൧൦. ആളവകസുത്തം
ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ ആളവിയം വിഹരതി ആളവകസ്സ യക്ഖസ്സ ഭവനേ. അഥ ഖോ ആളവകോ യക്ഖോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘നിക്ഖമ, സമണാ’’തി. ‘‘സാധാവുസോ’’തി ഭഗവാ നിക്ഖമി. ‘‘പവിസ, സമണാ’’തി. ‘‘സാധാവുസോ’’തി ഭഗവാ പാവിസി.
ദുതിയമ്പി ഖോ…പേ… തതിയമ്പി ഖോ ആളവകോ യക്ഖോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘നിക്ഖമ, സമണാ’’തി. ‘‘സാധാവുസോ’’തി ഭഗവാ നിക്ഖമി. ‘‘പവിസ, സമണാ’’തി. ‘‘സാധാവുസോ’’തി ഭഗവാ പാവിസി.
ചതുത്ഥമ്പി ഖോ ആളവകോ യക്ഖോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘നിക്ഖമ, സമണാ’’തി. ‘‘ന ഖ്വാഹം തം, ആവുസോ, നിക്ഖമിസ്സാമി. യം തേ കരണീയം, തം കരോഹീ’’തി.
‘‘പഞ്ഹം തം, സമണ, പുച്ഛിസ്സാമി. സചേ മേ ന ബ്യാകരിസ്സസി, ചിത്തം വാ തേ ഖിപിസ്സാമി, ഹദയം വാ തേ ഫാലേസ്സാമി, പാദേസു വാ ഗഹേത്വാ പാരഗങ്ഗായ ഖിപിസ്സാമീ’’തി.
‘‘ന ഖ്വാഹം തം, ആവുസോ, പസ്സാമി സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ യോ മേ ചിത്തം വാ ഖിപേയ്യ ഹദയം വാ ഫാലേയ്യ പാദേസു വാ ഗഹേത്വാ പാരഗങ്ഗായ ഖിപേയ്യ. അപി ച ത്വം, ആവുസോ, പുച്ഛ യദാകങ്ഖസീ’’തി. അഥ ഖോ ആളവകോ യക്ഖോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –
൧൮൩. ‘‘കിം സൂധ വിത്തം പുരിസസ്സ സേട്ഠം, കിം സു സുചിണ്ണം സുഖമാവഹാതി;
കിം സു [കിം സൂ (സീ.)] ഹവേ സാദുതരം രസാനം, കഥം ജീവിം ജീവിതമാഹു സേട്ഠം’’.
൧൮൪. ‘‘സദ്ധീധ വിത്തം പുരിസസ്സ സേട്ഠം, ധമ്മോ സുചിണ്ണോ സുഖമാവഹാതി;
സച്ചം ഹവേ സാദുതരം രസാനം, പഞ്ഞാജീവിം ജീവിതമാഹു സേട്ഠം’’.
൧൮൫. ‘‘കഥം സു തരതി ഓഘം, കഥം സു തരതി അണ്ണവം;
കഥം സു ദുക്ഖമച്ചേതി, കഥം സു പരിസുജ്ഝതി’’.
൧൮൬. ‘‘സദ്ധാ തരതി ഓഘം, അപ്പമാദേന അണ്ണവം;
വീരിയേന [വിരിയേന (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ദുക്ഖമച്ചേതി, പഞ്ഞായ പരിസുജ്ഝതി’’.
൧൮൭. ‘‘കഥം സു ലഭതേ പഞ്ഞം, കഥം സു വിന്ദതേ ധനം;
കഥം സു കിത്തിം പപ്പോതി, കഥം മിത്താനി ഗന്ഥതി;
അസ്മാ ലോകാ പരം ലോകം, കഥം പേച്ച ന സോചതി’’.
൧൮൮. ‘‘സദ്ദഹാനോ അരഹതം, ധമ്മം നിബ്ബാനപത്തിയാ;
സുസ്സൂസം [സുസ്സൂസാ (സീ. പീ.)] ലഭതേ പഞ്ഞം, അപ്പമത്തോ വിചക്ഖണോ.
൧൮൯. ‘‘പതിരൂപകാരീ ധുരവാ, ഉട്ഠാതാ വിന്ദതേ ധനം;
സച്ചേന കിത്തിം പപ്പോതി, ദദം മിത്താനി ഗന്ഥതി.
൧൯൦. ‘‘യസ്സേതേ ചതുരോ ധമ്മാ, സദ്ധസ്സ ഘരമേസിനോ;
സച്ചം ധമ്മോ [ദമോ (?)] ധിതി ചാഗോ, സ വേ പേച്ച ന സോചതി.
൧൯൧. ‘‘ഇങ്ഘ അഞ്ഞേപി പുച്ഛസ്സു, പുഥൂ സമണബ്രാഹ്മണേ;
യദി സച്ചാ ദമാ ചാഗാ, ഖന്ത്യാ ഭിയ്യോധ വിജ്ജതി’’.
൧൯൨. ‘‘കഥം നു ദാനി പുച്ഛേയ്യം, പുഥൂ സമണബ്രാഹ്മണേ;
യോഹം [സോഹം (സീ. പീ.)] അജ്ജ പജാനാമി, യോ അത്ഥോ സമ്പരായികോ.
൧൯൩. ‘‘അത്ഥായ വത മേ ബുദ്ധോ, വാസായാളവിമാഗമാ;
യോഹം [അട്ഠിന്ഹാരൂഹി സംയുത്തോ (സ്യാ. ക.)] അജ്ജ പജാനാമി, യത്ഥ ദിന്നം മഹപ്ഫലം.
൧൯൪. ‘‘സോ അഹം വിചരിസ്സാമി, ഗാമാ ഗാമം പുരാ പുരം;
നമസ്സമാനോ സമ്ബുദ്ധം, ധമ്മസ്സ ച സുധമ്മത’’ന്തി.
ആളവകസുത്തം ദസമം നിട്ഠിതം.