൫. സീഹവഗ്ഗോ

൧. സീഹങ്ഗപഞ്ഹോ

൧. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘സീഹസ്സ സത്ത അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി സത്ത അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, സീഹോ നാമ സേതവിമലപരിസുദ്ധപണ്ഡരോ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന സേതവിമലപരിസുദ്ധപണ്ഡരചിത്തേന ബ്യപഗതകുക്കുച്ചേന ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സീഹോ ചതുചരണോ വിക്കന്തചാരീ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ചതുരിദ്ധിപാദചരണേന ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സീഹോ അഭിരൂപരുചിരകേസരീ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന അഭിരൂപരുചിരസീലകേസരിനാ ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ തതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സീഹോ ജീവിതപരിയാദാനേപി ന കസ്സചി ഓനമതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ചീവരപിണ്ഡപാതസേനാസനഗിലാനപച്ചയഭേസജ്ജപരിക്ഖാരപരിയാദാനേപി ന കസ്സചി ഓനമിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ ചതുത്ഥം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സീഹോ സപദാനഭക്ഖോ യസ്മിം ഓകാസേ നിപതതി, തത്ഥേവ യാവദത്ഥം ഭക്ഖയതി, ന വരമംസം വിചിനാതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന സപദാനഭക്ഖേന ഭവിതബ്ബം, ന കുലാനി വിചിനിതബ്ബാനി, ന പുബ്ബഗേഹം ഹിത്വാ കുലാനി ഉപസങ്കമിതബ്ബാനി, ന ഭോജനം വിചിനിതബ്ബം, യസ്മിം ഓകാസേ കബളം ആദീയതി, തസ്മിം യേവ ഓകാസേ ഭുഞ്ജിതബ്ബം സരീരയാപനത്ഥം [സരീരയാപനമത്തം (സീ. പീ.)], ന വരഭോജനം വിചിനിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ പഞ്ചമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സീഹോ അസന്നിധിഭക്ഖോ, സകിം ഗോചരം ഭക്ഖയിത്വാ ന പുന തം ഉപഗച്ഛതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന അസന്നിധികാരപരിഭോഗിനാ ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ ഛട്ഠം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സീഹോ ഭോജനം അലദ്ധാ ന പരിതസ്സതി, ലദ്ധാപി ഭോജനം അഗധിതോ [അഗഥിതോ (സീ.)] അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ പരിഭുഞ്ജതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ഭോജനം അലദ്ധാ ന പരിതസ്സിതബ്ബം, ലദ്ധാപി ഭോജനം അഗധിതേന അമുച്ഛിതേന അനജ്ഝോസന്നേന ആദീനവദസ്സാവിനാ നിസ്സരണപഞ്ഞേന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സീഹസ്സ സത്തമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന സംയുത്തനികായവരേ ഥേരം മഹാകസ്സപം പരികിത്തയമാനേന –

‘സന്തുട്ഠോയം, ഭിക്ഖവേ, കസ്സപോ ഇതരീതരേന പിണ്ഡപാതേന, ഇതരീതരപിണ്ഡപാതസന്തുട്ഠിയാ ച വണ്ണവാദീ, ന ച പിണ്ഡപാതഹേതു അനേസനം അപ്പതിരൂപം ആപജ്ജതി, അലദ്ധാ ച പിണ്ഡപാതം ന പരിതസ്സതി, ലദ്ധാ ച പിണ്ഡപാതം അഗധിതോ അമുച്ഛിതോ അനജ്ഝോസന്നോ ആദീനവദസ്സാവീ നിസ്സരണപഞ്ഞോ പരിഭുഞ്ജതീ’’’തി.

സീഹങ്ഗപഞ്ഹോ പഠമോ.

൨. ചക്കവാകങ്ഗപഞ്ഹോ

൨. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘ചക്കവാകസ്സ തീണി അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി തീണി അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീതി’’? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ചക്കവാകോ യാവ ജീവിതപരിയാദാനാ ദുതിയികം ന വിജഹതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന യാവ ജീവിതപരിയാദാനാ യോനിസോ മനസികാരോ ന വിജഹിതബ്ബോ. ഇദം, മഹാരാജ, ചക്കവാകസ്സ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, ചക്കവാകോ സേവാലപണകഭക്ഖോ, തേന ച സന്തുട്ഠിം ആപജ്ജതി, തായ ച സന്തുട്ഠിയാ ബലേന ച വണ്ണേന ച ന പരിഹായതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന യഥാലാഭസന്തോസോ കരണീയോ, യഥാലാഭസന്തുട്ഠോ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗീ യോഗാവചരോ ന പരിഹായതി സീലേന, ന പരിഹായതി സമാധിനാ, ന പരിഹായതി പഞ്ഞായ, ന പരിഹായതി വിമുത്തിയാ, ന പരിഹായതി വിമുത്തിഞാണദസ്സനേന, ന പരിഹായതി സബ്ബേഹി കുസലേഹി ധമ്മേഹി. ഇദം, മഹാരാജ, ചക്കവാകസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, ചക്കവാകോ പാണേ ന വിഹേഠയതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന നിഹിതദണ്ഡേന നിഹിതസത്ഥേന ലജ്ജിനാ ദയാപന്നേന സബ്ബപാണഭൂതഹിതാനുകമ്പിനാ ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, ചക്കവാകസ്സ തതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന ചക്കവാകജാതകേ –

