൫൩൬. കുണാലജാതകം (൪)

ഏവമക്ഖായതി, ഏവമനുസൂയതി [സുയ്യതി (ക.)]. സബ്ബോസധധരണിധരേ നേകപുപ്ഫമാല്യവിതതേ ഗജ-ഗവജ മഹിംസ-രുരു-ചമര-പസദ-ഖഗ്ഗ-ഗോകണ്ണ-സീഹ-ബ്യഗ്ഘ-ദീപി-അച്ഛ-കോക-തരച്ഛ-ഉദ്ദാര-കദലിമിഗ- ബിളാര-സസ-കണ്ണികാനുചരിതേആകിണ്ണനേലമണ്ഡലമഹാവരാഹനാഗകുലകരേണു [കണേരു (സീ. പീ.)] -സങ്ഘാധിവുട്ഠേ [വുത്ഥേ (സീ. പീ.)] ഇസ്സമിഗ- സാഖമിഗ-സരഭമിഗ-ഏണീമിഗ-വാതമിഗ-പസദമിഗ-പുരിസാലു [പുരിസല്ലു (സീ. പീ.)] -കിമ്പുരിസ-യക്ഖ-രക്ഖസനിസേവിതേ അമജ്ജവമഞ്ജരീധര-പഹട്ഠ [ബ്രഹട്ഠ (സീ. പീ.)] -പുപ്ഫഫുസിതഗ്ഗാ [പുപ്ഫിതഗ്ഗ (സീ. പീ.)] നേകപാദപഗണവിതതേകുരര-ചകോര-വാരണ-മയൂര-പരഭത- ജീവഞ്ജീവക-ചേലാവകാ-ഭിങ്കാര-കരവീകമത്തവിഹങ്ഗഗണ-സതത [വിഹങ്ഗസത (സീ. പീ.)] സമ്പഘുട്ഠേഅഞ്ജന-മനോസിലാ-ഹരിതാല- ഹിങ്ഗുലകഹേമ-രജതകനകാനേകധാതുസതവിനദ്ധപടിമണ്ഡിതപ്പദേസേ ഏവരൂപേ ഖലു, ഭോ, രമ്മേ വനസണ്ഡേ കുണാലോ നാമ സകുണോ പടിവസതി അതിവിയ ചിത്തോ അതിവിയ ചിത്തപത്തച്ഛദനോ.

തസ്സേവ ഖലു, ഭോ, കുണാലസ്സ സകുണസ്സ അഡ്ഢുഡ്ഢാനി ഇത്ഥിസഹസ്സാനി പരിചാരികാ ദിജകഞ്ഞായോ. അഥ ഖലു, ഭോ, ദ്വേ ദിജകഞ്ഞായോ കട്ഠം മുഖേന ഡംസിത്വാ [ഡസിത്വാ (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി] തം കുണാലം സകുണം മജ്ഝേ നിസീദാപേത്വാ ഉഡ്ഡേന്തി [ഡേന്തി (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി] – ‘‘മാ നം കുണാലം സകുണം അദ്ധാനപരിയായപഥേ കിലമഥോ ഉബ്ബാഹേത്ഥാ’’തി [ഉബ്ബാഹേഥാതി (സ്യാ. ക.)].

പഞ്ചസതാ [പഞ്ചസത (പീ.)] ദിജകഞ്ഞായോ ഹേട്ഠതോ ഹേട്ഠതോ ഉഡ്ഡേന്തി – [ഡേന്തി (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി] ‘‘സചായം കുണാലോ സകുണോ ആസനാ പരിപതിസ്സതി, മയം തം പക്ഖേഹി പടിഗ്ഗഹേസ്സാമാതി.

പഞ്ചസതാ ദിജകഞ്ഞായോ ഉപരൂപരി ഉഡ്ഡേന്തി – [ഡേന്തി (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി] ‘‘മാ നം കുണാലം സകുണം ആതപോ പരിതാപേസീ’’തി [പരികാപീതി (സീ. പീ.)].

പഞ്ചസതാ പഞ്ചസതാ [സീ. പീ. പോത്ഥകേസു ‘‘പഞ്ചസതാ’’തി സകിദേവ ആഗതം] ദിജകഞ്ഞായോ ഉഭതോപസ്സേന ഉഡ്ഡേന്തി – [ഡേന്തി (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി] ‘‘മാ നം കുണാലം സകുണം സീതം വാ ഉണ്ഹം വാ തിണം വാ രജോ വാ വാതോ വാ ഉസ്സാവോ വാ ഉപപ്ഫുസീ’’തി.

