൩. തതിയസുത്തന്തനിദ്ദേസോ

൧൯൪. സാവത്ഥിനിദാനം [സം. നി. ൫.൪൭൮-൪൭൯ പസ്സിതബ്ബാ]. ‘‘പഞ്ചിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഇന്ദ്രിയാനി. കതമാനി പഞ്ച? സദ്ധിന്ദ്രിയം, വീരിയിന്ദ്രിയം, സതിന്ദ്രിയം, സമാധിന്ദ്രിയം, പഞ്ഞിന്ദ്രിയം. കത്ഥ ച, ഭിക്ഖവേ, സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം? ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു – ഏത്ഥ സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. കത്ഥ ച, ഭിക്ഖവേ, വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം? ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു – ഏത്ഥ വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. കത്ഥ ച, ഭിക്ഖവേ, സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം? ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു – ഏത്ഥ സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. കത്ഥ ച, ഭിക്ഖവേ, സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം? ചതൂസു ഝാനേസു – ഏത്ഥ സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. കത്ഥ ച, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം? ചതൂസു അരിയസച്ചേസു – ഏത്ഥ പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം’’.

ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? ചതൂസു ഝാനേസു സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി?

ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി. ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി. ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി. ചതൂസു ഝാനേസു സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി. ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി.

ക. പഭേദഗണനനിദ്ദേസോ

൧൯൫. ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? സപ്പുരിസസംസേവേ സോതാപത്തിയങ്ഗേ അധിമോക്ഖാധിപതേയ്യട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം; സദ്ധമ്മസവനേ സോതാപത്തിയങ്ഗേ… യോനിസോമനസികാരേ സോതാപത്തിയങ്ഗേ… ധമ്മാനുധമ്മപടിപത്തിയാ സോതാപത്തിയങ്ഗേ അധിമോക്ഖാധിപതേയ്യട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി.

ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ സമ്മപ്പധാനേ പഗ്ഗഹാധിപതേയ്യട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ സമ്മപ്പധാനേ…പേ… അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ സമ്മപ്പധാനേ…പേ… ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ സമ്മപ്പധാനേ പഗ്ഗഹാധിപതേയ്യട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി.

ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? കായേ കായാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ ഉപട്ഠാനാധിപതേയ്യട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. വേദനാസു വേദനാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ…പേ… ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ… ധമ്മേസു ധമ്മാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ ഉപട്ഠാനാധിപതേയ്യട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി.

ചതൂസു ഝാനേസു സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? പഠമേ ഝാനേ അവിക്ഖേപാധിപതേയ്യട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ദുതിയേ ഝാനേ…പേ… തതിയേ ഝാനേ… ചതുത്ഥേ ഝാനേ അവിക്ഖേപാധിപതേയ്യട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ചതൂസു ഝാനേസു സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി.

ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി? ദുക്ഖേ അരിയസച്ചേ ദസ്സനാധിപതേയ്യട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ദുക്ഖസമുദയേ അരിയസച്ചേ…പേ… ദുക്ഖനിരോധേ അരിയസച്ചേ… ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അരിയസച്ചേ ദസ്സനാധിപതേയ്യട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയം ദട്ഠബ്ബം. ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി ദട്ഠബ്ബാനി.

ഖ. ചരിയവാരോ

൧൯൬. ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ?

ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു…പേ… ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു… ചതൂസു ഝാനേസു… ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതിഹാകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ? ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു…പേ… ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു… ചതൂസു ഝാനേസു… ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ.

ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ? സപ്പുരിസസംസേവേ സോതാപത്തിയങ്ഗേ അധിമോക്ഖാധിപതേയ്യട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. സദ്ധമ്മസവനേ സോതാപത്തിയങ്ഗേ…പേ… യോനിസോ മനസികാരേ സോതാപത്തിയങ്ഗേ… ധമ്മാനുധമ്മപടിപത്തിയാ സോതാപത്തിയങ്ഗേ അധിമോക്ഖാധിപതേയ്യട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. ചതൂസു സോതാപത്തിയങ്ഗേസു സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ.

ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ? അനുപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം അനുപ്പാദായ സമ്മപ്പധാനേ പഗ്ഗഹാധിപതേയ്യട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. ഉപ്പന്നാനം പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ സമ്മപ്പധാനേ…പേ… അനുപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഉപ്പാദായ സമ്മപ്പധാനേ…പേ… ഉപ്പന്നാനം കുസലാനം ധമ്മാനം ഠിതിയാ അസമ്മോസായ ഭിയ്യോഭാവായ വേപുല്ലായ ഭാവനായ പാരിപൂരിയാ സമ്മപ്പധാനേ പഗ്ഗഹാധിപതേയ്യട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ…പേ… ചതൂസു സമ്മപ്പധാനേസു വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ.

ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ? കായേ കായാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ ഉപട്ഠാനാധിപതേയ്യട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. വേദനാസു വേദനാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ…പേ… ചിത്തേ ചിത്താനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ…പേ… ധമ്മേസു ധമ്മാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനേ ഉപട്ഠാനാധിപതേയ്യട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ…പേ… ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു സതിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ.

ചതൂസു ഝാനേസു സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ? പഠമേ ഝാനേ അവിക്ഖേപാധിപതേയ്യട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ദസ്സനട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. ദുതിയേ ഝാനേ…പേ… തതിയേ ഝാനേ…പേ… ചതുത്ഥേ ഝാനേ അവിക്ഖേപാധിപതേയ്യട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ…പേ… ചതൂസു ഝാനേസു സമാധിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ.

ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന കതമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ? ദുക്ഖേ അരിയസച്ചേ ദസ്സനാധിപതേയ്യട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. ദുക്ഖസമുദയേ അരിയസച്ചേ…പേ… ദുക്ഖനിരോധേ അരിയസച്ചേ… ദുക്ഖനിരോധഗാമിനിയാ പടിപദായ അരിയസച്ചേ ദസ്സനാധിപതേയ്യട്ഠേന പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന അധിമോക്ഖട്ഠേന സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, പഗ്ഗഹട്ഠേന വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, ഉപട്ഠാനട്ഠേന സതിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ, അവിക്ഖേപട്ഠേന സമാധിന്ദ്രിയസ്സ ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ. ചതൂസു അരിയസച്ചേസു പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ വസേന ഇമേഹി വീസതിയാ ആകാരേഹി പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ചരിയാ ദട്ഠബ്ബാ.

ഗ. ചാരവിഹാരനിദ്ദേസോ

൧൯൭. ചാരോ ച വിഹാരോ ച അനുബുദ്ധോ ഹോതി പടിവിദ്ധോ, യഥാചരന്തം യഥാവിഹരന്തം വിഞ്ഞൂ സബ്രഹ്മചാരീ ഗമ്ഭീരേസു ഠാനേസു ഓകപ്പേയ്യും – ‘‘അദ്ധാ, അയമായസ്മാ പത്തോ വാ പാപുണിസ്സതി വാ’’.

ചരിയാതി അട്ഠ ചരിയായോ – ഇരിയാപഥചരിയാ, ആയതനചരിയാ, സതിചരിയാ, സമാധിചരിയാ, ഞാണചരിയാ, മഗ്ഗചരിയാ, പത്തിചരിയാ, ലോകത്ഥചരിയാതി. ഇരിയാപഥചരിയാതി ചതൂസു ഇരിയാപഥേസു. ആയതനചരിയാതി ഛസു അജ്ഝത്തികബാഹിരേസു ആയതനേസു. സതിചരിയാതി ചതൂസു സതിപട്ഠാനേസു. സമാധിചരിയാതി ചതൂസു ഝാനേസു. ഞാണചരിയാതി ചതൂസു അരിയസച്ചേസു. മഗ്ഗചരിയാതി ചതൂസു അരിയമഗ്ഗേസു. പത്തിചരിയാതി ചതൂസു സാമഞ്ഞഫലേസു. ലോകത്ഥചരിയാതി തഥാഗതേസു അരഹന്തേസു സമ്മാസമ്ബുദ്ധേസു, പദേസേ പച്ചേകബുദ്ധേസു, പദേസേ സാവകേസു. ഇരിയാപഥചരിയാ ച പണിധിസമ്പന്നാനം, ആയതനചരിയാ ച ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരാനം, സതിചരിയാ ച അപ്പമാദവിഹാരീനം, സമാധിചരിയാ ച അധിചിത്തമനുയുത്താനം, ഞാണചരിയാ ച ബുദ്ധിസമ്പന്നാനം, മഗ്ഗചരിയാ ച സമ്മാപടിപന്നാനം, പത്തിചരിയാ ച അധിഗതഫലാനം, ലോകത്ഥചരിയാ ച തഥാഗതാനം അരഹന്താനം സമ്മാസമ്ബുദ്ധാനം, പദേസേ പച്ചേകബുദ്ധാനം, പദേസേ സാവകാനം. ഇമാ അട്ഠ ചരിയായോ.

അപരാപി അട്ഠ ചരിയായോ. അധിമുച്ചന്തോ സദ്ധായ ചരതി, പഗ്ഗണ്ഹന്തോ വീരിയേന ചരതി, ഉപട്ഠാപേന്തോ സതിയാ ചരതി, അവിക്ഖേപം കരോന്തോ സമാധിനാ ചരതി, പജാനന്തോ പഞ്ഞായ ചരതി, വിജാനന്തോ വിഞ്ഞാണചരിയായ ചരതി, ഏവം പടിപന്നസ്സ കുസലാ ധമ്മാ ആയാപേന്തീതി ആയതനചരിയായ ചരതി, ഏവം പടിപന്നോ വിസേസമധിഗച്ഛതീതി വിസേസചരിയായ ചരതി – ഇമാ അട്ഠ ചരിയായോ.

