൧൦. സുഞ്ഞകഥാ

൪൬. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘‘സുഞ്ഞോ ലോകോ, സുഞ്ഞോ ലോകോ’തി, ഭന്തേ, വുച്ചതി. കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ‘സുഞ്ഞോ ലോകോ’തി വുച്ചതീ’’തി? ‘‘യസ്മാ ഖോ, ആനന്ദ, സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ, തസ്മാ ‘സുഞ്ഞോ ലോകോ’തി വുച്ചതി. കിഞ്ചാനന്ദ [കിഞ്ച ആനന്ദ സം. നി. ൪.൮൫], സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ? ചക്ഖു ഖോ, ആനന്ദ, സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. രൂപാ സുഞ്ഞാ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. ചക്ഖുസമ്ഫസ്സോ സുഞ്ഞോ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. യമ്പിദം [യദിദം (ക.) സം. നി. ൪.൮൫ പസ്സിതബ്ബാ] ചക്ഖുസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ, തമ്പി സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ.

‘‘സോതം സുഞ്ഞം…പേ… സദ്ദാ സുഞ്ഞാ… ഘാനം സുഞ്ഞം… ഗന്ധാ സുഞ്ഞാ… ജിവ്ഹാ സുഞ്ഞാ… രസാ സുഞ്ഞാ… കായോ സുഞ്ഞോ… ഫോട്ഠബ്ബാ സുഞ്ഞാ… മനോ സുഞ്ഞോ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. ധമ്മാ സുഞ്ഞാ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. മനോവിഞ്ഞാണം സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. മനോസമ്ഫസ്സോ സുഞ്ഞോ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. യമ്പിദം മനോസമ്ഫസ്സപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജതി വേദയിതം സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ, തമ്പി സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ. യസ്മാ ഖോ, ആനന്ദ, സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ തസ്മാ ‘സുഞ്ഞോ ലോകോ’തി വുച്ചതീ’’തി.

൧. മാതികാ

൪൭. സുഞ്ഞസുഞ്ഞം [സുഞ്ഞം സുഞ്ഞം (സ്യാ.)], സങ്ഖാരസുഞ്ഞം, വിപരിണാമസുഞ്ഞം, അഗ്ഗസുഞ്ഞം, ലക്ഖണസുഞ്ഞം, വിക്ഖമ്ഭനസുഞ്ഞം, തദങ്ഗസുഞ്ഞം, സമുച്ഛേദസുഞ്ഞം, പടിപ്പസ്സദ്ധിസുഞ്ഞം, നിസ്സരണസുഞ്ഞം, അജ്ഝത്തസുഞ്ഞം, ബഹിദ്ധാസുഞ്ഞം, ദുഭതോസുഞ്ഞം, സഭാഗസുഞ്ഞം, വിസഭാഗസുഞ്ഞം, ഏസനാസുഞ്ഞം, പരിഗ്ഗഹസുഞ്ഞം, പടിലാഭസുഞ്ഞം, പടിവേധസുഞ്ഞം, ഏകത്തസുഞ്ഞം, നാനത്തസുഞ്ഞം, ഖന്തിസുഞ്ഞം, അധിട്ഠാനസുഞ്ഞം, പരിയോഗാഹണസുഞ്ഞം [പരിയോഗാഹനസുഞ്ഞം (സ്യാ.)], സമ്പജാനസ്സ പവത്തപരിയാദാനം സബ്ബസുഞ്ഞതാനം പരമത്ഥസുഞ്ഞം.

൨. നിദ്ദേസോ

൪൮. കതമം സുഞ്ഞസുഞ്ഞം? ചക്ഖു സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. സോതം സുഞ്ഞം…പേ… ഘാനം സുഞ്ഞം… ജിവ്ഹാ സുഞ്ഞാ… കായോ സുഞ്ഞോ… മനോ സുഞ്ഞോ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. ഇദം സുഞ്ഞസുഞ്ഞം.

കതമം സങ്ഖാരസുഞ്ഞം? തയോ സങ്ഖാരാ – പുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരോ, അപുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരോ, ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരോ. പുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരോ അപുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരേന ച ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരേന ച സുഞ്ഞോ. അപുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരോ പുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരേന ച ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരേന ച സുഞ്ഞോ. ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരോ പുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരേന ച അപുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരേന ച സുഞ്ഞോ. ഇമേ തയോ സങ്ഖാരാ.