‘‘‘യോ ന ഹന്തി ന ഘാതേതി, ന ജിനാതി ന ജാപയേ;

മേത്തംസോ [അഹിംസാ (സീ. പീ.)] സബ്ബഭൂതേസു, വേരം തസ്സ ന കേനചീ’’’തി.

ചക്കവാകങ്ഗപഞ്ഹോ ദുതിയോ.

൩. പേണാഹികങ്ഗപഞ്ഹോ

൩. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘പേണാഹികായ ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, പേണാഹികാ സകപതിമ്ഹി ഉസൂയായ ഛാപകേ ന പോസയതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന സകമനേ [സകമനോ (ക.)] കിലേസേ ഉപ്പന്നേ ഉസൂയായിതബ്ബം, സതിപട്ഠാനേന സമ്മാസംവരസുസിരേ പക്ഖിപിത്വാ മനോദ്വാരേ കായഗതാസതി ഭാവേതബ്ബാ. ഇദം, മഹാരാജ, പേണാഹികായ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, പേണാഹികാ പവനേ ദിവസം ഗോചരം ചരിത്വാ സായം പക്ഖിഗണം ഉപേതി അത്തനോ ഗുത്തിയാ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ഏകകേന പവിവേകം സേവിതബ്ബം സംയോജനപരിമുത്തിയാ, തത്ര രതിം അലഭമാനേന ഉപവാദഭയപരിരക്ഖണായ സങ്ഘം ഓസരിത്വാ സങ്ഘരക്ഖിതേന വസിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, പേണാഹികായ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ബ്രഹ്മുനാ സഹമ്പതിനാ ഭഗവതോ സന്തികേ –

‘‘‘സേവേഥ പന്താനി സേനാസനാനി, ചരേയ്യ സംയോജനവിപ്പമോക്ഖാ;

സചേ രതിം നാധിഗച്ഛേയ്യ തത്ഥ, സങ്ഘേ വസേ രക്ഖിതത്തോ സതീമാ’’’തി.

പേണാഹികങ്ഗപഞ്ഹോ തതിയോ.

൪. ഘരകപോതങ്ഗപഞ്ഹോ

൪. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘ഘരകപോതസ്സ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’ന്തി യം വദേസി, കതമം തം ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ഘരകപോതോ പരഗേഹേ വസമാനോ ന തേസം കിഞ്ചി ഭണ്ഡസ്സ നിമിത്തം ഗണ്ഹാതി, മജ്ഝത്തോ വസതി സഞ്ഞാബഹുലോ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന പരകുലം ഉപഗതേന തസ്മിം കുലേ ഇത്ഥീനം വാ പുരിസാനം വാ മഞ്ചേ വാ പീഠേ വാ വത്ഥേ വാ അലങ്കാരേ വാ ഉപഭോഗേ വാ പരിഭോഗേ വാ ഭോജനവികതീസു വാ ന നിമിത്തം ഗഹേതബ്ബം, മജ്ഝത്തേന ഭവിതബ്ബം, സമണസഞ്ഞാ പച്ചുപട്ഠപേതബ്ബാ. ഇദം, മഹാരാജ, ഘരകപോതസ്സ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന ചൂളനാരദജാതകേ –

‘‘‘പവിസിത്വാ പരകുലം, പാനത്ഥം ഭോജനായ വാ [പാനേസു ഭോജനേസു വാ (സീ. പീ.)];

മിതം ഖാദേ മിതം ഭുഞ്ജേ, ന ച രൂപേ മനം കരേ’’’തി.

ഘരകപോതങ്ഗപഞ്ഹോ ചതുത്ഥോ.