പഞ്ചസതാ ദിജകഞ്ഞായോ പുരതോ പുരതോ ഉഡ്ഡേന്തി – ‘‘മാ നം കുണാലം സകുണം ഗോപാലകാ വാ പസുപാലകാ വാ തിണഹാരകാ വാ കട്ഠഹാരകാ വാ വനകമ്മികാ വാ കട്ഠേന വാ കഠലേന വാ [കഥലായ വാ (ക.)] പാണിനാ വാ ( ) [(പാസാണേന വാ) (സ്യാ.)] ലേഡ്ഡുനാ വാ ദണ്ഡേന വാ സത്ഥേന വാ സക്ഖരാഹി വാ [സക്ഖരായ വാ (സീ.)] പഹാരം അദംസു. മായം കുണാലോ സകുണോ ഗച്ഛേഹി വാ ലതാഹി വാ രുക്ഖേഹി വാ സാഖാഹി വാ [ഇദം പദദ്വയം സീ. പീ. പോത്ഥകേസു നത്ഥി] ഥമ്ഭേഹി വാ പാസാണേഹി വാ ബലവന്തേഹി വാ പക്ഖീഹി സങ്ഗമേസീ’’തി [സങ്ഗാമേസീതി (സീ. പീ.)].

പഞ്ചസതാ ദിജകഞ്ഞായോ പച്ഛതോ പച്ഛതോ ഉഡ്ഡേന്തി സണ്ഹാഹി സഖിലാഹി മഞ്ജൂഹി മധുരാഹി വാചാഹി സമുദാചരന്തിയോ – ‘‘മായം കുണാലോ സകുണോ ആസനേ പരിയുക്കണ്ഠീ’’തി.

പഞ്ചസതാ ദിജകഞ്ഞായോ ദിസോദിസം ഉഡ്ഡേന്തി അനേകരുക്ഖവിവിധവികതിഫലമാഹരന്തിയോ – ‘‘മായം കുണാലോ സകുണോ ഖുദായ പരികിലമിത്ഥാ’’തി.

അഥ ഖലു, ഭോ, താ [നത്ഥി സീ. പീ. പോത്ഥകേസു] ദിജകഞ്ഞായോ തം കുണാലം സകുണം ആരാമേനേവ ആരാമം ഉയ്യാനേനേവ ഉയ്യാനം നദീതിത്ഥേനേവ നദീതിത്ഥം പബ്ബതസിഖരേനേവ പബ്ബതസിഖരം അമ്ബവനേനേവ അമ്ബവനം ജമ്ബുവനേനേവ ജമ്ബുവനം ലബുജവനേനേവ ലബുജവനം നാളികേരസഞ്ചാരിയേനേവ [സഞ്ജാദിയേനേവ (പീ.)] നാളികേരസഞ്ചാരിയം ഖിപ്പമേവ അഭിസമ്ഭോന്തി രതിത്ഥായ [രതത്ഥായ (സീ. പീ.)].

അഥ ഖലു, ഭോ, കുണാലോ സകുണോ താഹി ദിജകഞ്ഞാഹി ദിവസം പരിബ്യൂള്ഹോ ഏവം അപസാദേതി – ‘‘നസ്സഥ തുമ്ഹേ വസലിയോ, വിനസ്സഥ തുമ്ഹേ വസലിയോ, ചോരിയോ ധുത്തിയോ അസതിയോ ലഹുചിത്തായോ കതസ്സ അപ്പടികാരികായോ അനിലോ വിയ യേനകാമംഗമായോ’’തി.

തസ്സേവ ഖലു, ഭോ, ഹിമവതോ പബ്ബതരാജസ്സ പുരത്ഥിമദിസാഭാഗേ സുസുഖുമസുനിപുണഗിരിപ്പഭവ [പ്പഭവാ (സീ. പീ.)] – ഹരിതുപയന്തിയോ.

ഉപ്പല പദുമ കുമുദ നളിന സതപത്ത സോഗന്ധിക മന്ദാലക [മന്ദാലവ (സീ. പീ.), മന്ദാരവ (ക.)] സമ്പതിവിരൂള്ഹസുചിഗന്ധ മനുഞ്ഞമാവകപ്പദേസേ [പാവകപ്പദേസേ (സീ. പീ.)].