അപരേപി തയോ സങ്ഖാരാ – കായസങ്ഖാരോ, വചീസങ്ഖാരോ, ചിത്തസങ്ഖാരോ. കായസങ്ഖാരോ വചീസങ്ഖാരേന ച ചിത്തസങ്ഖാരേന ച സുഞ്ഞോ. വചീസങ്ഖാരോ കായസങ്ഖാരേന ച ചിത്തസങ്ഖാരേന ച സുഞ്ഞോ. ചിത്തസങ്ഖാരോ കായസങ്ഖാരേന ച വചീസങ്ഖാരേന ച സുഞ്ഞോ. ഇമേ തയോ സങ്ഖാരാ.

അപരേപി തയോ സങ്ഖാരാ – അതീതാ സങ്ഖാരാ, അനാഗതാ സങ്ഖാരാ, പച്ചുപ്പന്നാ സങ്ഖാരാ. അതീതാ സങ്ഖാരാ അനാഗതേഹി ച പച്ചുപ്പന്നേഹി ച സങ്ഖാരേഹി സുഞ്ഞാ. അനാഗതാ സങ്ഖാരാ അതീതേഹി ച പച്ചുപ്പന്നേഹി ച സങ്ഖാരേഹി സുഞ്ഞാ പച്ചുപ്പന്നാ സങ്ഖാരാ അതീതേഹി ച അനാഗതേഹി ച സങ്ഖാരേഹി സുഞ്ഞാ. ഇമേ തയോ സങ്ഖാരാ; ഇദം സങ്ഖാരസുഞ്ഞം.

കതമം വിപരിണാമസുഞ്ഞം? ജാതം രൂപം സഭാവേന സുഞ്ഞം. വിഗതം രൂപം വിപരിണതഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. ജാതാ വേദനാ സഭാവേന സുഞ്ഞാ. വിഗതാ വേദനാ വിപരിണതാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച …പേ… ജാതാ സഞ്ഞാ… ജാതാ സങ്ഖാരാ… ജാതം വിഞ്ഞാണം… ജാതം ചക്ഖു…പേ… ജാതോ ഭവോ സഭാവേന സുഞ്ഞോ. വിഗതോ ഭവോ വിപരിണതോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. ഇദം വിപരിണാമസുഞ്ഞം.

കതമം അഗ്ഗസുഞ്ഞം? അഗ്ഗമേതം പദം സേട്ഠമേതം പദം വിസിട്ഠമേതം [വിസേട്ഠമേതം (ക.)] പദം യദിദം സബ്ബസങ്ഖാരസമഥോ സബ്ബൂപധിപടിനിസ്സഗ്ഗോ തണ്ഹക്ഖയോ വിരാഗോ നിരോധോ നിബ്ബാനം. ഇദം അഗ്ഗസുഞ്ഞം.

കതമം ലക്ഖണസുഞ്ഞം? ദ്വേ ലക്ഖണാനി – ബാലലക്ഖണഞ്ച പണ്ഡിതലക്ഖണഞ്ച. ബാലലക്ഖണം പണ്ഡിതലക്ഖണേന സുഞ്ഞം. പണ്ഡിതലക്ഖണം ബാലലക്ഖണേന സുഞ്ഞം. തീണി ലക്ഖണാനി – ഉപ്പാദലക്ഖണം, വയലക്ഖണം, ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണം. ഉപ്പാദലക്ഖണം വയലക്ഖണേന ച ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. വയലക്ഖണം ഉപ്പാദലക്ഖണേന ച ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം, ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണം ഉപ്പാദലക്ഖണേന ച വയലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം.

രൂപസ്സ ഉപ്പാദലക്ഖണം വയലക്ഖണേന ച ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. രൂപസ്സ വയലക്ഖണം ഉപ്പാദലക്ഖണേന ച ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. രൂപസ്സ ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണം ഉപ്പാദലക്ഖണേന ച വയലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. വേദനായ…പേ… സഞ്ഞായ… സങ്ഖാരാനം… വിഞ്ഞാണസ്സ… ചക്ഖുസ്സ… ജരാമരണസ്സ ഉപ്പാദലക്ഖണം വയലക്ഖണേന ച ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. ജരാമരണസ്സ വയലക്ഖണം ഉപ്പാദലക്ഖണേന ച ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. ജരാമരണസ്സ ഠിതഞ്ഞഥത്തലക്ഖണം ഉപ്പാദലക്ഖണേന ച വയലക്ഖണേന ച സുഞ്ഞം. ഇദം ലക്ഖണസുഞ്ഞം.

