൩. വീമംസനപഞ്ഹോ

൩. രാജാ ആഹ ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, സല്ലപിസ്സസി മയാ സദ്ധി’’ന്തി? ‘‘സചേ, ത്വം മഹാരാജ, പണ്ഡിതവാദം [പണ്ഡിതവാദാ (സീ. പീ.)] സല്ലപിസ്സസി സല്ലപിസ്സാമി, സചേ പന രാജവാദം സല്ലപിസ്സസി ന സല്ലപിസ്സാമീ’’തി. ‘‘കഥം, ഭന്തേ നാഗസേന, പണ്ഡിതാ സല്ലപന്തീ’’തി? ‘‘പണ്ഡിതാനം ഖോ, മഹാരാജ, സല്ലാപേ ആവേഠനമ്പി കയിരതി, നിബ്ബേഠനമ്പി കയിരതി, നിഗ്ഗഹോപി കയിരതി, പടികമ്മമ്പി കയിരതി, വിസ്സാസോപി [വിസേസോപി (സീ. പീ.)] കയിരതി, പടിവിസ്സാസോപി കയിരതി, ന ച തേന പണ്ഡിതാ കുപ്പന്തി, ഏവം ഖോ, മഹാരാജ, പണ്ഡിതാ സല്ലപന്തീ’’തി. ‘‘കഥം പന, ഭന്തേ, രാജാനോ സല്ലപന്തീ’’തി? ‘‘രാജാനോ ഖോ, മഹാരാജ, സല്ലാപേ ഏകം വത്ഥും പടിജാനന്തി, യോ തം വത്ഥും വിലോമേതി, തസ്സ ദണ്ഡം ആണാപേന്തി ‘ഇമസ്സ ദണ്ഡം പണേഥാ’തി, ഏവം ഖോ, മഹാരാജ, രാജാനോ സല്ലപന്തീ’’തി. ‘‘പണ്ഡിതവാദാഹം, ഭന്തേ, സല്ലപിസ്സാമി, നോ രാജവാദം, വിസ്സട്ഠോ ഭദന്തോ സല്ലപതു യഥാ ഭിക്ഖുനാ വാ സാമണേരേന വാ ഉപാസകേന വാ ആരാമികേന വാ സദ്ധിം സല്ലപതി, ഏവം വിസ്സട്ഠോ ഭദന്തോ സല്ലപതു മാ ഭായതൂ’’തി. ‘‘സുട്ഠു മഹാരാജാ’’തി ഥേരോ അബ്ഭാനുമോദി.

രാജാ ആഹ ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, പുച്ഛിസ്സാമീ’’തി. ‘‘പുച്ഛ മഹാരാജാ’’തി. ‘‘പുച്ഛിതോസി മേ ഭന്തേ’’തി. ‘‘വിസജ്ജിതം മഹാരാജാ’’തി. ‘‘കിം പന, ഭന്തേ, തയാ വിസജ്ജിത’’ന്തി? ‘‘കിം പന, മഹാരാജ, തയാ പുച്ഛിത’’ന്തി.

വീമംസനപഞ്ഹോ തതിയോ.