൪. പടിസന്ദഹനപുഗ്ഗലവേദിയനപഞ്ഹോ

൪. രാജാ ആഹ ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, യോ ന പടിസന്ദഹതി, വേദേതി സോ കിഞ്ചി ദുക്ഖം വേദന’’ന്തി? ഥേരോ ആഹ ‘‘കിഞ്ചി വേദേതി, കിഞ്ചി ന വേദേതീ’’തി. ‘‘കിം വേദേതി, കിം ന വേദേതീ’’തി? ‘‘കായികം, മഹാരാജ, വേദനം വേദേതി, ചേതസികം വേദനം ന വേദേതീ’’തി. ‘‘കഥം, ഭന്തേ, കായികം വേദനം വേദേതി, കഥം ചേതസികം വേദനം ന വേദേതീ’’തി? ‘‘യോ ഹേതു യോ പച്ചയോ കായികായ ദുക്ഖവേദനായ ഉപ്പത്തിയാ, തസ്സ ഹേതുസ്സ തസ്സ പച്ചയസ്സ അനുപരമാ കായികം ദുക്ഖവേദനം വേദേതി, യോ ഹേതു യോ പച്ചയോ ചേതസികായ ദുക്ഖവേദനായ ഉപ്പത്തിയാ, തസ്സ ഹേതുസ്സ തസ്സ പച്ചയസ്സ ഉപരമാ ചേതസികം ദുക്ഖവേദനം ന വേദേതി. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ – ‘സോ ഏകം വേദനം വേദേതി കായികം ന ചേതസിക’’’ന്തി.

‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, യോ ദുക്ഖം വേദനം വേദേതി, കസ്മാ സോ ന പരിനിബ്ബായതീ’’തി? ‘‘നത്ഥി, മഹാരാജ, അരഹതോ അനുനയോ വാ പടിഘോ വാ, ന ച അരഹന്തോ അപക്കം പാതേന്തി പരിപാകം ആഗമേന്തി പണ്ഡിതാ. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഥേരേന സാരിപുത്തേന ധമ്മസേനാപതിനാ –

‘‘‘നാഭിനന്ദാമി മരണം, നാഭിനന്ദാമി ജീവിതം;

കാലഞ്ച പടികങ്ഖാമി, നിബ്ബിസം ഭതകോ യഥാ.

‘‘‘നാഭിനന്ദാമി മരണം, നാഭിനന്ദാമി ജീവിതം;

കാലഞ്ച പടികങ്ഖാമി, സമ്പജാനോ പതിസ്സതോ’’’തി.

‘‘കല്ലോസി, ഭന്തേ നാഗസേനാ’’തി [പസ്സ ഥേരഗാ. ൬൫൪].

പടിസന്ദഹനപുഗ്ഗലവേദിയനപഞ്ഹോ ചതുത്ഥോ.