൧. അസ്സാദദിട്ഠിനിദ്ദേസോ

൧൨൮. അസ്സാദദിട്ഠിയാ കതമേഹി പഞ്ചതിംസായ ആകാരേഹി അഭിനിവേസോ ഹോതി? യം രൂപം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖം സോമനസ്സം, അയം രൂപസ്സ അസ്സാദോതി – അഭിനിവേസപരാമാസോ ദിട്ഠി. ദിട്ഠി ന അസ്സാദോ, അസ്സാദോ ന ദിട്ഠി. അഞ്ഞാ ദിട്ഠി, അഞ്ഞോ അസ്സാദോ. യാ ച ദിട്ഠി യോ ച അസ്സാദോ – അയം വുച്ചതി അസ്സാദദിട്ഠി.

അസ്സാദദിട്ഠി മിച്ഛാദിട്ഠി ദിട്ഠിവിപത്തി. തായ ദിട്ഠിവിപത്തിയാ സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിവിപന്നോ. ദിട്ഠിവിപന്നോ പുഗ്ഗലോ ന സേവിതബ്ബോ ന ഭജിതബ്ബോ ന പയിരുപാസിതബ്ബോ. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ. യോ ദിട്ഠിയാ രാഗോ [യാ ദിട്ഠി യോ രാഗോ (സ്യാ.)], സോ ന ദിട്ഠി. ദിട്ഠി ന രാഗോ. അഞ്ഞാ ദിട്ഠി, അഞ്ഞോ രാഗോ. യാ ച ദിട്ഠി യോ ച രാഗോ – അയം വുച്ചതി ദിട്ഠിരാഗോ. തായ ച ദിട്ഠിയാ തേന ച രാഗേന സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിരാഗരത്തോ. ദിട്ഠിരാഗരത്തേ പുഗ്ഗലേ ദിന്നം ദാനം ന മഹപ്ഫലം ഹോതി ന മഹാനിസംസം. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ അസ്സാദദിട്ഠി മിച്ഛാദിട്ഠി.

മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ദ്വേവ ഗതിയോ – നിരയോ വാ തിരച്ഛാനയോനി വാ. മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ യഞ്ചേവ കായകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യഞ്ച വചീകമ്മം…പേ… യഞ്ച മനോകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യാ ച ചേതനാ യാ ച പത്ഥനാ യോ ച പണിധി യേ ച സങ്ഖാരാ, സബ്ബേ തേ ധമ്മാ അനിട്ഠായ അകന്തായ അമനാപായ അഹിതായ ദുക്ഖായ സംവത്തന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ. സേയ്യഥാപി നിമ്ബബീജം വാ കോസാതകീബീജം വാ തിത്തകാലാബുബീജം വാ അല്ലായ പഥവിയാ നിക്ഖിത്തം യം ചേവ പഥവിരസം ഉപാദിയതി, യഞ്ച ആപോരസം ഉപാദിയതി, സബ്ബം തം തിത്തകത്തായ കടുകത്തായ അസാതത്തായ [അസാരതായ (സ്യാ.)] സംവത്തതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ബീജം ഹിസ്സ പാപികം. ഏവമേവം മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ യഞ്ചേവ കായകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യഞ്ച വചീകമ്മം…പേ… യഞ്ച മനോകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യാ ച ചേതനാ യാ ച പത്ഥനാ യോ ച പണിധി യേ ച സങ്ഖാരാ, സബ്ബേ തേ ധമ്മാ അനിട്ഠായ അകന്തായ അമനാപായ അഹിതായ ദുക്ഖായ സംവത്തന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ അസ്സാദദിട്ഠി മിച്ഛാദിട്ഠി.

മിച്ഛാദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം, ദിട്ഠിഗഹനം, ദിട്ഠികന്താരം, ദിട്ഠിവിസൂകം, ദിട്ഠിവിപ്ഫന്ദിതം, ദിട്ഠിസഞ്ഞോജനം, ദിട്ഠിസല്ലം, ദിട്ഠിസമ്ബാധോ, ദിട്ഠിപലിബോധോ, ദിട്ഠിബന്ധനം, ദിട്ഠിപപാതോ, ദിട്ഠാനുസയോ, ദിട്ഠിസന്താപോ, ദിട്ഠിപരിളാഹോ, ദിട്ഠിഗന്ഥോ, ദിട്ഠുപാദാനം, ദിട്ഠാഭിനിവേസോ, ദിട്ഠിപരാമാസോ – ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി ആകാരേഹി പരിയുട്ഠിതചിത്തസ്സ സഞ്ഞോഗോ.

