൯. ഉദകസത്തജീവപഞ്ഹോ

൯. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഇമം ഉദകം അഗ്ഗിമ്ഹി തപ്പമാനം ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സദ്ദായതി ബഹുവിധം, കിം നു ഖോ, ഭന്തേ നാഗസേന, ഉദകം ജീവതി, കിം കീളമാനം സദ്ദായതി, ഉദാഹു അഞ്ഞേന പടിപീളിതം സദ്ദായതീ’’തി? ‘‘ന ഹി, മഹാരാജ, ഉദകം ജീവതി, നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അപി ച, മഹാരാജ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സദ്ദായതി ബഹുവിധ’’ന്തി.

‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഇധേകച്ചേ തിത്ഥിയാ ഉദകം ജീവതീതി സീതോദകം പടിക്ഖിപിത്വാ ഉദകം താപേത്വാ വേകതികവേകതികം പരിഭുഞ്ജന്തി, തേ തുമ്ഹേ ഗരഹന്തി പരിഭവന്തി ‘ഏകിന്ദ്രിയം സമണാ സക്യപുത്തിയാ ജീവം വിഹേഠേന്തീ’തി, തം തേസം ഗരഹം പരിഭവം വിനോദേഹി അപനേഹി നിച്ഛാരേഹീ’’തി. ‘‘ന ഹി, മഹാരാജ, ഉദകം ജീവതി, നത്ഥി, മഹാരാജ, ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അപി ച, മഹാരാജ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സദ്ദായതി ബഹുവിധം.

‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ഉദകം സോബ്ഭസരസരിതദഹതളാകകന്ദരപദരഉദപാനനിന്നപോക്ഖരണിഗതം വാതാതപവേഗസ്സ മഹന്തതായ പരിയാദിയതി പരിക്ഖയം ഗച്ഛതി, അപി നു തത്ഥ ഉദകം ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സദ്ദായതി ബഹുവിധ’’ന്തി? ‘‘ന ഹി, ഭന്തേ’’തി. ‘‘യദി, മഹാരാജ, ഉദകം ജീവേയ്യ, തത്ഥാപി ഉദകം സദ്ദായേയ്യ, ഇമിനാപി, മഹാരാജ, കാരണേന ജാനാഹി ‘നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സദ്ദായതി ബഹുവിധ’ന്തി.

‘‘അപരമ്പി, മഹാരാജ, ഉത്തരിം കാരണം സുണോഹി ‘നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം സദ്ദായതീ’തി. യദാ പന, മഹാരാജ, ഉദകം തണ്ഡുലേഹി സമ്മിസ്സിതം ഭാജനഗതം ഹോതി പിഹിതം ഉദ്ധനേ അഠപിതം, അപി നു തത്ഥ ഉദകം സദ്ദായതീ’’തി? ‘‘ന ഹി, ഭന്തേ, അചലം ഹോതി സന്തസന്ത’’ന്തി. ‘‘തം യേവ പന, മഹാരാജ, ഉദകം ഭാജനഗതം അഗ്ഗിം ഉജ്ജാലേത്വാ ഉദ്ധനേ ഠപിതം ഹോതി, അപി നു തത്ഥ ഉദകം അചലം ഹോതി സന്തസന്ത’’ന്തി? ‘‘ന ഹി, ഭന്തേ, ചലതി ഖുബ്ഭതി ലുളതി ആവിലതി ഊമിജാതം ഹോതി, ഉദ്ധമധോ ദിസാവിദിസം ഗച്ഛതി, ഉത്തരതി പതരതി ഫേണമാലീ ഹോതീതി. കിസ്സ പന തം, മഹാരാജ, പാകതികം ഉദകം ന ചലതി സന്തസന്തം ഹോതി, കിസ്സ പന അഗ്ഗിഗതം ചലതി ഖുബ്ഭതി ലുളതി ആവിലതി ഊമിജാതം ഹോതി, ഉദ്ധമധോ ദിസാവിദിസം ഗച്ഛതി, ഉത്തരതി പതരതി ഫേണമാലീ ഹോതീ’’തി? ‘‘പാകതികം, ഭന്തേ, ഉദകം ന ചലതി, അഗ്ഗികതം പന ഉദകം അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സദ്ദായതി ബഹുവിധ’’ന്തി. ‘‘ഇമിനാപി മഹാരാജ, കാരണേന ജാനാഹി ‘നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം സദ്ദായതീ’തി.