കതമം വിക്ഖമ്ഭനസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദോ വിക്ഖമ്ഭിതോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദോ വിക്ഖമ്ഭിതോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. ആലോകസഞ്ഞായ ഥിനമിദ്ധം വിക്ഖമ്ഭിതഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. അവിക്ഖേപേന ഉദ്ധച്ചം വിക്ഖമ്ഭിതഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. ധമ്മവവത്ഥാനേന വിചികിച്ഛാ വിക്ഖമ്ഭിതാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഞാണേന അവിജ്ജാ വിക്ഖമ്ഭിതാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പാമോജ്ജേന അരതി വിക്ഖമ്ഭിതാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പഠമേന ഝാനേന നീവരണാ വിക്ഖമ്ഭിതാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസാ വിക്ഖമ്ഭിതാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഇദം വിക്ഖമ്ഭനസുഞ്ഞം.

കതമം തദങ്ഗസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദോ തദങ്ഗസുഞ്ഞോ. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദോ തദങ്ഗസുഞ്ഞോ. ആലോകസഞ്ഞായ ഥിനമിദ്ധം തദങ്ഗസുഞ്ഞം. അവിക്ഖേപേന ഉദ്ധച്ചം തദങ്ഗസുഞ്ഞം. ധമ്മവവത്ഥാനേന വിചികിച്ഛാ തദങ്ഗസുഞ്ഞാ. ഞാണേന അവിജ്ജാ തദങ്ഗസുഞ്ഞാ. പാമോജ്ജേന അരതി തദങ്ഗസുഞ്ഞാ. പഠമേന ഝാനേന നീവരണാ തദങ്ഗസുഞ്ഞാ…പേ… വിവട്ടനാനുപസ്സനായ സഞ്ഞോഗാഭിനിവേസോ തദങ്ഗസുഞ്ഞോ. ഇദം തദങ്ഗസുഞ്ഞം.

കതമം സമുച്ഛേദസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദോ സമുച്ഛിന്നോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദോ സമുച്ഛിന്നോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. ആലോകസഞ്ഞായ ഥിനമിദ്ധം സമുച്ഛിന്നഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. അവിക്ഖേപേന ഉദ്ധച്ചം സമുച്ഛിന്നഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. ധമ്മവവത്ഥാനേന വിചികിച്ഛാ സമുച്ഛിന്നാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഞാണേന അവിജ്ജാ സമുച്ഛിന്നാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പാമോജ്ജേന അരതി സമുച്ഛിന്നാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പഠമേന ഝാനേന നീവരണാ സമുച്ഛിന്നാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസാ സമുച്ഛിന്നാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഇദം സമുച്ഛേദസുഞ്ഞം.

കതമം പടിപ്പസ്സദ്ധിസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദോ പടിപ്പസ്സദ്ധോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദോ പടിപ്പസ്സദ്ധോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. ആലോകസഞ്ഞായ ഥിനമിദ്ധം പടിപ്പസ്സദ്ധഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. അവിക്ഖേപേന ഉദ്ധച്ചം പടിപ്പസ്സദ്ധഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. ധമ്മവവത്ഥാനേന വിചികിച്ഛാ പടിപ്പസ്സദ്ധാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഞാണേന അവിജ്ജാ പടിപ്പസ്സദ്ധാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പാമോജ്ജേന അരതി പടിപ്പസ്സദ്ധാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പഠമേന ഝാനേന നീവരണാ പടിപ്പസ്സദ്ധാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസാ പടിപ്പസ്സദ്ധാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഇദം പടിപ്പസ്സദ്ധിസുഞ്ഞം.

കതമം നിസ്സരണസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദോ നിസ്സടോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദോ നിസ്സടോ ചേവ സുഞ്ഞോ ച. ആലോകസഞ്ഞായ ഥിനമിദ്ധം നിസ്സടഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. അവിക്ഖേപേന ഉദ്ധച്ചം നിസ്സടഞ്ചേവ സുഞ്ഞഞ്ച. ധമ്മവവത്ഥാനേന വിചികിച്ഛാ നിസ്സടാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഞാണേന അവിജ്ജാ നിസ്സടാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പാമോജ്ജേന അരതി നിസ്സടാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. പഠമേന ഝാനേന നീവരണാ നിസ്സടാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച …പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസാ നിസ്സടാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഇദം നിസ്സരണസുഞ്ഞം.