൫. ഉലൂകങ്ഗപഞ്ഹോ

൫. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘ഉലൂകസ്സ ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ഉലൂകോ കാകേഹി പടിവിരുദ്ധോ, രത്തിം കാകസങ്ഘം ഗന്ത്വാ ബഹൂപി കാകേ ഹനതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന അഞ്ഞാണേന പടിവിരുദ്ധോ കാതബ്ബോ, ഏകേന രഹോ നിസീദിത്വാ അഞ്ഞാണം സമ്പമദ്ദിതബ്ബം, മൂലതോ ഛിന്ദിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, ഉലൂകസ്സ പഠമം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, ഉലൂകോ സുപ്പടിസല്ലീനോ ഹോതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന പടിസല്ലാനാരാമേന ഭവിതബ്ബം പടിസല്ലാനരതേന. ഇദം, മഹാരാജ, ഉലൂകസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന സംയുത്തനികായവരേ –

‘‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു പടിസല്ലാനാരാമോ പടിസല്ലാനരതോ ‘‘ഇദം ദുക്ഖ’’ന്തി യഥാഭൂതം പജാനാതി, ‘‘അയം ദുക്ഖസമുദയോ’’തി യഥാ ഭൂഥം പജാനാതി, ‘‘അയം ദുക്ഖനിരോധോ’’തി യഥാഭൂതം പജാനാതി, ‘‘അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ’’തി യഥാഭൂതം പജാനാതീ’’’തി.

ഉലൂകങ്ഗപഞ്ഹോ പഞ്ചമോ.

൬. സതപത്തങ്ഗപഞ്ഹോ

൬. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘സതപത്തസ്സ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’ന്തി യം വദേസി, കതമം തം ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, സതപത്തോ രവിത്വാ പരേസം ഖേമം വാ ഭയം വാ ആചിക്ഖതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന പരേസം ധമ്മം ദേസയമാനേന വിനിപാതം ഭയതോ ദസ്സയിതബ്ബം, നിബ്ബാനം ഖേമതോ ദസ്സയിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സതപത്തസ്സ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഥേരേന പിണ്ഡോലഭാരദ്വാജേന –

‘‘‘നിരയേ ഭയസന്താസം, നിബ്ബാനേ വിപുലം സുഖം;

ഉഭയാനേതാനത്ഥാനി ദസ്സേതബ്ബാനി യോഗിനാ’’’തി.

സതപത്തങ്ഗപഞ്ഹോ ഛട്ഠോ.

൭. വഗ്ഗുലിങ്ഗപഞ്ഹോ

൭. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘വഗ്ഗുലിസ്സ ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, വഗ്ഗുലി ഗേഹം പവിസിത്വാ വിചരിത്വാ നിക്ഖമതി, ന തത്ഥ പലിബുദ്ധതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസിത്വാ സപദാനം വിചരിത്വാ പടിലദ്ധലാഭേന ഖിപ്പമേവ നിക്ഖമിതബ്ബം, ന തത്ഥ പലിബുദ്ധേന ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, വഗ്ഗുലിസ്സ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, വഗ്ഗുലി പരഗേഹേ വസമാനോ ന തേസം പരിഹാനിം കരോതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന കുലാനി ഉപസങ്കമിത്വാ അതിയാചനായ വാ വിഞ്ഞത്തിബഹുലതായ വാ കായദോസബഹുലതായ വാ അതിഭാണിതായ വാ സമാനസുഖദുക്ഖതായ വാ ന തേസം കോചി വിപ്പടിസാരോ കരണീയോ, നപി തേസം മൂലകമ്മം പരിഹാപേതബ്ബം, സബ്ബഥാ വഡ്ഢി യേവ ഇച്ഛിതബ്ബാ. ഇദം, മഹാരാജ, വഗ്ഗുലിസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന ദീഘനികായവരേ ലക്ഖണസുത്തന്തേ –

‘‘‘സദ്ധായ സീലേന സുതേന ബുദ്ധിയാ, ചാഗേന ധമ്മേന ബഹൂഹി സാധുഹി;

ധനേന ധഞ്ഞേന ച ഖേത്തവത്ഥുനാ, പുത്തേഹി ദാരേഹി ചതുപ്പദേഹി ച.

‘‘‘ഞാതീഹി മിത്തേഹി ച ബന്ധവേഹി, ബലേന വണ്ണേന സുഖേന ചൂഭയം;

കഥം ന ഹായേയ്യും പരേതി ഇച്ഛതി, അത്ഥസമിദ്ധിഞ്ച പനാഭികങ്ഖതീ’’’തി.

വഗ്ഗുലിങ്ഗപഞ്ഹോ സത്തമോ.

൮. ജലൂകങ്ഗപഞ്ഹോ

൮. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘ജലൂകായ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’ന്തി യം വദേസി, കതമം തം ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ജലൂകാ യത്ഥ അല്ലീയതി, തത്ഥേവ ദള്ഹം അല്ലീയിത്വാ രുഹിരം പിവതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന യസ്മിം ആരമ്മണേ ചിത്തം അല്ലീയതി, തം ആരമ്മണം വണ്ണതോ ച സണ്ഠാനതോ ച ദിസതോ ച ഓകാസതോ ച പരിച്ഛേദതോ ച ലിങ്ഗതോ ച നിമിത്തതോ ച ദള്ഹം പതിട്ഠാപേത്വാ തേനേവാരമ്മണേന വിമുത്തിരസമസേചനകം പാതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, ജലൂകായ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഥേരേന അനുരുദ്ധേന –

‘‘‘പരിസുദ്ധേന ചിത്തേന, ആരമ്മണേ പതിട്ഠായ;

തേന ചിത്തേന പാതബ്ബം, വിമുത്തിരസമസേചന’’’ന്തി.

