൨. ഉബ്ബരിവഗ്ഗോ

൧. സംസാരമോചകപേതിവത്ഥു

൯൫. ‘‘നഗ്ഗാ ദുബ്ബണ്ണരൂപാസി, കിസാ ധമനിസന്ഥതാ;

ഉപ്ഫാസുലികേ [ഉപ്പാസുളികേ (ക.)] കിസികേ, കാ നു ത്വം ഇധ തിട്ഠസീ’’തി.

൯൬. ‘‘അഹം ഭദന്തേ പേതീമ്ഹി, ദുഗ്ഗതാ യമലോകികാ;

പാപകമ്മം കരിത്വാന, പേതലോകം ഇതോ ഗതാ’’തി.

൯൭. ‘‘കിം നു കായേന വാചായ, മനസാ ദുക്കടം കതം;

കിസ്സ കമ്മവിപാകേന, പേതലോകം ഇതോ ഗതാ’’തി.

൯൮. ‘‘അനുകമ്പകാ മയ്ഹം നാഹേസും ഭന്തേ, പിതാ ച മാതാ അഥവാപി ഞാതകാ;

യേ മം നിയോജേയ്യും ദദാഹി ദാനം, പസന്നചിത്താ സമണബ്രാഹ്മണാനം.

൯൯. ‘‘ഇതോ അഹം വസ്സസതാനി പഞ്ച, യം ഏവരൂപാ വിചരാമി നഗ്ഗാ;

ഖുദായ തണ്ഹായ ച ഖജ്ജമാനാ, പാപസ്സ കമ്മസ്സ ഫലം മമേദം.

൧൦൦. ‘‘വന്ദാമി തം അയ്യ പസന്നചിത്താ, അനുകമ്പ മം വീര മഹാനുഭാവ;

ദത്വാ ച മേ ആദിസ യം ഹി കിഞ്ചി, മോചേഹി മം ദുഗ്ഗതിയാ ഭദന്തേ’’തി.

൧൦൧. സാധൂതി സോ പടിസ്സുത്വാ, സാരിപുത്തോനുകമ്പകോ;

ഭിക്ഖൂനം ആലോപം ദത്വാ, പാണിമത്തഞ്ച ചോളകം;

ഥാലകസ്സ ച പാനീയം, തസ്സാ ദക്ഖിണമാദിസി.

൧൦൨. സമനന്തരാനുദ്ദിട്ഠേ, വിപാകോ ഉദപജ്ജഥ;

ഭോജനച്ഛാദനപാനീയം, ദക്ഖിണായ ഇദം ഫലം.

൧൦൩. തതോ സുദ്ധാ സുചിവസനാ, കാസികുത്തമധാരിനീ;

വിചിത്തവത്ഥാഭരണാ, സാരിപുത്തം ഉപസങ്കമി.

൧൦൪. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൧൦൫. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൧൦൬. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൧൦൭. ‘‘ഉപ്പണ്ഡുകിം കിസം ഛാതം, നഗ്ഗം സമ്പതിതച്ഛവിം [ആപതിതച്ഛവിം (സീ.)];

മുനി കാരുണികോ ലോകേ, തം മം അദ്ദക്ഖി ദുഗ്ഗതം.

൧൦൮. ‘‘ഭിക്ഖൂനം ആലോപം ദത്വാ, പാണിമത്തഞ്ച ചോളകം;

ഥാലകസ്സ ച പാനീയം, മമ ദക്ഖിണമാദിസി.

൧൦൯. ‘‘ആലോപസ്സ ഫലം പസ്സ, ഭത്തം വസ്സസതം ദസ;

ഭുഞ്ജാമി കാമകാമിനീ, അനേകരസബ്യഞ്ജനം.

൧൧൦. ‘‘പാണിമത്തസ്സ ചോളസ്സ, വിപാകം പസ്സ യാദിസം;

യാവതാ നന്ദരാജസ്സ, വിജിതസ്മിം പടിച്ഛദാ.

൧൧൧. ‘‘തതോ ബഹുതരാ ഭന്തേ, വത്ഥാനച്ഛാദനാനി മേ;

കോസേയ്യകമ്ബലീയാനി, ഖോമകപ്പാസികാനി ച.

൧൧൨. ‘‘വിപുലാ ച മഹഗ്ഘാ ച, തേപാകാസേവലമ്ബരേ;

സാഹം തം പരിദഹാമി, യം യം ഹി മനസോ പിയം.

൧൧൩. ‘‘ഥാലകസ്സ ച പാനീയം, വിപാകം പസ്സ യാദിസം;

ഗമ്ഭീരാ ചതുരസ്സാ ച, പോക്ഖരഞ്ഞോ സുനിമ്മിതാ.

