൫. ബുദ്ധഅവിഹേഠകപഞ്ഹോ

൫. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഭാസിതമ്പേതം ഭഗവതാ ‘പുബ്ബേ വാഹം മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സത്താനം അവിഹേഠകജാതികോ അഹോസി’ന്തി. പുന ച ഭണിതം ‘ലോമസകസ്സപോ നാമ ഇസി സമാനോ അനേകസതേ പാണേ ഘാതയിത്വാ വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജീ’തി. യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, ഭഗവതാ ഭണിതം ‘പുബ്ബേ വാഹം മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സത്താനം അവിഹേഠകജാതികോ അഹോസി’ന്തി, തേന ഹി ‘ലോമസകസ്സപേന ഇസിനാ അനേകസതേ പാണേ ഘാതയിത്വാ വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജിത’ന്തി യം വചനം, തം മിച്ഛാ. യദി ‘ലോമസകസ്സപേന ഇസിനാ അനേകസതേ പാണേ ഘാതയിത്വാ വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജിതം’, തേന ഹി ‘പുബ്ബേ വാഹം മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സത്താനം അവിഹേഠകജാതികോ അഹോസി’ന്തി തമ്പി വചനം മിച്ഛാ. അയമ്പി ഉഭതോ കോടികോ പഞ്ഹോ തവാനുപ്പത്തോ, സോ തയാ നിബ്ബാഹിതബ്ബോ’’തി.

‘‘ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ‘പുബ്ബേ വാഹം മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സത്താനം അവിഹേഠകജാതികോ അഹോസി’ന്തി, ‘ലോമസകസ്സപേന ഇസിനാ അനേകസതേ പാണേ ഘാതയിത്വാ വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജിതം’, തഞ്ച പന രാഗവസേന വിസഞ്ഞിനാ, നോ സചേതനേനാ’’തി.

‘‘അട്ഠിമേ, ഭന്തേ നാഗസേന, പുഗ്ഗലാ പാണം ഹനന്തി. കതമേ അട്ഠ? രത്തോ രാഗവസേന പാണം ഹനതി, ദുട്ഠോ ദോസവസേന പാണം ഹനതി, മൂള്ഹോ മോഹവസേന പാണം ഹനതി, മാനീ മാനവസേന പാണം ഹനതി, ലുദ്ധോ ലോഭവസേന പാണം ഹനതി, അകിഞ്ചനോ ജീവികത്ഥായ പാണം ഹനതി, ബാലോ ഹസ്സവസേന [അഞ്ഞാണവസേന (ക. സീ.)] പാണം ഹനതി, രാജാ വിനയനവസേന പാണം ഹനതി. ഇമേ ഖോ, ഭന്തേ നാഗസേന, അട്ഠ പുഗ്ഗലാ പാണം ഹനന്തി. പാകതികം യേവ, ഭന്തേ നാഗസേന, ബോധിസത്തേന കത’’ന്തി. ‘‘ന, മഹാരാജ, പാകതികം ബോധിസത്തേന കതം, യദി, മഹാരാജ, ബോധിസത്തോ പകതിഭാവേന ഓനമേയ്യ മഹായഞ്ഞം യജിതും, ന യിമം ഗാഥം ഭണേയ്യ –

‘‘‘സസമുദ്ദപരിയായം, മഹിം സാഗരകുണ്ഡലം;

ന ഇച്ഛേ സഹ നിന്ദായ, ഏവം സേയ്ഹ [സയ്ഹ (സീ. പീ.)] വിജാനഹീ’തി.

‘‘ഏവംവാദീ, മഹാരാജ, ബോധിസത്തോ സഹ ദസ്സനേന ചന്ദവതിയാ രാജകഞ്ഞായ വിസഞ്ഞീ അഹോസി ഖിത്തചിത്തോ രത്തോ വിസഞ്ഞിഭൂതോ ആകുലാകുലോ തുരിതതുരിതോ തേന വിക്ഖിത്തഭന്തലുളിതചിത്തേന മഹതിമഹാപസുഘാതഗലരുഹിരസഞ്ചയം വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജി.

‘‘യഥാ, മഹാരാജ, ഉമ്മത്തകോ ഖിത്തചിത്തോ ജലിതമ്പി ജാതവേദം അക്കമതി, കുപിതമ്പി ആസീവിസം ഗണ്ഹാതി, മത്തമ്പി ഹത്ഥിം ഉപേതി, സമുദ്ദമ്പി അതീരദസ്സിം പക്ഖന്ദതി, ചന്ദനികമ്പി ഓളിഗല്ലമ്പി ഓമദ്ദതി, കണ്ടകാധാനമ്പി അഭിരുഹതി, പപാതേപി പതതി, അസുചിമ്പി ഭക്ഖേതി, നഗ്ഗോപി രഥിയാ ചരതി, അഞ്ഞമ്പി ബഹുവിധം അകിരിയം കരോതി. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ബോധിസത്തോ സഹ ദസ്സനേന ചന്ദവതിയാ രാജകഞ്ഞായ വിസഞ്ഞീ അഹോസി ഖിത്തചിത്തോ രത്തോ വിസഞ്ഞിഭൂതോ ആകുലാകുലോ തുരിതതുരിതോ, തേന വിക്ഖിത്തഭന്തലുളിതചിത്തേന മഹതിമഹാപസുഘാതഗലരുഹിരസഞ്ചയം വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജി.

‘‘ഖിത്തചിത്തേന, മഹാരാജ, കതം പാപം ദിട്ഠധമ്മേപി ന മഹാസാവജ്ജം ഹോതി, സമ്പരായേ വിപാകേനപി നോ തഥാ. ഇധ, മഹാരാജ, കോചി ഉമ്മത്തകോ വജ്ഝമാപജ്ജേയ്യ, തസ്സ തുമ്ഹേ കിം ദണ്ഡം ധാരേഥാ’’തി? ‘‘കോ, ഭന്തേ, ഉമ്മത്തകസ്സ ദണ്ഡോ ഭവിസ്സതി, തം മയം പോഥാപേത്വാ നീഹരാപേമ, ഏസോവ തസ്സ ദണ്ഡോ’’തി. ‘‘ഇതി ഖോ, മഹാരാജ, ഉമ്മത്തകസ്സ അപരാധേ ദണ്ഡോപി ന ഭവതി, തസ്മാ ഉമ്മത്തകസ്സ കതേപി ന ദോസോ ഭവതി സതേകിച്ഛോ. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ലോമസകസ്സപോ ഇസി സഹ ദസ്സനേന ചന്ദവതിയാ രാജകഞ്ഞായ വിസഞ്ഞീ അഹോസി ഖിത്തചിത്തോ രത്തോ വിസഞ്ഞിഭൂതോ വിസടപയാതോ ആകുലാകുലോ തുരിതതുരിതോ, തേന വിക്ഖിത്തഭന്തലുളിതചിത്തേന മഹതിമഹാപസുഘാതഗലരുഹിരസഞ്ചയം വാജപേയ്യം മഹായഞ്ഞം യജി. യദാ ച പന പകതിചിത്തോ അഹോസി പടിലദ്ധസ്സതി, തദാ പുനദേവ പബ്ബജിത്വാ പഞ്ചാഭിഞ്ഞായോ നിബ്ബത്തേത്വാ ബ്രഹ്മലോകൂപഗോ അഹോസീ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

ബുദ്ധഅവിഹേഠകപഞ്ഹോ പഞ്ചമോ.