൧൨൯. അത്ഥി സഞ്ഞോജനാനി ചേവ ദിട്ഠിയോ ച, അത്ഥി സഞ്ഞോജനാനി ന ച ദിട്ഠിയോ. കതമാനി സഞ്ഞോജനാനി ചേവ ദിട്ഠിയോ ച? സക്കായദിട്ഠി, സീലബ്ബതപരാമാസോ – ഇമാനി സഞ്ഞോജനാനി ചേവ ദിട്ഠിയോ ച. കതമാനി സഞ്ഞോജനാനി, ന ച ദിട്ഠിയോ? കാമരാഗസഞ്ഞോജനം, പടിഘസഞ്ഞോജനം, മാനസഞ്ഞോജനം, വിചികിച്ഛാസഞ്ഞോജനം, ഭവരാഗസഞ്ഞോജനം, ഇസ്സാസഞ്ഞോജനം, മച്ഛരിയസഞ്ഞോജനം, അനുനയസഞ്ഞോജനം, അവിജ്ജാസഞ്ഞോജനം – ഇമാനി സഞ്ഞോജനാനി, ന ച ദിട്ഠിയോ.

യം വേദനം പടിച്ച…പേ… യം സഞ്ഞം പടിച്ച…പേ… യം സങ്ഖാരേ [യേ സങ്ഖാരേ (ക.) സം. നി. ൩.൨൮ പസ്സിതബ്ബാ] പടിച്ച…പേ… യം വിഞ്ഞാണം പടിച്ച… യം ചക്ഖും പടിച്ച… യം സോതം പടിച്ച… യം ഘാനം പടിച്ച… യം ജിവ്ഹം പടിച്ച… യം കായം പടിച്ച… യം മനം പടിച്ച… യം രൂപേ പടിച്ച… യം സദ്ദേ പടിച്ച… യം ഗന്ധേ പടിച്ച … യം രസേ പടിച്ച… യം ഫോട്ഠബ്ബേ പടിച്ച… യം ധമ്മേ പടിച്ച… യം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണം പടിച്ച… യം സോതവിഞ്ഞാണം പടിച്ച… യം ഘാനവിഞ്ഞാണം പടിച്ച… യം ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണം പടിച്ച… യം കായവിഞ്ഞാണം പടിച്ച… യം മനോവിഞ്ഞാണം പടിച്ച … യം ചക്ഖുസമ്ഫസ്സം പടിച്ച… യം സോതസമ്ഫസ്സം പടിച്ച… യം ഘാനസമ്ഫസ്സം പടിച്ച… യം ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സം പടിച്ച… യം കായസമ്ഫസ്സം പടിച്ച… യം മനോസമ്ഫസ്സം പടിച്ച… യം ചക്ഖുസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച… യം സോതസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച… യം ഘാനസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച… യം ജിവ്ഹാസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച… യം കായസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച… യം മനോസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖം സോമനസ്സം, അയം മനോസമ്ഫസ്സജായ വേദനായ അസ്സാദോതി – അഭിനിവേസപരാമാസോ ദിട്ഠി. ദിട്ഠി ന അസ്സാദോ, അസ്സാദോ ന ദിട്ഠി. അഞ്ഞാ ദിട്ഠി, അഞ്ഞോ അസ്സാദോ. യാ ച ദിട്ഠി യോ ച അസ്സാദോ – അയം വുച്ചതി അസ്സാദദിട്ഠി.