൧൧൪. ‘‘സേതോദകാ സുപ്പതിത്ഥാ, സീതാ അപ്പടിഗന്ധിയാ;

പദുമുപ്പലസഞ്ഛന്നാ, വാരികിഞ്ജക്ഖപൂരിതാ.

൧൧൫. ‘‘സാഹം രമാമി കീളാമി, മോദാമി അകുതോഭയാ;

മുനിം കാരുണികം ലോകേ, ഭന്തേ വന്ദിതുമാഗതാ’’തി.

സംസാരമോചകപേതിവത്ഥു പഠമം.

൨. സാരിപുത്തത്ഥേരമാതുപേതിവത്ഥു

൧൧൬. ‘‘നഗ്ഗാ ദുബ്ബണ്ണരൂപാസി, കിസാ ധമനിസന്ഥതാ;

ഉപ്ഫാസുലികേ കിസികേ, കാ നു ത്വം ഇധ തിട്ഠസി’’.

൧൧൭. ‘‘അഹം തേ സകിയാ മാതാ, പുബ്ബേ അഞ്ഞാസു ജാതീസു;

ഉപപന്നാ പേത്തിവിസയം, ഖുപ്പിപാസസമപ്പിതാ.

൧൧൮. ‘‘ഛഡ്ഡിതം ഖിപിതം ഖേളം, സിങ്ഘാണികം സിലേസുമം;

വസഞ്ച ഡയ്ഹമാനാനം, വിജാതാനഞ്ച ലോഹിതം.

൧൧൯. ‘‘വണികാനഞ്ച യം ഘാന-സീസച്ഛിന്നാന ലോഹിതം;

ഖുദാപരേതാ ഭുഞ്ജാമി, ഇത്ഥിപുരിസനിസ്സിതം.

൧൨൦. ‘‘പുബ്ബലോഹിതം ഭക്ഖാമി [പുബ്ബലോഹിതഭക്ഖാസ്മി (സീ.)], പസൂനം മാനുസാന ച;

അലേണാ അനഗാരാ ച, നീലമഞ്ചപരായണാ.

൧൨൧. ‘‘ദേഹി പുത്തക മേ ദാനം, ദത്വാ അന്വാദിസാഹി മേ;

അപ്പേവ നാമ മുച്ചേയ്യം, പുബ്ബലോഹിതഭോജനാ’’തി.

൧൨൨. മാതുയാ വചനം സുത്വാ, ഉപതിസ്സോനുകമ്പകോ;

ആമന്തയി മോഗ്ഗല്ലാനം, അനുരുദ്ധഞ്ച കപ്പിനം.

൧൨൩. ചതസ്സോ കുടിയോ കത്വാ, സങ്ഘേ ചാതുദ്ദിസേ അദാ;

കുടിയോ അന്നപാനഞ്ച, മാതു ദക്ഖിണമാദിസീ.

൧൨൪. സമനന്തരാനുദ്ദിട്ഠേ, വിപാകോ ഉദപജ്ജഥ;

ഭോജനം പാനീയം വത്ഥം, ദക്ഖിണായ ഇദം ഫലം.

൧൨൫. തതോ സുദ്ധാ സുചിവസനാ, കാസികുത്തമധാരിനീ;

വിചിത്തവത്ഥാഭരണാ, കോലിതം ഉപസങ്കമി.

൧൨൬. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൧൨൭. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൧൨൮. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.

൧൨൯. ‘‘സാരിപുത്തസ്സാഹം മാതാ, പുബ്ബേ അഞ്ഞാസു ജാതീസു;

ഉപപന്നാ പേത്തിവിസയം, ഖുപ്പിപാസസമപ്പിതാ.

൧൩൦. ‘‘ഛഡ്ഡിതം ഖിപിതം ഖേളം, സിങ്ഘാണികം സിലേസുമം;

വസഞ്ച ഡയ്ഹമാനാനം, വിജാതാനഞ്ച ലോഹിതം.

൧൩൧. ‘‘വണികാനഞ്ച യം ഘാന-സീസച്ഛിന്നാന ലോഹിതം;

ഖുദാപരേതാ ഭുഞ്ജാമി, ഇത്ഥിപുരിസനിസ്സിതം.

൧൩൨. ‘‘പുബ്ബലോഹിതം ഭക്ഖിസ്സം, പസൂനം മാനുസാന ച;

അലേണാ അനഗാരാ ച, നീലമഞ്ചപരായണാ.

൧൩൩. ‘‘സാരിപുത്തസ്സ ദാനേന, മോദാമി അകുതോഭയാ;

മുനിം കാരുണികം ലോകേ, ഭന്തേ വന്ദിതുമാഗതാ’’തി.

