉപ്പലകാ നിരയാ ഏവമേകോ പുണ്ഡരീകോ നിരയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖു, വീസതി പുണ്ഡരീകാ നിരയാ ഏവമേകോ പദുമോ നിരയോ. പദുമം ഖോ പന ഭിക്ഖു നിരയം കോകാലികോ ഭിക്ഖു ഉപപന്നോ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനേസു ചിത്തം ആഘാതേത്വാ’’തി. ഇദമവോച ഭഗവാ, ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

൬൬൨. ‘‘പുരിസസ്സ ഹി ജാതസ്സ, കുഠാരീ [കുധാരീ (ക.)] ജായതേ മുഖേ;

യായ ഛിന്ദതി അത്താനം, ബാലോ ദുബ്ഭാസിതം ഭണം.

൬൬൩. ‘‘യോ നിന്ദിയം പസംസതി, തം വാ നിന്ദതി യോ പസംസിയോ;

വിചിനാതി മുഖേന സോ കലിം, കലിനാ തേന സുഖം ന വിന്ദതി.

൬൬൪. ‘‘അപ്പമത്തോ അയം കലി, യോ അക്ഖേസു ധനപരാജയോ;

സബ്ബസ്സാപി സഹാപി അത്തനാ, അയമേവ മഹത്തരോ [മഹന്തകരോ (സീ.)] കലി;

യോ സുഗതേസു മനം പദോസയേ.

൬൬൫. ‘‘സതം സഹസ്സാനം നിരബ്ബുദാനം, ഛത്തിംസതി പഞ്ച ച അബ്ബുദാനി [അബ്ബുദാനം (ക.)];

യമരിയഗരഹീ നിരയം ഉപേതി, വാചം മനഞ്ച പണിധായ പാപകം.

൬൬൬. ‘‘അഭൂതവാദീ നിരയം ഉപേതി, യോ വാപി കത്വാ ന കരോമിചാഹ;

ഉഭോപി തേ പേച്ച സമാ ഭവന്തി, നിഹീനകമ്മാ മനുജാ പരത്ഥ.

൬൬൭. ‘‘യോ അപ്പദുട്ഠസ്സ നരസ്സ ദുസ്സതി, സുദ്ധസ്സ പോസസ്സ അനങ്ഗണസ്സ;

തമേവ ബാലം പച്ചേതി പാപം, സുഖുമോ രജോ പടിവാതംവ ഖിത്തോ.

൬൬൮. ‘‘യോ ലോഭഗുണേ അനുയുത്തോ, സോ വചസാ പരിഭാസതി അഞ്ഞേ;

അസദ്ധോ കദരിയോ അവദഞ്ഞൂ, മച്ഛരി പേസുണിയം [പേസുണിയസ്മിം (ബഹൂസു)] അനുയുത്തോ.

൬൬൯. ‘‘മുഖദുഗ്ഗ വിഭൂത അനരിയ, ഭൂനഹു [ഭുനഹത (സ്യാ. ക.)] പാപക ദുക്കടകാരി;

പുരിസന്ത കലീ അവജാത, മാ ബഹുഭാണിധ നേരയികോസി.

൬൭൦. ‘‘രജമാകിരസീ അഹിതായ, സന്തേ ഗരഹസി കിബ്ബിസകാരീ;

ബഹൂനി ദുച്ചരിതാനി ചരിത്വാ, ഗച്ഛസി ഖോ പപതം ചിരരത്തം.

൬൭൧. ‘‘ന ഹി നസ്സതി കസ്സചി കമ്മം, ഏതി ഹതം ലഭതേവ സുവാമി;

ദുക്ഖം മന്ദോ പരലോകേ, അത്തനി പസ്സതി കിബ്ബിസകാരീ.

൬൭൨. ‘‘അയോസങ്കുസമാഹതട്ഠാനം, തിണ്ഹധാരമയസൂലമുപേതി;

അഥ തത്തഅയോഗുളസന്നിഭം, ഭോജനമത്ഥി തഥാ പതിരൂപം.

