൬. പിണ്ഡപാതമഹപ്ഫലപഞ്ഹോ

൬. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഭാസിതമ്പേതം ധമ്മസങ്ഗീതികാരകേഹി ഥേരേഹി –

‘‘‘ചുന്ദസ്സ ഭത്തം ഭുഞ്ജിത്വാ, കമ്മാരസ്സാതി മേ സുതം;

ആബാധം സമ്ഫുസീ ധീരോ, പബാള്ഹം മാരണന്തിക’ന്തി [ദീ. നി. ൨.൧൯൦].

‘‘പുന ച ഭഗവതാ ഭണിതം ‘ദ്വേമേ, ആനന്ദ, പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ച. കതമേ ദ്വേ? യഞ്ച പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജിത്വാ തഥാഗതോ അനുത്തരം സമ്മാസമ്ബോധിം അഭിസമ്ബുജ്ഝി, യഞ്ച പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജിത്വാ തഥാഗതോ അനുപാദിസേസായ നിബ്ബാനധാതുയാ പരിനിബ്ബായതി. ഇമേ ദ്വേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ, അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’തി. യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, ഭഗവതോ ചുന്ദസ്സ ഭത്തം ഭുത്താവിസ്സ [ഭുഞ്ജിത്വാ (സീ.)] ഖരോ ആബാധോ ഉപ്പന്നോ, പബാള്ഹാ ച വേദനാ പവത്താ മാരണന്തികാ, തേന ഹി ‘ദ്വേമേ, ആനന്ദ, പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’തി യം വചനം, തം മിച്ഛാ. യദി ദ്വേമേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ച, തേന ഹി ഭഗവതോ ചുന്ദസ്സ ഭത്തം ഭുത്താവിസ്സ [ഭുഞ്ജിത്വാ (സീ.)] ഖരോ ആബാധോ ഉപ്പന്നോ, പബാള്ഹാ ച വേദനാ പവത്താ മാരണന്തികാതി തമ്പി വചനം മിച്ഛാ. കിംനു ഖോ, ഭന്തേ നാഗസേന, സോ പിണ്ഡപാതോ വിസഗതതായ മഹപ്ഫലോ, രോഗുപ്പാദകതായ മഹപ്ഫലോ, ആയുവിനാസകതായ മഹപ്ഫലോ, ഭഗവതോ ജീവിതഹരണതായ മഹപ്ഫലോ? തത്ഥ മേ കാരണം ബ്രൂഹി പരവാദാനം നിഗ്ഗഹായ, ഏത്ഥായം ജനോ സമ്മൂള്ഹോ ലോഭവസേന അതിബഹും ഖായിതേന ലോഹിതപക്ഖന്ദികാ ഉപ്പന്നാതി. അയമ്പി ഉഭതോ കോടികോ പഞ്ഹോ തവാനുപ്പത്തോ, സോ തയാ നിബ്ബാഹിതബ്ബോ’’തി.

‘‘ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ധമ്മസങ്ഗീതികാരകേഹി ഥേരേഹി –

‘‘‘ചുന്ദസ്സ ഭത്തം ഭുഞ്ജിത്വാ, കമ്മാരസ്സാതി മേ സുതം;

ആബാധം സമ്ഫുസീ ധീരോ, പബാള്ഹം മാരണന്തിക’ന്തി.

‘‘ഭഗവതാ ച ഭണിതം ‘ദ്വേമേ, ആനന്ദ, പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ച. കതമേ ദ്വേ? യഞ്ച പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജിത്വാ തഥാഗതോ അനുത്തരം സമ്മാസമ്ബോധിം അഭിസമ്ബുജ്ഝി, യഞ്ച പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജിത്വാ തഥാഗതോ അനുപാദിസേസായ നിബ്ബാനധാതുയാ പരിനിബ്ബായതി [പരിനിബ്ബായി (സീ.)], ഇമേ ദ്വേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ, അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’തി.