സാരിപുത്തത്ഥേരസ്സ മാതുപേതിവത്ഥു ദുതിയം.

൩. മത്താപേതിവത്ഥു

൧൩൪. ‘‘നഗ്ഗാ ദുബ്ബണ്ണരൂപാസി, കിസാ ധമനിസന്ഥതാ;

ഉപ്ഫാസുലികേ കിസികേ, കാ നു ത്വം ഇധ തിട്ഠസീ’’തി.

൧൩൫. ‘‘അഹം മത്താ തുവം തിസ്സാ, സപത്തീ തേ പുരേ അഹും;

പാപകമ്മം കരിത്വാന, പേതലോകം ഇതോ ഗതാ’’തി.

൧൩൬. ‘‘കിം നു കായേന വാചായ, മനസാ ദുക്കടം കതം;

കിസ്സ കമ്മവിപാകേന, പേതലോകം ഇതോ ഗതാ’’തി.

൧൩൭. ‘‘ചണ്ഡീ ച ഫരുസാ ചാസിം, ഇസ്സുകീ മച്ഛരീ സഠാ [സഠീ (സീ.)];

താഹം ദുരുത്തം വത്വാന, പേതലോകം ഇതോ ഗതാ’’തി.

൧൩൮. സബ്ബം [സച്ചം (ക.)] അഹമ്പി ജാനാമി, യഥാ ത്വം ചണ്ഡികാ അഹു;

അഞ്ഞഞ്ച ഖോ തം പുച്ഛാമി, കേനാസി പംസുകുന്ഥിതാ’’തി.

൧൩൯. ‘‘സീസംന്ഹാതാ തുവം ആസി, സുചിവത്ഥാ അലങ്കതാ;

അഹഞ്ച ഖോ [ഖോ തം (സീ. ക.)] അധിമത്തം, സമലങ്കതതരാ തയാ.

൧൪൦. ‘‘തസ്സാ മേ പേക്ഖമാനായ, സാമികേന സമന്തയി;

തതോ മേ ഇസ്സാ വിപുലാ, കോധോ മേ സമജായഥ.

൧൪൧. ‘‘തതോ പംസും ഗഹേത്വാന, പംസുനാ തം ഹി ഓകിരിം [തം വികീരിഹം (സ്യാ. ക.)];

തസ്സ കമ്മവിപാകേന, തേനമ്ഹി പംസുകുന്ഥിതാ’’തി.

൧൪൨. ‘‘സച്ചം അഹമ്പി ജാനാമി, പംസുനാ മം ത്വമോകിരി;

അഞ്ഞഞ്ച ഖോ തം പുച്ഛാമി, കേന ഖജ്ജസി കച്ഛുയാ’’തി.

൧൪൩. ‘‘ഭേസജ്ജഹാരീ ഉഭയോ, വനന്തം അഗമിമ്ഹസേ;

ത്വഞ്ച ഭേസജ്ജമാഹരി, അഹഞ്ച കപികച്ഛുനോ.

൧൪൪. ‘‘തസ്സാ ത്യാജാനമാനായ, സേയ്യം ത്യാഹം സമോകിരിം;

തസ്സ കമ്മവിപാകേന, തേന ഖജ്ജാമി കച്ഛുയാ’’തി.

൧൪൫. ‘‘സച്ചം അഹമ്പി ജാനാമി, സേയ്യം മേ ത്വം സമോകിരി;

അഞ്ഞഞ്ച ഖോ തം പുച്ഛാമി, കേനാസി നഗ്ഗിയാ തുവ’’ന്തി.

൧൪൬. ‘‘സഹായാനം സമയോ ആസി, ഞാതീനം സമിതീ അഹു;

ത്വഞ്ച ആമന്തിതാ ആസി, സസാമിനീ നോ ച ഖോ അഹം.

൧൪൭. ‘‘തസ്സാ ത്യാജാനമാനായ, ദുസ്സം ത്യാഹം അപാനുദിം;

തസ്സ കമ്മവിപാകേന, തേനമ്ഹി നഗ്ഗിയാ അഹ’’ന്തി.

൧൪൮. ‘‘സച്ചം അഹമ്പി ജാനാമി, ദുസ്സം മേ ത്വം അപാനുദി;

അഞ്ഞഞ്ച ഖോ തം പുച്ഛാമി, കേനാസി ഗൂഥഗന്ധിനീ’’തി.

൧൪൯. ‘‘തവ ഗന്ധഞ്ച മാലഞ്ച, പച്ചഗ്ഘഞ്ച വിലേപനം;

ഗൂഥകൂപേ അധാരേസിം [അധാരേസിം (ക.)], തം പാപം പകതം മയാ;

തസ്സ കമ്മവിപാകേന, തേനമ്ഹി ഗൂഥഗന്ധിനീ’’തി.