ജലൂകങ്ഗപഞ്ഹോ അട്ഠമോ.

൯. സപ്പങ്ഗപഞ്ഹോ

൯. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘സപ്പസ്സ തീണി അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി തീണി അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, സപ്പോ ഉരേന ഗച്ഛതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന പഞ്ഞായ ചരിതബ്ബം, പഞ്ഞായ ചരമാനസ്സ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനോ ചിത്തം ഞായേ ചരതി, വിലക്ഖണം വിവജ്ജേതി, സലക്ഖണം ഭാവേതി. ഇദം, മഹാരാജ, സപ്പസ്സ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സപ്പോ ചരമാനോ ഓസധം പരിവജ്ജേന്തോ ചരതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ദുച്ചരിതം പരിവജ്ജേന്തേന ചരിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, സപ്പസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, സപ്പോ മനുസ്സേ ദിസ്വാ തപ്പതി [മനുസ്സം ദിസ്വാ കമ്പതി (ക.)] സോചതി ചിന്തയതി, ഏവമേവ ഖോ മഹാരാജ യോഗിനാ യോഗാവചരേന കുവിതക്കേ, വിതക്കേത്വാ അരതിം ഉപ്പാദയിത്വാ തപ്പിതബ്ബം സോചിതബ്ബം ചിന്തയിതബ്ബം ‘പമാദേന മേ ദിവസോ വീതിനാമിതോ, ന സോ പുന സക്കാ ലദ്ധു’ന്തി. ഇദം, മഹാരാജ, സപ്പസ്സ തതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ഭല്ലാടിയജാതകേ ദ്വിന്നം കിന്നരാനം –

‘‘‘മയേകരത്തം [യമേകരത്തിം (സീ. പീ.)] വിപ്പവസിമ്ഹ ലുദ്ദ, അകാമകാ അഞ്ഞമഞ്ഞം സരന്താ;

തമേകരത്തം [തമേകരത്തിം (സീ. പീ.)] അനുതപ്പമാനാ, സോചാമ ‘സാ രത്തി പുന നഹേസ്സതീ’’’തി.

സപ്പങ്ഗപഞ്ഹോ നവമോ.

൧൦. അജഗരങ്ഗപഞ്ഹോ

൧൦. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘അജഗരസ്സ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’ന്തി യം വദേസി, കതമം തം ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, അജഗരോ മഹതിമഹാകായോ ബഹൂപി ദിവസേ ഊനൂദരോ ദീനതരോ കുച്ഛിപൂരം ആഹാരം ന ലഭതി, അപരിപുണ്ണോ യേവ യാവദേവ സരീരയാപനമത്തകേന യാപേതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനോ യോഗാവചരസ്സ ഭിക്ഖാചരിയപ്പസുതസ്സ പരപിണ്ഡമുപഗതസ്സ പരദിന്നപ്പാടികങ്ഖിസ്സ സയംഗാഹപ്പടിവിരതസ്സ ദുല്ലഭം ഉദരപരിപൂരം ആഹാരം, അപി ച അത്ഥവസികേന കുലപുത്തേന ചത്താരോ പഞ്ച ആലോപേ അഭുഞ്ജിത്വാ അവസേസം ഉദകേന പരിപൂരേതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, അജഗരസ്സ ഏകം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഥേരേന സാരിപുത്തേന ധമ്മസേനാപതിനാ –

‘‘‘അല്ലം സുക്ഖം വാ ഭുഞ്ജന്തോ, ന ബാള്ഹം സുഹിതോ സിയാ;

ഊനൂദരോ മിതാഹാരോ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ.

‘‘‘ചത്താരോ പഞ്ച ആലോപേ, അഭുത്വാ ഉദകം പിവേ;

അലം ഫാസു വിഹാരായ, പഹിതത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ’’’തി.

അജഗരങ്ഗപഞ്ഹോ ദസമോ.

സീഹവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

കേസരീ ചക്കവാകോ ച, പേണാഹി ഘരകപോതകോ;

ഉലൂകോ സതപത്തോ ച, വഗ്ഗുലി ച ജലൂപികാ;

സപ്പോ അജഗരോ ചേവ, വഗ്ഗോ തേന പവുച്ചതീതി.