‘‘സോ പന പിണ്ഡപാതോ ബഹുഗുണോ അനേകാനിസംസോ. ദേവതാ, മഹാരാജ, ഹട്ഠാ പസന്നമാനസാ ‘അയം ഭഗവതോ പച്ഛിമോ പിണ്ഡപാതോ’തി ദിബ്ബം ഓജം സൂകരമദ്ദവേ ആകിരിംസു. തഞ്ച പന സമ്മാപാകം ലഹുപാകം [ബഹുപാകം (സീ.)] മനുഞ്ഞം ബഹുരസം ജട്ഠരഗ്ഗിതേജസ്സ ഹിതം. ന, മഹാരാജ, തതോനിദാനം ഭഗവതോ കോചി അനുപ്പന്നോ രോഗോ ഉപ്പന്നോ, അപി ച, മഹാരാജ, ഭഗവതോ പകതിദുബ്ബലേ സരീരേ ഖീണേ ആയുസങ്ഖാരേ ഉപ്പന്നോ രോഗോ ഭിയ്യോ അഭിവഡ്ഢി.

‘‘യഥാ, മഹാരാജ, പകതിയാ ജലമാനോ അഗ്ഗി അഞ്ഞസ്മിം ഉപാദാനേ ദിന്നേ ഭിയ്യോ പജ്ജലതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഭഗവതോ പകതിദുബ്ബലേ സരീരേ ഖീണേ ആയുസങ്ഖാരേ ഉപ്പന്നോ രോഗോ ഭിയ്യോ അഭിവഡ്ഢി.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, സോതോ പകതിയാ സന്ദമാനോ അഭിവുട്ഠേ മഹാമേഘേ ഭിയ്യോ മഹോഘോ ഉദകവാഹകോ ഹോതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഭഗവതോ പകതിദുബ്ബലേ സരീരേ ഖീണേ ആയുസങ്ഖാരേ ഉപ്പന്നോ രോഗോ ഭിയ്യോ അഭിവഡ്ഢി.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, പകതിയാ അഭിസന്നധാതു കുച്ഛി അഞ്ഞസ്മിം അജ്ഝോഹരിതേ ഭിയ്യോ ആയമേയ്യ [ആമയേയ്യ (സീ.)], ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഭഗവതോ പകതിദുബ്ബലേ സരീരേ ഖീണേ ആയുസങ്ഖാരേ ഉപ്പന്നോ രോഗോ ഭിയ്യോ അഭിവഡ്ഢി, നത്ഥി, മഹാരാജ, തസ്മിം പിണ്ഡപാതേ ദോസോ, ന ച തസ്സ സക്കാ ദോസം ആരോപേതു’’ന്തി.

‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, കേന കാരണേന തേ ദ്വേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’’തി? ‘‘ധമ്മാനുമജ്ജനസമാപത്തിവസേന, മഹാരാജ, തേ ദ്വേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’’തി.

‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, കതമേസം ധമ്മാനം അനുമജ്ജനസമാപത്തിവസേന തേ ദ്വേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’’തി? ‘‘നവന്നം, മഹാരാജ, അനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തീനം അനുലോമപ്പടിലോമസമാപജ്ജനവസേന തേ ദ്വേ പിണ്ഡപാതാ സമസമഫലാ സമവിപാകാ അതിവിയ അഞ്ഞേഹി പിണ്ഡപാതേഹി മഹപ്ഫലതരാ ച മഹാനിസംസതരാ ചാ’’തി.

‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ദ്വീസു യേവ ദിവസേസു അധിമത്തം തഥാഗതോ നവാനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തിയോ അനുലോമപ്പടിലോമം സമാപജ്ജീ’’തി? ‘‘ആമ, മഹാരാജാ’’തി. ‘‘അച്ഛരിയം, ഭന്തേ നാഗസേന, അബ്ഭുതം ഭന്തേ നാഗസേന. യം ഇമസ്മിം ബുദ്ധക്ഖേത്തേ അസദിസം പരമദാനം, തമ്പി ഇമേഹി ദ്വീഹി പിണ്ഡപാതേഹി അഗണിതം. അച്ഛരിയം, ഭന്തേ നാഗസേന, അബ്ഭുതം, ഭന്തേ നാഗസേന. യാവ മഹന്താ നവാനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തിയോ, യത്ര ഹി നാമ നവാനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തിവസേന ദാനം മഹപ്ഫലതരം ഹോതി മഹാനിസംസതരഞ്ച. സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

പിണ്ഡപാതമഹപ്ഫലപഞ്ഹോ ഛട്ഠോ.