൧൫൦. ‘‘സച്ചം അഹമ്പി ജാനാമി, തം പാപം പകതം തയാ;

അഞ്ഞഞ്ച ഖോ തം പുച്ഛാമി, കേനാസി ദുഗ്ഗതാ തുവ’’ന്തി.

൧൫൧. ‘‘ഉഭിന്നം സമകം ആസി, യം ഗേഹേ വിജ്ജതേ ധനം;

സന്തേസു ദേയ്യധമ്മേസു, ദീപം നാകാസിമത്തനോ;

തസ്സ കമ്മവിപാകേന, തേനമ്ഹി ദുഗ്ഗതാ അഹം.

൧൫൨. ‘‘തദേവ മം ത്വം അവച, ‘പാപകമ്മം നിസേവസി;

ന ഹി പാപേഹി കമ്മേഹി, സുലഭാ ഹോതി സുഗ്ഗതീ’’’തി.

൧൫൩. ‘‘വാമതോ മം ത്വം പച്ചേസി, അഥോപി മം ഉസൂയസി;

പസ്സ പാപാനം കമ്മാനം, വിപാകോ ഹോതി യാദിസോ.

൧൫൪. ‘‘തേ ഘരാ താ ച ദാസിയോ [തേ ഘരദാസിയോ ആസും (സീ. സ്യാ.), തേ ഘരേ ദാസിയോ ചേവ (ക.)], താനേവാഭരണാനിമേ;

തേ അഞ്ഞേ പരിചാരേന്തി, ന ഭോഗാ ഹോന്തി സസ്സതാ.

൧൫൫. ‘‘ഇദാനി ഭൂതസ്സ പിതാ, ആപണാ ഗേഹമേഹിതി;

അപ്പേവ തേ ദദേ കിഞ്ചി, മാ സു താവ ഇതോ അഗാ’’തി.

൧൫൬. ‘‘നഗ്ഗാ ദുബ്ബണ്ണരൂപാമ്ഹി, കിസാ ധമനിസന്ഥതാ;

കോപീനമേതം ഇത്ഥീനം, മാ മം ഭൂതപിതാദ്ദസാ’’തി.

൧൫൭. ‘‘ഹന്ദ കിം വാ ത്യാഹം [കിം ത്യാഹം (സീ. സ്യാ.), കിം വതാഹം (ക.)] ദമ്മി, കിം വാ തേധ [കിം വാ ച തേ (സീ. സ്യാ.), കിം വിധ തേ (ക.)] കരോമഹം;

യേന ത്വം സുഖിതാ അസ്സ, സബ്ബകാമസമിദ്ധിനീ’’തി.

൧൫൮. ‘‘ചത്താരോ ഭിക്ഖൂ സങ്ഘതോ, ചത്താരോ പന പുഗ്ഗലാ;

അട്ഠ ഭിക്ഖൂ ഭോജയിത്വാ, മമ ദക്ഖിണമാദിസ;

തദാഹം സുഖിതാ ഹേസ്സം, സബ്ബകാമസമിദ്ധിനീ’’തി.

൧൫൯. സാധൂതി സാ പടിസ്സുത്വാ, ഭോജയിത്വാട്ഠ ഭിക്ഖവോ;

വത്ഥേഹച്ഛാദയിത്വാന, തസ്സാ ദക്ഖിണമാദിസീ.

൧൬൦. സമനന്തരാനുദ്ദിട്ഠേ, വിപാകോ ഉദപജ്ജഥ;

ഭോജനച്ഛാദനപാനീയം, ദക്ഖിണായ ഇദം ഫലം.

൧൬൧. തതോ സുദ്ധാ സുചിവസനാ, കാസികുത്തമധാരിനീ;

വിചിത്തവത്ഥാഭരണാ, സപത്തിം ഉപസങ്കമി.

൧൬൨. ‘‘അഭിക്കന്തേന വണ്ണേന, യാ ത്വം തിട്ഠസി ദേവതേ;

ഓഭാസേന്തീ ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധീ വിയ താരകാ.

൧൬൩. ‘‘കേന തേതാദിസോ വണ്ണോ, കേന തേ ഇധ മിജ്ഝതി;

ഉപ്പജ്ജന്തി ച തേ ഭോഗാ, യേ കേചി മനസോ പിയാ.

൧൬൪. ‘‘പുച്ഛാമി തം ദേവി മഹാനുഭാവേ, മനുസ്സഭൂതാ കിമകാസി പുഞ്ഞം;

കേനാസി ഏവം ജലിതാനുഭാവാ, വണ്ണോ ച തേ സബ്ബദിസാ പഭാസതീ’’തി.