൧൧. അഹിംസാനിഗ്ഗഹപഞ്ഹോ

൧൧. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഭാസിതമ്പേതം ഭഗവതാ ‘അഹിംസയം പരം ലോകേ, പിയോ ഹോഹിസി മാമകോ’തി. പുന ച ഭണിതം ‘നിഗ്ഗണ്ഹേ നിഗ്ഗഹാരഹം, പഗ്ഗണ്ഹേ പഗ്ഗഹാരഹ’ന്തി. നിഗ്ഗഹോ നാമ, ഭന്തേ നാഗസേന, ഹത്ഥച്ഛേദോ പാദച്ഛേദോ വധോ ബന്ധനം കാരണാ മാരണം സന്തതിവികോപനം, ന ഏതം വചനം ഭഗവതോ യുത്തം, ന ച ഭഗവാ അരഹതി ഏതം വചനം വത്തും. യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, ഭഗവതാ ഭണിതം ‘അഹിംസയം പരം ലോകേ, പിയോ ഹോഹിസി മാമകോ’’തി, തേന ഹി ‘‘നിഗ്ഗണ്ഹേ നിഗ്ഗഹാരഹം, പഗ്ഗണ്ഹേ പഗ്ഗഹാരഹ’’ന്തി യം വചനം, തം മിച്ഛാ. യദി തഥാഗതേന ഭണിതം ‘‘നിഗ്ഗണ്ഹേ നിഗ്ഗഹാരഹം, പഗ്ഗണ്ഹേ പഗ്ഗഹാരഹ’’ന്തി, തേന ഹി ‘‘അഹിംസയം പരം ലോകേ, പിയോ ഹോഹിസി മാമകോ’’തി തമ്പി വചനം മിച്ഛാ. അയമ്പി ഉഭതോ കോടികോ പഞ്ഹോ തവാനുപ്പത്തോ, സോ തയാ നിബ്ബാഹിതബ്ബോ’’തി.

‘‘ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ‘അഹിംസയം പരം ലോകേ, പിയോ ഹോഹിസി മാമകോ’തി, ഭണിതഞ്ച ‘നിഗ്ഗണ്ഹേ നിഗ്ഗഹാരഹം, പഗ്ഗണ്ഹേ പഗ്ഗഹാരഹ’ന്തി. ‘അഹിംസയം പരം ലോകേ, പിയോ ഹോഹിസി മാമകോ’തി സബ്ബേസം, മഹാരാജ, തഥാഗതാനം അനുമതം ഏതം, ഏസാ അനുസിട്ഠി, ഏസാ ധമ്മദേസനാ, ധമ്മോ ഹി, മഹാരാജ, അഹിംസാലക്ഖണോ, സഭാവവചനം ഏതം. യം പന, മഹാരാജ, തഥാഗതോ ആഹ ‘നിഗ്ഗണ്ഹേ നിഗ്ഗഹാരഹം, പഗ്ഗണ്ഹേ പഗ്ഗഹാരഹ’ന്തി, ഭാസാ ഏസാ, ഉദ്ധതം, മഹാരാജ, ചിത്തം നിഗ്ഗഹേതബ്ബം, ലീനം ചിത്തം പഗ്ഗഹേതബ്ബം. അകുസലം ചിത്തം നിഗ്ഗഹേതബ്ബം, കുസലം ചിത്തം പഗ്ഗഹേതബ്ബം. അയോനിസോ മനസികാരോ നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ, യോനിസോ മനസികാരോ പഗ്ഗഹേതബ്ബോ. മിച്ഛാപടിപന്നോ നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ, സമ്മാപടിപന്നോ പഗ്ഗഹേതബ്ബോ. അനരിയോ നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ അരിയോ പഗ്ഗഹേതബ്ബോ. ചോരോ നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ, അചോരോ പഗ്ഗഹേതബ്ബോ’’തി.

‘‘ഹോതു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഇദാനി ത്വം പച്ചാഗതോസി മമ വിസയം, യമഹം പുച്ഛാമി, സോ മേ അത്ഥോ ഉപഗതോ. ചോരോ പന, ഭന്തേ നാഗസേന, നിഗ്ഗണ്ഹന്തേന കഥം നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ’’തി? ‘‘ചോരോ, മഹാരാജ, നിഗ്ഗണ്ഹന്തേന ഏവം നിഗ്ഗഹേതബ്ബോ, പരിഭാസനീയോ പരിഭാസിതബ്ബോ, ദണ്ഡനീയോ ദണ്ഡേതബ്ബോ, പബ്ബാജനീയോ പബ്ബാജേതബ്ബോ, ബന്ധനീയോ ബന്ധിതബ്ബോ, ഘാതനീയോ ഘാതേതബ്ബോ’’തി. ‘‘യം പന, ഭന്തേ നാഗസേന, ചോരാനം ഘാതനം, തം തഥാഗതാനം അനുമത’’ന്തി? ‘‘ന ഹി, മഹാരാജാ’’തി. ‘‘കിസ്സ പന ചോരോ അനുസാസനീയോ അനുമതോ തഥാഗതാന’’ന്തി? ‘‘യോ സോ, മഹാരാജ, ഘാതീയതി, ന സോ തഥാഗതാനം അനുമതിയാ ഘാതീയതി, സയംകതേന സോ ഘാതീയതി, അപി ച ധമ്മാനുസിട്ഠിയാ അനുസാസീയതി, സക്കാ പന, മഹാരാജ, തയാ പുരിസം അകാരകം അനപരാധം വീഥിയം ചരന്തം ഗഹേത്വാ ഘാതയിതു’’ന്തി? ‘‘ന സക്കാ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘കേന കാരണേന, മഹാരാജാ’’തി? ‘‘അകാരകത്താ, ഭന്തേ’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ന ചോരോ തഥാഗതാനം അനുമതിയാ ഹഞ്ഞതി, സയംകതേന സോ ഹഞ്ഞതി, കിം പനേത്ഥ അനുസാസകോ കിഞ്ചി ദോസം ആപജ്ജതീ’’തി? ‘‘ന ഹി ഭന്തേ’’തി. ‘‘തേന ഹി, മഹാരാജ, തഥാഗതാനം അനുസിട്ഠി സമ്മാനുസിട്ഠി ഹോതീ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

അഹിംസാനിഗ്ഗഹപഞ്ഹോ ഏകാദസമോ.