കതമം അജ്ഝത്തസുഞ്ഞം? അജ്ഝത്തം ചക്ഖും സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. അജ്ഝത്തം സോതം സുഞ്ഞം… അജ്ഝത്തം ഘാനം സുഞ്ഞം… അജ്ഝത്തം ജിവ്ഹാ സുഞ്ഞാ… അജ്ഝത്തം കായോ സുഞ്ഞോ… അജ്ഝത്തം മനോ സുഞ്ഞോ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. ഇദം അജ്ഝത്തസുഞ്ഞം.

കതമം ബഹിദ്ധാസുഞ്ഞം? ബഹിദ്ധാ രൂപാ സുഞ്ഞാ…പേ… ബഹിദ്ധാ ധമ്മാ സുഞ്ഞാ അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. ഇദം ബഹിദ്ധാസുഞ്ഞം.

കതമം ദുഭതോസുഞ്ഞം? യഞ്ച അജ്ഝത്തം ചക്ഖു യേ ച ബഹിദ്ധാ രൂപാ ഉഭയമേതം സുഞ്ഞം [ഉഭയതോ തം സുഞ്ഞാ (സ്യാ.)] അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. യഞ്ച അജ്ഝത്തം സോതം യേ ച ബഹിദ്ധാ സദ്ദാ…പേ… യഞ്ച അജ്ഝത്തം ഘാനം യേ ച ബഹിദ്ധാ ഗന്ധാ… യാ ച അജ്ഝത്തം ജിവ്ഹാ യേ ച ബഹിദ്ധാ രസാ… യോ ച അജ്ഝത്തം കായോ യേ ച ബഹിദ്ധാ ഫോട്ഠബ്ബാ… യോ ച അജ്ഝത്തം മനോ യേ ച ബഹിദ്ധാ ധമ്മാ ഉഭയമേതം സുഞ്ഞം അത്തേന വാ അത്തനിയേന വാ നിച്ചേന വാ ധുവേന വാ സസ്സതേന വാ അവിപരിണാമധമ്മേന വാ. ഇദം ദുഭതോസുഞ്ഞം.

കതമം സഭാഗസുഞ്ഞം? ഛ അജ്ഝത്തികാനി ആയതനാനി സഭാഗാനി ചേവ സുഞ്ഞാനി ച. ഛ ബാഹിരാനി ആയതനാനി സഭാഗാനി ചേവ സുഞ്ഞാനി ച. ഛ വിഞ്ഞാണകായാ സഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ ഫസ്സകായാ സഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ വേദനാകായാ സഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ സഞ്ഞാകായാ സഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ ചേതനാകായാ സഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഇദം സഭാഗസുഞ്ഞം.

കതമം വിസഭാഗസുഞ്ഞം? ഛ അജ്ഝത്തികാനി ആയതനാനി ഛഹി ബാഹിരേഹി ആയതനേഹി വിസഭാഗാനി ചേവ സുഞ്ഞാനി ച. ഛ ബാഹിരാനി ആയതനാനി ഛഹി വിഞ്ഞാണകായേഹി വിസഭാഗാനി ചേവ സുഞ്ഞാനി ച. ഛ വിഞ്ഞാണകായാ ഛഹി ഫസ്സകായേഹി വിസഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ ഫസ്സകായാ ഛഹി വേദനാകായേഹി വിസഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ വേദനാകായാ ഛഹി സഞ്ഞാകായേഹി വിസഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഛ സഞ്ഞാകായാ ഛഹി ചേതനാകായേഹി വിസഭാഗാ ചേവ സുഞ്ഞാ ച. ഇദം വിസഭാഗസുഞ്ഞം.

കതമം ഏസനാസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മേസനാ കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞാ. അബ്യാപാദേസനാ ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞാ. ആലോകസഞ്ഞേസനാ ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞാ. അവിക്ഖേപേസനാ ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞാ. ധമ്മവവത്ഥാനേസനാ വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞാ. ഞാണേസനാ അവിജ്ജായ സുഞ്ഞാ. പാമോജ്ജേസനാ അരതിയാ സുഞ്ഞാ. പഠമജ്ഝാനേസനാ നീവരണേഹി സുഞ്ഞാ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേസനാ സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞാ. ഇദം ഏസനാസുഞ്ഞം.

