൩. ഇദ്ധിപാദവാരോ

൩൨. ‘‘അയം ഛന്ദസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോതി മേ, ഭിക്ഖവേ, പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി. സോ ഖോ പനായം ഛന്ദസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോ ഭാവേതബ്ബോതി മേ, ഭിക്ഖവേ…പേ… ഭാവിതോതി മേ, ഭിക്ഖവേ, പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി.

‘‘അയം വീരിയസമാധി…പേ… അയം ചിത്തസമാധി…പേ… അയം വീമംസാസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോതി മേ, ഭിക്ഖവേ, പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി. സോ ഖോ പനായം വീമംസാസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോ ഭാവേതബ്ബോതി മേ, ഭിക്ഖവേ, പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി’’.

[ക] ‘‘‘അയം ഛന്ദസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോ’തി പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി…പേ… സോ ഖോ പനായം ഛന്ദസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോ ഭാവേതബ്ബോതി…പേ… ഭാവിതോതി പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി, ഞാണം ഉദപാദി, പഞ്ഞാ ഉദപാദി, വിജ്ജാ ഉദപാദി, ആലോകോ ഉദപാദി’’.

ചക്ഖും ഉദപാദീതി – കേനട്ഠേന? ഞാണം ഉദപാദീതി – കേനട്ഠേന? പഞ്ഞാ ഉദപാദീതി – കേനട്ഠേന? വിജ്ജാ ഉദപാദീതി – കേനട്ഠേന? ആലോകോ ഉദപാദീതി – കേനട്ഠേന? ചക്ഖും ഉദപാദീതി – ദസ്സനട്ഠേന. ഞാണം ഉദപാദീതി – ഞാതട്ഠേന. പഞ്ഞാ ഉദപാദീതി – പജാനനട്ഠേന. വിജ്ജാ ഉദപാദീതി – പടിവേധട്ഠേന. ആലോകോ ഉദപാദീതി – ഓഭാസട്ഠേന.

ചക്ഖും ധമ്മോ, ഞാണം ധമ്മോ, പഞ്ഞാ ധമ്മോ, വിജ്ജാ ധമ്മോ, ആലോകോ ധമ്മോ. ഇമേ പഞ്ച ധമ്മാ ധമ്മപടിസമ്ഭിദായ ആരമ്മണാ ചേവ ഹോന്തി ഗോചരാ ച. യേ തസ്സാ ആരമ്മണാ തേ തസ്സാ ഗോചരാ. യേ തസ്സാ ഗോചരാ തേ തസ്സാ ആരമ്മണാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘ധമ്മേസു ഞാണം ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ’’.

ദസ്സനട്ഠോ അത്ഥോ, ഞാതട്ഠോ അത്ഥോ, പജാനനട്ഠോ അത്ഥോ, പടിവേധട്ഠോ അത്ഥോ, ഓഭാസട്ഠോ അത്ഥോ. ഇമേ പഞ്ച അത്ഥാ അത്ഥപടിസമ്ഭിദായ ആരമ്മണാ ചേവ ഹോന്തി ഗോചരാ ച. യേ തസ്സാ ആരമ്മണാ തേ തസ്സാ ഗോചരാ. യേ തസ്സാ ഗോചരാ തേ തസ്സാ ആരമ്മണാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘അത്ഥേസു ഞാണം അത്ഥപടിസമ്ഭിദാ’’.

പഞ്ച ധമ്മേ സന്ദസ്സേതും ബ്യഞ്ജനനിരുത്താഭിലാപാ, പഞ്ച അത്ഥേ സന്ദസ്സേതും ബ്യഞ്ജനനിരുത്താഭിലാപാ. ഇമാ ദസ നിരുത്തിയോ നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദായ ആരമ്മണാ ചേവ ഹോന്തി ഗോചരാ ച. യേ തസ്സാ ആരമ്മണാ തേ തസ്സാ ഗോചരാ. യേ തസ്സാ ഗോചരാ തേ തസ്സാ ആരമ്മണാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘നിരുത്തീസു ഞാണം നിരുത്തിപടിസമ്ഭിദാ’’.

പഞ്ചസു ധമ്മേസു ഞാണാനി, പഞ്ചസു അത്ഥേസു ഞാണാനി, ദസസു നിരുത്തീസു ഞാണാനി. ഇമാനി വീസതി ഞാണാനി പടിഭാനപടിസമ്ഭിദായ ആരമ്മണാ ചേവ ഹോന്തി ഗോചരാ ച. യേ തസ്സാ ആരമ്മണാ തേ തസ്സാ ഗോചരാ. യേ തസ്സാ ഗോചരാ തേ തസ്സാ ആരമ്മണാ. തേന വുച്ചതി – ‘‘പടിഭാനേസു ഞാണം പടിഭാനപടിസമ്ഭിദാ’’.

ഛന്ദസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതേ ഇദ്ധിപാദേ പന്നരസ ധമ്മാ, പന്നരസ അത്ഥാ, തിംസ നിരുത്തിയോ, സട്ഠി ഞാണാനി.

[ഖ-ഘ] ‘‘അയം വീരിയസമാധി…പേ… അയം ചിത്തസമാധി…പേ… അയം വീമംസാസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോതി പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി…പേ… സോ ഖോ പനായം വീമംസാസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതോ ഇദ്ധിപാദോ ഭാവേതബ്ബോതി…പേ… ഭാവിതോതി പുബ്ബേ അനനുസ്സുതേസു ധമ്മേസു ചക്ഖും ഉദപാദി…പേ… ആലോകോ ഉദപാദി…പേ…’’.

വീമംസാസമാധിപധാനസങ്ഖാരസമന്നാഗതേ ഇദ്ധിപാദേ പന്നരസ ധമ്മാ, പന്നരസ അത്ഥാ, തിംസ നിരുത്തിയോ, സട്ഠി ഞാണാനി.

ചതൂസു ഇദ്ധിപാദേസു സട്ഠി ധമ്മാ, സട്ഠി അത്ഥാ, വീസതിസതനിരുത്തിയോ, ചത്താലീസഞ്ച ദ്വേ ച ഞാണസതാനി.