‘‘അപരമ്പി, മഹാരാജ, ഉത്തരം കാരണം സുണോഹി, നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം സദ്ദായതി. ഹോതി തം, മഹാരാജ, ഉദകം ഘരേ ഘരേ ഉദകവാരകഗതം പിഹിത’’ന്തി? ‘‘ആമ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘അപി നു തം, മഹാരാജ, ഉദകം ചലതി ഖുബ്ഭതി ലുളതി ആവിലതി ഊമിജാതം ഹോതി, ഉദ്ധമധോ ദിസാവിദിസം ഗച്ഛതി, ഉത്തരതി പതരതി ഫേണമാലീ ഹോതീ’’തി. ‘‘ന ഹി, ഭന്തേ, അചലം തം ഹോതി പാകതികം ഉദകവാരകഗതം ഉദക’’ന്തി.

‘‘സുതപുബ്ബം പന തയാ, മഹാരാജ, ‘മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ചലതി ഖുബ്ഭതി ലുളതി ആവിലതി ഊമിജാതം ഹോതി, ഉദ്ധമധോ ദിസാവിദിസം ഗച്ഛതി, ഉത്തരതി പതരതി ഫേണമാലീ ഹോതി, ഉസ്സക്കിത്വാ ഓസ്സക്കിത്വാ [ഓസ്സക്കിത്വാ’’തി പദം സീ. പീ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി] വേലായ പഹരതി സദ്ദായതി ബഹുവിധ’’’ന്തി? ‘‘ആമ, ഭന്തേ, സുതപുബ്ബം ഏതം മയാ ദിട്ഠപുബ്ബഞ്ച ‘മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ഹത്ഥസതമ്പി ദ്വേപി ഹത്ഥസതാനി ഗഗനേ ഉസ്സക്കതീ’’’തി. ‘‘കിസ്സ, മഹാരാജ, ഉദകവാരകഗതം ഉദകം ന ചലതി ന സദ്ദായതി, കിസ്സ പന മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ചലതി സദ്ദായതീ’’തി? ‘‘വാതവേഗസ്സ മഹന്തതായ, ഭന്തേ, മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ചലതി സദ്ദായതി, ഉദകവാരകഗതം ഉദകം അഘട്ടിതം കേഹിചി ന ചലതി ന സദ്ദായതീ’’തി. ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, വാതവേഗസ്സ മഹന്തതായ മഹാസമുദ്ദേ ഉദകം ചലതി സദ്ദായതി ഏവമേവ അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം സദ്ദായതീ’’തി.

‘‘നനു, മഹാരാജ, ഭേരിപോക്ഖരം സുക്ഖം സുക്ഖേന ഗോചമ്മേന ഓനന്ധന്തീ’’തി? ‘‘ആമ, ഭന്തേ’’. ‘‘അപി നു, മഹാരാജ, ഭേരിയാ ജീവോ വാ സത്തോ വാ അത്ഥീ’’തി. ‘‘ന ഹി, ഭന്തേ’’തി. ‘‘കിസ്സ പന, മഹാരാജ, ഭേരീ സദ്ദായതീ’’തി? ‘‘ഇത്ഥിയാ വാ, ഭന്തേ, പുരിസസ്സ വാ തജ്ജേന വായാമേനാ’’തി. ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ഇത്ഥിയാ വാ പുരിസസ്സ വാ തജ്ജേന വായാമേന ഭേരീ സദ്ദായതി, ഏവമേവ അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം സദ്ദായതി. ഇമിനാപി, മഹാരാജ, കാരണേന ജാനാഹി ‘നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ, അഗ്ഗിസന്താപവേഗസ്സ മഹന്തതായ ഉദകം സദ്ദായതീ’തി.