അസ്സാദദിട്ഠി മിച്ഛാദിട്ഠി ദിട്ഠിവിപത്തി. തായ ദിട്ഠിവിപത്തിയാ സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിവിപന്നോ. ദിട്ഠിവിപന്നോ പുഗ്ഗലോ ന സേവിതബ്ബോ ന ഭജിതബ്ബോ ന പയിരുപാസിതബ്ബോ. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ. യോ ദിട്ഠിയാ രാഗോ, സോ ന ദിട്ഠി. ദിട്ഠി ന രാഗോ. അഞ്ഞാ ദിട്ഠി, അഞ്ഞോ രാഗോ. യാ ച ദിട്ഠി യോ ച രാഗോ, അയം വുച്ചതി ദിട്ഠിരാഗോ. തായ ച ദിട്ഠിയാ തേന ച രാഗേന സമന്നാഗതോ പുഗ്ഗലോ ദിട്ഠിരാഗരത്തോ. ദിട്ഠിരാഗരത്തേ പുഗ്ഗലേ ദിന്നം ദാനം ന മഹപ്ഫലം ഹോതി ന മഹാനിസംസം. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ അസ്സാദദിട്ഠി മിച്ഛാദിട്ഠി.

മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ ദ്വേവ ഗതിയോ – നിരയോ വാ തിരച്ഛാനയോനി വാ. മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ യഞ്ചേവ കായകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യഞ്ച വചീകമ്മം…പേ… യഞ്ച മനോകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യാ ച ചേതനാ യാ ച പത്ഥനാ യോ ച പണിധി യേ ച സങ്ഖാരാ, സബ്ബേ തേ ധമ്മാ അനിട്ഠായ അകന്തായ അമനാപായ അഹിതായ ദുക്ഖായ സംവത്തന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ. സേയ്യഥാപി നിമ്ബബീജം വാ കോസാതകീബീജം വാ തിത്തകാലാബുബീജം വാ അല്ലായ പഥവിയാ നിക്ഖിത്തം യഞ്ചേവ പഥവിരസം ഉപാദിയതി യഞ്ച ആപോരസം ഉപാദിയതി, സബ്ബം തം തിത്തകത്തായ കടുകത്തായ അസാതത്തായ സംവത്തതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ബീജം ഹിസ്സ പാപികം. ഏവമേവം മിച്ഛാദിട്ഠികസ്സ പുരിസപുഗ്ഗലസ്സ യഞ്ചേവ കായകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം യഞ്ച വചീകമ്മം…പേ… യഞ്ച മനോകമ്മം യഥാദിട്ഠി സമത്തം സമാദിന്നം, യാ ച ചേതനാ യാ ച പത്ഥനാ യോ ച പണിധി യേ ച സങ്ഖാരാ, സബ്ബേ തേ ധമ്മാ അനിട്ഠായ അകന്തായ അമനാപായ അഹിതായ ദുക്ഖായ സംവത്തന്തി. തം കിസ്സ ഹേതു? ദിട്ഠി ഹിസ്സ പാപികാ അസ്സാദദിട്ഠി മിച്ഛാദിട്ഠി.

മിച്ഛാദിട്ഠി ദിട്ഠിഗതം ദിട്ഠിഗഹനം…പേ… ദിട്ഠാഭിനിവേസോ ദിട്ഠിപരാമാസോ – ഇമേഹി അട്ഠാരസഹി ആകാരേഹി പരിയുട്ഠിതചിത്തസ്സ സഞ്ഞോഗോ.

അത്ഥി സഞ്ഞോജനാനി ചേവ ദിട്ഠിയോ ച, അത്ഥി സഞ്ഞോജനാനി ന ച ദിട്ഠിയോ. കതമാനി സഞ്ഞോജനാനി ചേവ ദിട്ഠിയോ ച? സക്കായദിട്ഠി, സീലബ്ബതപരാമാസോ – ഇമാനി സഞ്ഞോജനാനി ചേവ ദിട്ഠിയോ ച. കതമാനി സഞ്ഞോജനാനി, ന ച ദിട്ഠിയോ? കാമരാഗസഞ്ഞോജനം, പടിഘസഞ്ഞോജനം, മാനസഞ്ഞോജനം, വിചികിച്ഛാസഞ്ഞോജനം, ഭവരാഗസഞ്ഞോജനം, ഇസ്സാസഞ്ഞോജനം, മച്ഛരിയസഞ്ഞോജനം, അനുനയസഞ്ഞോജനം, അവിജ്ജാസഞ്ഞോജനം – ഇമാനി സഞ്ഞോജനാനി, ന ച ദിട്ഠിയോ. അസ്സാദദിട്ഠിയാ ഇമേഹി പഞ്ചതിംസായ ആകാരേഹി അഭിനിവേസോ ഹോതി.

അസ്സാദദിട്ഠിനിദ്ദേസോ പഠമോ.