൫. പബ്ബതങ്ഗപഞ്ഹോ

൫. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘പബ്ബതസ്സ പഞ്ച അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി പഞ്ച അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, പബ്ബതോ അചലോ അകമ്പിതോ [അകമ്പിയോ (സീ. പീ.)] അസമ്പവേധീ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന സമ്മാനനേ വിമാനനേ സക്കാരേ അസക്കാരേ ഗരുകാരേ അഗരുകാരേ യസേ അയസേ നിന്ദായ പസംസായ സുഖേ ദുക്ഖേ ഇട്ഠാനിട്ഠേസു സബ്ബത്ഥ രൂപസദ്ദഗന്ധരസഫോട്ഠബ്ബധമ്മേസു രജനീയേസു ന രജ്ജിതബ്ബം, ദുസ്സനീയേസു ന ദുസ്സിതബ്ബം, മുയ്ഹനീയേസു ന മുയ്ഹിതബ്ബം, ന കമ്പിതബ്ബം ന ചലിതബ്ബം, പബ്ബതേന വിയ അചലേന ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, പബ്ബതസ്സ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന –

‘‘‘സേലോ യഥാ ഏകഘനോ [ഏകഗ്ഘനോ (ക.) ധ. പ. ൮൧ ധമ്മപദേ], വാതേന ന സമീരതി;

ഏവം നിന്ദാപസംസാസു, ന സമിഞ്ജന്തി പണ്ഡിതാ’തി.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, പബ്ബതോ ഥദ്ധോ ന കേനചി സംസട്ഠോ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ഥദ്ധേന അസംസട്ഠേന ഭവിതബ്ബം, ന കേനചി സംസഗ്ഗോ കരണീയോ. ഇദം, മഹാരാജ, പബ്ബതസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന –

‘‘‘അസംസട്ഠം ഗഹട്ഠേഹി, അനാഗാരേഹി ചൂഭയം;

അനോകസാരിമപ്പിച്ഛം, തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണ’ന്തി.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, പബ്ബതേ ബീജം ന വിരൂഹതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന സകമാനസേ കിലേസാ ന വിരൂഹാപേതബ്ബാ. ഇദം, മഹാരാജ, പബ്ബതസ്സ തതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഥേരേന സുഭൂതിനാ –

‘‘‘രാഗൂപസംഹിതം ചിത്തം, യദാ ഉപ്പജ്ജതേ മമ;

സയംവ പച്ചവേക്ഖാമി [പച്ചവേക്ഖിത്വാ (സബ്ബത്ഥ)], ഏകഗ്ഗോ [ഏകകോ (സബ്ബത്ഥ)] തം ദമേമഹം.

‘‘‘രജ്ജസേ [രജ്ജസി (സീ.), രഞ്ജസി (പീ.)] രജനീയേ ച, ദുസ്സനീയേ ച ദുസ്സസേ;

മുയ്ഹസേ [മുയ്ഹസി (സീ.)] മോഹനീയേ ച, നിക്ഖമസ്സു വനാ തുവം.

‘‘‘വിസുദ്ധാനം അയം വാസോ, നിമ്മലാനം തപസ്സിനം;

മാ ഖോ വിസുദ്ധം ദൂസേസി, നിക്ഖമസ്സു വനാ തുവ’ന്തി.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, പബ്ബതോ അച്ചുഗ്ഗതോ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ഞാണച്ചുഗ്ഗതേന ഭവിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, പബ്ബതസ്സ ചതുത്ഥം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന –

‘‘‘പമാദം അപ്പമാദേന, യദാ നുദതി പണ്ഡിതോ;

പഞ്ഞാപാസാദമാരുയ്ഹ, അസോകോ സോകിനിം പജം;

പബ്ബതട്ഠോവ ഭൂമട്ഠേ [ഭുമ്മട്ഠേ (സീ. പീ.)], ധീരോ ബാലേ അവേക്ഖതീ’തി.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, പബ്ബതോ അനുന്നതോ അനോനതോ, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ഉന്നതാവനതി ന കരണീയാ. ഇദം, മഹാരാജ, പബ്ബതസ്സ പഞ്ചമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഉപാസികായ ചൂളസുഭദ്ദായ സകസമണേ പരികിത്തയമാനായ –

‘‘‘ലാഭേന ഉന്നതോ ലോകോ, അലാഭേന ച ഓനതോ;

ലാഭാലാഭേന ഏകത്ഥാ [ഏകട്ഠാ (സീ. പീ.)], താദിസാ സമണാ മമാ’’’തി.

പബ്ബതങ്ഗപഞ്ഹോ പഞ്ചമോ.