അപരാപി അട്ഠ ചരിയായോ. ദസ്സനചരിയാ ച സമ്മാദിട്ഠിയാ, അഭിനിരോപനചരിയാ ച സമ്മാസങ്കപ്പസ്സ, പരിഗ്ഗഹചരിയാ ച സമ്മാവാചായ, സമുട്ഠാനചരിയാ ച സമ്മാകമ്മന്തസ്സ, വോദാനചരിയാ ച സമ്മാആജീവസ്സ, പഗ്ഗഹചരിയാ ച സമ്മാവായാമസ്സ, ഉപട്ഠാനചരിയാ ച സമ്മാസതിയാ, അവിക്ഖേപചരിയാ ച സമ്മാസമാധിസ്സ – ഇമാ അട്ഠ ചരിയായോ.

വിഹാരോതി അധിമുച്ചന്തോ സദ്ധായ വിഹരതി, പഗ്ഗണ്ഹന്തോ വീരിയേന വിഹരതി, ഉപട്ഠാപേന്തോ സതിയാ വിഹരതി, അവിക്ഖേപം കരോന്തോ സമാധിനാ വിഹരതി, പജാനന്തോ പഞ്ഞായ വിഹരതി.

അനുബുദ്ധോതി സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ അധിമോക്ഖട്ഠോ അനുബുദ്ധോ ഹോതി, വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ പഗ്ഗഹട്ഠോ അനുബുദ്ധോ ഹോതി, സതിന്ദ്രിയസ്സ ഉപട്ഠാനട്ഠോ അനുബുദ്ധോ ഹോതി, സമാധിന്ദ്രിയസ്സ അവിക്ഖേപട്ഠോ അനുബുദ്ധോ ഹോതി, പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ദസ്സനട്ഠോ അനുബുദ്ധോ ഹോതി.

പടിവിദ്ധോതി സദ്ധിന്ദ്രിയസ്സ അധിമോക്ഖട്ഠോ പടിവിദ്ധോ ഹോതി, വീരിയിന്ദ്രിയസ്സ പഗ്ഗഹട്ഠോ പടിവിദ്ധോ ഹോതി, സതിന്ദ്രിയസ്സ ഉപട്ഠാനട്ഠോ പടിവിദ്ധോ ഹോതി, സമാധിന്ദ്രിയസ്സ അവിക്ഖേപട്ഠോ പടിവിദ്ധോ ഹോതി, പഞ്ഞിന്ദ്രിയസ്സ ദസ്സനട്ഠോ പടിവിദ്ധോ ഹോതി. യഥാചരന്തന്തി ഏവം സദ്ധായ ചരന്തം, ഏവം വീരിയേന ചരന്തം, ഏവം സതിയാ ചരന്തം, ഏവം സമാധിനാ ചരന്തം, ഏവം പഞ്ഞായ ചരന്തം. യഥാവിഹരന്തന്തി ഏവം സദ്ധായ വിഹരന്തം, ഏവം വീരിയേന വിഹരന്തം, ഏവം സതിയാ വിഹരന്തം, ഏവം സമാധിനാ വിഹരന്തം, ഏവം പഞ്ഞായ വിഹരന്തം. വിഞ്ഞൂതി വിഞ്ഞൂ വിഭാവീ മേധാവീ പണ്ഡിതാ ബുദ്ധിസമ്പന്നാ. സബ്രഹ്മചാരീതി ഏകകമ്മം ഏകുദ്ദേസോ സമസിക്ഖതാ. ഗമ്ഭീരേസു ഠാനേസൂതി ഗമ്ഭീരാനി ഠാനാനി വുച്ചന്തി ഝാനാ ച വിമോക്ഖാ ച സമാധീ ച സമാപത്തിയോ ച മഗ്ഗാ ച ഫലാനി ച അഭിഞ്ഞായോ ച പടിസമ്ഭിദാ ച. ഓകപ്പേയ്യുന്തി സദ്ദഹേയ്യും അധിമുച്ചേയ്യും. അദ്ധാതി ഏകംസവചനമേതം നിസ്സംസയവചനമേതം നിക്കങ്ഖവചനമേതം അദ്വേജ്ഝവചനമേതം അദ്വേള്ഹകവചനമേതം നിയോഗവചനമേതം അപണ്ണകവചനമേതം അവത്ഥാപനവചനമേതം – അദ്ധാതി. ആയസ്മാതി പിയവചനമേതം ഗരുവചനമേതം സഗാരവസപ്പതിസ്സാധിവചനമേതം – ആയസ്മാതി. പത്തോ വാതി അധിഗതോ വാ. പാപുണിസ്സതി വാതി അധിഗമിസ്സതി വാ.

സുത്തന്തനിദ്ദേസോ തതിയോ.