‘‘മയ്ഹമ്പി താവ, മഹാരാജ, തവ പുച്ഛിതബ്ബം അത്ഥി, ഏവമേസോ പഞ്ഹോ സുവിനിച്ഛിതോ ഹോതി, കിം നു ഖോ, മഹാരാജ, സബ്ബേഹിപി ഭാജനേഹി ഉദകം തപ്പമാനം സദ്ദായതി, ഉദാഹു ഏകച്ചേഹി യേവ ഭാജനേഹി തപ്പമാനം സദ്ദായതീ’’തി? ‘‘ന ഹി, ഭന്തേ, സബ്ബേഹിപി ഭാജനേഹി ഉദകം തപ്പമാനം സദ്ദായതി, ഏകച്ചേഹി യേവ ഭാജനേഹി ഉദകം തപ്പമാനം സദ്ദായതീ’’തി. ‘‘തേന ഹി, മഹാരാജ, ജഹിതോസി സകസമയം, പച്ചാഗതോസി മമ വിസയം, നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാ. യദി, മഹാരാജ, സബ്ബേഹിപി ഭാജനേഹി ഉദകം തപ്പമാനം സദ്ദായേയ്യ, യുത്തമിദം ‘ഉദകം ജീവതീ’തി വത്തും. ന ഹി, മഹാരാജ, ഉദകം ദ്വയം ഹോതി, യം സദ്ദായതി, തം ജീവതി, യം ന സദ്ദായതി, തം ന ജീവതീതി. യദി, മഹാരാജ, ഉദകം ജീവേയ്യ, മഹന്താനം ഹത്ഥിനാഗാനം ഉസ്സന്നകായാനം പഭിന്നാനം സോണ്ഡായ ഉസ്സിഞ്ചിത്വാ മുഖേ പക്ഖിപിത്വാ കുച്ഛിം പവേസയന്താനം, തമ്പി ഉദകം തേസം ദന്തന്തരേ ചിപ്പിയമാനം സദ്ദായേയ്യ. ഹത്ഥസതികാപി മഹാനാവാ ഗരുകാ ഭാരികാ അനേകസതസഹസ്സഭാരപരിപൂരാ മഹാസമുദ്ദേ വിചരന്തി, താഹിപി ചിപ്പിയമാനം ഉദകം സദ്ദായേയ്യ. മഹതിമഹന്താപി മച്ഛാ അനേകസതയോജനികകായാ തിമീ തിമിങ്ഗലാ തിമിരപിങ്ഗലാ അബ്ഭന്തരേ നിമുഗ്ഗാ മഹാസമുദ്ദേ നിവാസട്ഠാനതായ പടിവസന്താ മഹാഉദകധാരാ ആചമന്തി ധമന്തി ച, തേസമ്പി തം ദന്തന്തരേപി ഉദരന്തരേപി ചിപ്പിയമാനം ഉദകം സദ്ദായേയ്യ. യസ്മാ ച ഖോ, മഹാരാജ, ഏവരൂപേഹി ഏവരൂപേഹി മഹന്തേഹി പടിപീളനേഹി പടിപീളിതം ഉദകം ന സദ്ദായതി തസ്മാപി നത്ഥി ഉദകേ ജീവോ വാ സത്തോ വാതി, ഏവമേതം, മഹാരാജ, ധാരേഹീ’’തി.

‘‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ദോസാഗതോ പഞ്ഹോ അനുച്ഛവികായ വിഭത്തിയാ വിഭത്തോ, യഥാ നാമ, ഭന്തേ നാഗസേന, മഹഗ്ഘം മണിരതനം ഛേകം ആചരിയം കുസലം സിക്ഖിതം മണികാരം പാപുണിത്വാ കിത്തിം ലഭേയ്യ ഥോമനം പസംസം, മുത്താരതനം വാ മുത്തികം ദുസ്സരതനം വാ ദുസ്സികം, ലോഹിതചന്ദനം വാ ഗന്ധികം പാപുണിത്വാ കിത്തിം ലഭേയ്യ ഥോമനം പസംസം. ഏവമേവ ഖോ, ഭന്തേ നാഗസേന, ദോസാഗതോ [ദേസാഗതോ (സീ. പീ.)] പഞ്ഹോ അനുച്ഛവികായ വിഭത്തിയാ വിഭത്തോ, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

ഉദകസത്തജീവപഞ്ഹോ നവമോ.

ബുദ്ധവഗ്ഗോ പഠമോ.

ഇമസ്മിം വഗ്ഗേ നവ പഞ്ഹാ.