൧൧. ചേതനാലക്ഖണപഞ്ഹോ

൧൧. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, കിംലക്ഖണാ ചേതനാ’’തി? ‘‘ചേതയിതലക്ഖണാ, മഹാരാജ, ചേതനാ അഭിസങ്ഖരണലക്ഖണാ ചാ’’തി.

‘‘ഓപമ്മം കരോഹീ’’തി. ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, കോചിദേവ പുരിസോ വിസം അഭിസങ്ഖരിത്വാ അത്തനാ ച പിവേയ്യ, പരേ ച പായേയ്യ, സോ അത്തനാപി ദുക്ഖിതോ ഭവേയ്യ, പരേപി ദുക്ഖിതാ ഭവേയ്യും. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ അകുസലം കമ്മം ചേതനായ ചേതയിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജേയ്യ. യേപി തസ്സ അനുസിക്ഖന്തി, തേപി കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപജ്ജന്തി.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, കോചിദേവ പുരിസോ സപ്പിനവനീതതേലമധുഫാണിതം ഏകജ്ഝം അഭിസങ്ഖരിത്വാ അത്തനാ ച പിവേയ്യ, പരേ ച പായേയ്യ, സോ അത്തനാ സുഖിതോ ഭവേയ്യ, പരേപി സുഖിതാ ഭവേയ്യും. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഇധേകച്ചോ പുഗ്ഗലോ കുസലം കമ്മം ചേതനായ ചേതയിത്വാ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. യേപി തസ്സ അനുസിക്ഖന്തി, തേപി കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജന്തി. ഏവം ഖോ, മഹാരാജ, ചേതയിതലക്ഖണാ ചേതനാ അഭിസങ്ഖരണലക്ഖണാ ചാ’’തി.

‘‘കല്ലോസി, ഭന്തേ നാഗസേനാ’’തി.

ചേതനാലക്ഖണപഞ്ഹോ ഏകാദസമോ.