കതമം പരിഗ്ഗഹസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മപരിഗ്ഗഹോ കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞോ. അബ്യാപാദപരിഗ്ഗഹോ ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞോ. ആലോകസഞ്ഞാപരിഗ്ഗഹോ ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞോ. അവിക്ഖേപപരിഗ്ഗഹോ ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞോ. ധമ്മവവത്ഥാനപരിഗ്ഗഹോ വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞോ. ഞാണപരിഗ്ഗഹോ അവിജ്ജായ സുഞ്ഞോ. പാമോജ്ജപരിഗ്ഗഹോ അരതിയാ സുഞ്ഞോ. പഠമജ്ഝാനപരിഗ്ഗഹോ നീവരണേഹി സുഞ്ഞോ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗപരിഗ്ഗഹോ സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞോ. ഇദം പരിഗ്ഗഹസുഞ്ഞം.

കതമം പടിലാഭസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മപടിലാഭോ കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞോ. അബ്യാപാദപടിലാഭോ ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞോ. ആലോകസഞ്ഞാപടിലാഭോ ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞോ. അവിക്ഖേപപടിലാഭോ ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞോ. ധമ്മവവത്ഥാനപടിലാഭോ വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞോ. ഞാണപടിലാഭോ അവിജ്ജായ സുഞ്ഞോ. പാമോജ്ജപടിലാഭോ അരതിയാ സുഞ്ഞോ. പഠമജ്ഝാനപടിലാഭോ നീവരണേഹി സുഞ്ഞോ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗപടിലാഭോ സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞോ. ഇദം പടിലാഭസുഞ്ഞം.

കതമം പടിവേധസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മപ്പടിവേധോ കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞോ. അബ്യാപാദപ്പടിവേധോ ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞോ. ആലോകസഞ്ഞാപ്പടിവേധോ ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞോ. അവിക്ഖേപപ്പടിവേധോ ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞോ. ധമ്മവവത്ഥാനപ്പടിവേധോ വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞോ. ഞാണപ്പടിവേധോ അവിജ്ജായ സുഞ്ഞോ. പാമോജ്ജപ്പടിവേധോ അരതിയാ സുഞ്ഞോ. പഠമജ്ഝാനപ്പടിവേധോ നീവരണേഹി സുഞ്ഞോ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗപ്പടിവേധോ സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞോ. ഇദം പടിവേധസുഞ്ഞം.

കതമം ഏകത്തസുഞ്ഞം, നാനത്തസുഞ്ഞം? കാമച്ഛന്ദോ നാനത്തം, നേക്ഖമ്മം ഏകത്തം. നേക്ഖമ്മേകത്തം ചേതയതോ കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞം. ബ്യാപാദോ നാനത്തം, അബ്യാപാദോ ഏകത്തം. അബ്യാപാദേകത്തം ചേതയതോ ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞം. ഥിനമിദ്ധം നാനത്തം, ആലോകസഞ്ഞാ ഏകത്തം. ആലോകസഞ്ഞേകത്തം ചേതയതോ ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞം. ഉദ്ധച്ചം നാനത്തം, അവിക്ഖേപോ ഏകത്തം. അവിക്ഖേപേകത്തം ചേതയതോ ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞം. വിചികിച്ഛാ നാനത്തം, ധമ്മവവത്ഥാനം ഏകത്തം. ധമ്മവവത്ഥാനേകത്തം ചേതയതോ വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞം. അവിജ്ജാ നാനത്തം, ഞാണം ഏകത്തം. ഞാണേകത്തം ചേതയതോ അവിജ്ജായ സുഞ്ഞം. അരതി നാനത്തം, പാമോജ്ജം ഏകത്തം. പാമോജ്ജേകത്തം ചേതയതോ അരതിയാ സുഞ്ഞം. നീവരണാ നാനത്തം, പഠമജ്ഝാനം ഏകത്തം. പഠമജ്ഝാനേകത്തം ചേതയതോ നീവരണേഹി സുഞ്ഞം…പേ… സബ്ബകിലേസാ നാനത്തം, അരഹത്തമഗ്ഗോ ഏകത്തം. അരഹത്തമഗ്ഗേകത്തം ചേതയതോ സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞം. ഇദം ഏകത്തസുഞ്ഞം നാനത്തസുഞ്ഞം.