൬൭൩. ‘‘ന ഹി വഗ്ഗു വദന്തി വദന്താ, നാഭിജവന്തി ന താണമുപേന്തി;

അങ്ഗാരേ സന്ഥതേ സയന്തി [സേന്തി (സീ. സ്യാ. പീ.)], ഗിനിസമ്പജ്ജലിതം പവിസന്തി.

൬൭൪. ‘‘ജാലേന ച ഓനഹിയാന, തത്ഥ ഹനന്തി അയോമയകുടേഭി [അയോമയകൂടേഹി (സീ. സ്യാ. പീ.)];

അന്ധംവ തിമിസമായന്തി, തം വിതതഞ്ഹി യഥാ മഹികായോ.

൬൭൫. ‘‘അഥ ലോഹമയം പന കുമ്ഭിം, ഗിനിസമ്പജ്ജലിതം പവിസന്തി;

പച്ചന്തി ഹി താസു ചിരരത്തം, അഗ്ഗിനിസമാസു [ഗിനിസ്സമാസു (ക.)] സമുപ്പിലവാതേ.

൬൭൬. ‘‘അഥ പുബ്ബലോഹിതമിസ്സേ, തത്ഥ കിം പച്ചതി കിബ്ബിസകാരീ;

യം യം ദിസകം [ദിസതം (സീ. സ്യാ. പീ.)] അധിസേതി, തത്ഥ കിലിസ്സതി സമ്ഫുസമാനോ.

൬൭൭. ‘‘പുളവാവസഥേ സലിലസ്മിം, തത്ഥ കിം പച്ചതി കിബ്ബിസകാരീ;

ഗന്തും ന ഹി തീരമപത്ഥി, സബ്ബസമാ ഹി സമന്തകപല്ലാ.

൬൭൮. ‘‘അസിപത്തവനം പന തിണ്ഹം, തം പവിസന്തി സമുച്ഛിദഗത്താ;

ജിവ്ഹം ബലിസേന ഗഹേത്വാ, ആരജയാരജയാ വിഹനന്തി.

൬൭൯. ‘‘അഥ വേതരണിം പന ദുഗ്ഗം, തിണ്ഹധാരഖുരധാരമുപേന്തി;

തത്ഥ മന്ദാ പപതന്തി, പാപകരാ പാപാനി കരിത്വാ.

൬൮൦. ‘‘ഖാദന്തി ഹി തത്ഥ രുദന്തേ, സാമാ സബലാ കാകോലഗണാ ച;

സോണാ സിങ്ഗാലാ [സിഗാലാ (സീ. പീ.)] പടിഗിദ്ധാ [പടിഗിജ്ഝാ (സ്യാ. പീ.)], കുലലാ വായസാ ച [കുലലാ ച വായസാ (?)] വിതുദന്തി.

൬൮൧. ‘‘കിച്ഛാ വതയം ഇധ വുത്തി, യം ജനോ ഫുസതി [പസ്സതി (സീ. സ്യാ. പീ.)] കിബ്ബിസകാരീ;

തസ്മാ ഇധ ജീവിതസേസേ, കിച്ചകരോ സിയാ നരോ ന ചപ്പമജ്ജേ.

൬൮൨. ‘‘തേ ഗണിതാ വിദൂഹി തിലവാഹാ, യേ പദുമേ നിരയേ ഉപനീതാ;

നഹുതാനി ഹി കോടിയോ പഞ്ച ഭവന്തി, ദ്വാദസ കോടിസതാനി പുനഞ്ഞാ [പനയ്യേ (ക.)].

൬൮൩. ‘‘യാവ ദുഖാ [ദുക്ഖാ (സീ. സ്യാ.), ദുക്ഖ (പീ. ക.)] നിരയാ ഇധ വുത്താ, തത്ഥപി താവ ചിരം വസിതബ്ബം;

തസ്മാ സുചിപേസലസാധുഗുണേസു, വാചം മനം സതതം [പകതം (സ്യാ.)] പരിരക്ഖേ’’തി.

കോകാലികസുത്തം ദസമം നിട്ഠിതം.