൩. ബുദ്ധഅപ്പാബാധപഞ്ഹോ

൩. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഭാസിതമ്പേതം ഭഗവതാ ‘അഹമസ്മി, ഭിക്ഖവേ, ബ്രാഹ്മണോ യാചയോഗോ സദാ പയതപാണി അന്തിമദേഹധരോ അനുത്തരോ ഭിസക്കോ സല്ലകത്തോ’തി. പുന ച ഭണിതം ഭഗവതാ ‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം അപ്പാബാധാനം യദിദം ബാകുലോ’തി. ഭഗവതോ ച സരീരേ ബഹുക്ഖത്തും ആബാധോ ഉപ്പന്നോ ദിസ്സതി. യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, തഥാഗതോ അനുത്തരോ, തേന ഹി ‘ഏതദഗ്ഗം…പേ… ബാകുലോ’തി യം വചനം, തം മിച്ഛാ. യദി ഥേരോ ബാകുലോ അപ്പാബാധാനം അഗ്ഗോ, തേന ഹി ‘അഹമസ്മി…പേ… സല്ലകത്തോ’തി തമ്പി വചനം മിച്ഛാ. അയമ്പി ഉഭതോ കോടികോ പഞ്ഹോ തവാനുപ്പത്തോ, സോ തയാ നിബ്ബാഹിതബ്ബോ’’തി.

‘‘ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ‘അഹമസ്മി…പേ… സല്ലകത്തോ’തി, ഭണിതഞ്ച ‘ഏതദഗ്ഗം…പേ… ബാകുലോ’തി, തഞ്ച പന ബാഹിരാനം ആഗമാനം അധിഗമാനം പരിയത്തീനം അത്തനി വിജ്ജമാനതം സന്ധായ ഭാസിതം.

‘‘സന്തി ഖോ പന, മഹാരാജ, ഭഗവതോ സാവകാ ഠാനചങ്കമികാ, തേ ഠാനേന ചങ്കമേന ദിവാരത്തിം വീതിനാമേന്തി, ഭഗവാ പന, മഹാരാജ, ഠാനേന ചങ്കമേന നിസജ്ജായ സയനേന ദിവാരത്തിം വീതിനാമേതി, യേ തേ, മഹാരാജ, ഭിക്ഖൂ ഠാനചങ്കമികാ, തേ തേന അങ്ഗേന അതിരേകാ.

‘‘സന്തി ഖോ പന, മഹാരാജ, ഭഗവതോ സാവകാ ഏകാസനികാ, തേ ജീവിതഹേതുപി ദുതിയം ഭോജനം ന ഭുഞ്ജന്തി, ഭഗവാ പന, മഹാരാജ, ദുതിയമ്പി യാവ തതിയമ്പി ഭോജനം ഭുഞ്ജതി, യേ തേ, മഹാരാജ, ഭിക്ഖൂ ഏകാസനികാ, തേ തേന അങ്ഗേന അതിരേകാ, അനേകവിധാനി, മഹാരാജ, താനി കാരണാനി തേസം തേസം തം തം സന്ധായ ഭണിതാനി. ഭഗവാ പന, മഹാരാജ, അനുത്തരോ സീലേന സമാധിനാ പഞ്ഞായ വിമുത്തിയാ വിമുത്തിഞാണദസ്സനേന ദസഹി ച ബലേഹി ചതൂഹി വേസാരജ്ജേഹി അട്ഠാരസഹി ബുദ്ധധമ്മേഹി ഛഹി അസാധാരണേഹി ഞാണേഹി, കേവലേ ച ബുദ്ധവിസയേ തം സന്ധായ ഭണിതം ‘അഹമസ്മി…പേ… സല്ലകത്തോ’തി.

‘‘ഇധ, മഹാരാജ, മനുസ്സേസു ഏകോ ജാതിമാ ഹോതി, ഏകോ ധനവാ, ഏകോ വിജ്ജവാ, ഏകോ സിപ്പവാ, ഏകോ സൂരോ, ഏകോ വിചക്ഖണോ, സബ്ബേപേതേ അഭിഭവിയ രാജാ യേവ തേസം ഉത്തമോ ഹോതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഭഗവാ സബ്ബസത്താനം അഗ്ഗോ ജേട്ഠോ സേട്ഠോ.

‘‘യം പന ആയസ്മാ ബാകുലോ അപ്പാബാധോ അഹോസി, തം അഭിനീഹാരവസേന, സോ ഹി, മഹാരാജ, അനോമദസ്സിസ്സ ഭഗവതോ ഉദരവാതാബാധേ ഉപ്പന്നേ വിപസ്സിസ്സ ച ഭഗവതോ അട്ഠസട്ഠിയാ ച ഭിക്ഖുസതസഹസ്സാനം തിണപുപ്ഫകരോഗേ ഉപ്പന്നേ സയം താപസോ സമാനോ നാനാഭേസജ്ജേഹി തം ബ്യാധിം അപനേത്വാ അപ്പാബാധതം പത്തോ, ഭണിതോ ച ‘ഏതദഗ്ഗം…പേ… ബാകുലോ’തി.

‘‘ഭഗവതോ, മഹാരാജ, ബ്യാധിമ്ഹി ഉപ്പജ്ജന്തേപി അനുപ്പജ്ജന്തേപി ധുതങ്ഗം ആദിയന്തേപി അനാദിയന്തേപി നത്ഥി ഭഗവതാ സദിസോ കോചി സത്തോ. ഭാസിതമ്പേതം മഹാരാജ ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന സംയുത്തനികായവരലഞ്ഛകേ –

‘‘‘യാവതാ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ അപദാ വാ ദ്വിപദാ വാ ചതുപ്പദാ വാ ബഹുപ്പദാ വാ രൂപിനോ വാ അരൂപിനോ വാ സഞ്ഞിനോ വാ അസഞ്ഞിനോ വാ നേവസഞ്ഞീനാസഞ്ഞിനോ വാ, തഥാഗതോ തേസം അഗ്ഗമക്ഖായതി അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ’തി. ‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’’തി.

ബുദ്ധഅപ്പാബാധപഞ്ഹോ തതിയോ.