കതമം ഖന്തിസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മഖന്തി കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞാ. അബ്യാപാദഖന്തി ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞാ. ആലോകസഞ്ഞാഖന്തി ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞാ. അവിക്ഖേപഖന്തി ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞാ. ധമ്മവവത്ഥാനഖന്തി വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞാ. ഞാണഖന്തി അവിജ്ജായ സുഞ്ഞാ. പാമോജ്ജഖന്തി അരതിയാ സുഞ്ഞാ. പഠമജ്ഝാനഖന്തി നീവരണേഹി സുഞ്ഞാ…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗഖന്തി സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞാ. ഇദം ഖന്തിസുഞ്ഞം.

കതമം അധിട്ഠാനസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മാധിട്ഠാനം കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞം. അബ്യാപാദാധിട്ഠാനം ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞം. ആലോകസഞ്ഞാധിട്ഠാനം ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞം. അവിക്ഖേപാധിട്ഠാനം ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞം. ധമ്മവവത്ഥാനാധിട്ഠാനം വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞം. ഞാണാധിട്ഠാനം അവിജ്ജായ സുഞ്ഞം. പാമോജ്ജാധിട്ഠാനം അരതിയാ സുഞ്ഞം. പഠമജ്ഝാനാധിട്ഠാനം നീവരണേഹി സുഞ്ഞം…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗാധിട്ഠാനം സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞം. ഇദം അധിട്ഠാനസുഞ്ഞം.

കതമം പരിയോഗാഹണസുഞ്ഞം? നേക്ഖമ്മപരിയോഗാഹണം കാമച്ഛന്ദേന സുഞ്ഞം. അബ്യാപാദപരിയോഗാഹണം ബ്യാപാദേന സുഞ്ഞം. ആലോകസഞ്ഞാപരിയോഗാഹണം ഥിനമിദ്ധേന സുഞ്ഞം. അവിക്ഖേപപരിയോഗാഹണം ഉദ്ധച്ചേന സുഞ്ഞം. ധമ്മവവത്ഥാനപരിയോഗാഹണം വിചികിച്ഛായ സുഞ്ഞം. ഞാണപരിയോഗാഹണം അവിജ്ജായ സുഞ്ഞം. പാമോജ്ജപരിയോഗാഹണം അരതിയാ സുഞ്ഞം. പഠമജ്ഝാനപരിയോഗാഹണം നീവരണേഹി സുഞ്ഞം…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗപരിയോഗാഹണം സബ്ബകിലേസേഹി സുഞ്ഞം. ഇദം പരിയോഗാഹണസുഞ്ഞം.

കതമം സമ്പജാനസ്സ പവത്തപരിയാദാനം സബ്ബസുഞ്ഞതാനം പരമത്ഥസുഞ്ഞം? ഇധ സമ്പജാനോ നേക്ഖമ്മേന കാമച്ഛന്ദസ്സ പവത്തം പരിയാദിയതി, അബ്യാപാദേന ബ്യാപാദസ്സ പവത്തം പരിയാദിയതി, ആലോകസഞ്ഞായ ഥിനമിദ്ധസ്സ പവത്തം പരിയാദിയതി, അവിക്ഖേപേന ഉദ്ധച്ചസ്സ പവത്തം പരിയാദിയതി, ധമ്മവവത്ഥാനേന വിചികിച്ഛായ പവത്തം പരിയാദിയതി, ഞാണേന അവിജ്ജായ പവത്തം പരിയാദിയതി, പാമോജ്ജേന അരതിയാ പവത്തം പരിയാദിയതി, പഠമേന ഝാനേന നീവരണാനം പവത്തം പരിയാദിയതി…പേ… അരഹത്തമഗ്ഗേന സബ്ബകിലേസാനം പവത്തം പരിയാദിയതി. അഥ വാ പന സമ്പജാനസ്സ അനുപാദിസേസായ നിബ്ബാനധാതുയാ പരിനിബ്ബായന്തസ്സ ഇദം ചേവ ചക്ഖുപവത്തം പരിയാദിയതി, അഞ്ഞഞ്ച ചക്ഖുപവത്തം ന ഉപ്പജ്ജതി. ഇദഞ്ചേവ സോതപവത്തം…പേ… ഘാനപവത്തം… ജിവ്ഹാപവത്തം… കായപവത്തം… മനോപവത്തം പരിയാദിയതി, അഞ്ഞഞ്ച മനോപവത്തം ന ഉപ്പജ്ജതി. ഇദം സമ്പജാനസ്സ പവത്തപരിയാദാനം സബ്ബസുഞ്ഞതാനം പരമത്ഥസുഞ്ഞന്തി.

സുഞ്ഞകഥാ നിട്ഠിതാ.

യുഗനദ്ധവഗ്ഗോ ദുതിയോ.