കുരവക-മുചലിന്ദ-കേതക-വേദിസ-വഞ്ജുല [വേതസമഞ്ജുല (സീ.)] -പുന്നാഗബകുല-തിലക-പിയക-ഹസനസാല-സളലചമ്പക അസോക-നാഗരുക്ഖ-തിരീടി-ഭുജപത്ത-ലോദ്ദ-ചന്ദനോഘവനേകാളാഗരു-പദ്മക-പിയങ്ഗു-ദേവദാരുകചോചഗഹനേ കകുധകുടജഅങ്കോല-കച്ചികാര [കച്ഛികാര (ക.)] -കണികാര-കണ്ണികാര-കനവേര-കോരണ്ഡക-കോവിളാര-കിംസുക-യോധിക വനമല്ലിക [നവമല്ലിക (സീ. പീ.)] -മനങ്ഗണ-മനവജ്ജ-ഭണ്ഡി-സുരുചിര-ഭഗിനിമാലാമല്യധരേ ജാതിസുമനമധുഗന്ധിക- [മധുകബന്ധുക (ക.)] ധനുതക്കാരി [ധനുകാരി (സീ.), ധനുകാരിക (പീ.)] താലീസ-തഗരമുസീരകോട്ഠ-കച്ഛവിതതേ അതിമുത്തകസംകുസുമിതലതാവിതതപടിമണ്ഡിതപ്പദേസേ ഹംസ-പിലവ-കാദമ്ബ-കാരണ്ഡവാഭിനദിതേ വിജ്ജാധര-സിദ്ധ [സിന്ധവ (സീ. പീ.)] -സമണ-താപസഗണാധിവുട്ഠേ വരദേവ-യക്ഖ-രക്ഖസ-ദാനവ-ഗന്ധബ്ബ-കിന്നരമഹോരഗാനുചിണ്ണപ്പദേസേ ഏവരൂപേ ഖലു, ഭോ, രമ്മേ വനസണ്ഡേ പുണ്ണമുഖോ നാമ ഫുസ്സകോകിലോ പടിവസതി അതിവിയ മധുരഗിരോ വിലാസിതനയനോ മത്തക്ഖോ [സവിലാസിതനയനമത്തക്ഖോ (ക.)].

തസ്സേവ ഖലു, ഭോ, പുണ്ണമുഖസ്സ ഫുസ്സകോകിലസ്സ അഡ്ഢുഡ്ഢാനി ഇത്ഥിസതാനി പരിചാരികാ ദിജകഞ്ഞായോ. അഥ ഖലു, ഭോ, ദ്വേ ദിജകഞ്ഞായോ കട്ഠം മുഖേന ഡംസിത്വാ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം മജ്ഝേ നിസീദാപേത്വാ ഉഡ്ഡേന്തി – ‘‘മാ നം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം അദ്ധാനപരിയായപഥേ കിലമഥോ ഉബ്ബാഹേത്ഥാ’’തി.

പഞ്ഞാസ ദിജകഞ്ഞായോ ഹേട്ഠതോ ഹേട്ഠതോ ഉഡ്ഡേന്തി – ‘‘സചായം പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ ആസനാ പരിപതിസ്സതി, മയം തം പക്ഖേഹി പടിഗ്ഗഹേസ്സാമാ’’തി.

പഞ്ഞാസ ദിജകഞ്ഞായോ ഉപരൂപരി ഉഡ്ഡേന്തി – ‘‘മാ നം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ആതപോ പരിതാപേസീ’’തി.

പഞ്ഞാസ പഞ്ഞാസ ദിജകഞ്ഞായോ ഉഭതോപസ്സേന ഉഡ്ഡേന്തി – ‘‘മാ നം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം സീതം വാ ഉണ്ഹം വാ തിണം വാ രജോ വാ വാതോ വാ ഉസ്സാവോ വാ ഉപപ്ഫുസീ’’തി.

പഞ്ഞാസ ദിജകഞ്ഞായോ പുരതോ പുരതോ ഉഡ്ഡേന്തി – ‘‘മാ നം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ഗോപാലകാ വാ പസുപാലകാ വാ തിണഹാരകാ വാ കട്ഠഹാരകാ വാ വനകമ്മികാ വാ കട്ഠേന വാ കഥലായ വാ പാണിനാ വാ ലേഡ്ഡുനാ വാ ദണ്ഡേന വാ സത്ഥേന വാ സക്ഖരാഹി വാ പഹാരം അദംസു. മായം പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ ഗച്ഛേഹി വാ ലതാഹി വാ രുക്ഖേഹി വാ സാഖാഹി വാ ഥമ്ഭേഹി വാ പാസാണേഹി വാ ബലവന്തേഹി വാ പക്ഖീഹി സങ്ഗാമേസീ’’തി.

പഞ്ഞാസ ദിജകഞ്ഞായോ പച്ഛതോ പച്ഛതോ ഉഡ്ഡേന്തി സണ്ഹാഹി സഖിലാഹി മഞ്ജൂഹി മധുരാഹി വാചാഹി സമുദാചരന്തിയോ – ‘‘മായം പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ ആസനേ പരിയുക്കണ്ഠീ’’തി.

പഞ്ഞാസ ദിജകഞ്ഞായോ ദിസോദിസം ഉഡ്ഡേന്തി അനേകരുക്ഖവിവിധവികതിഫലമാഹരന്തിയോ – ‘‘മായം പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ ഖുദായ പരികിലമിത്ഥാ’’തി.

അഥ ഖലു, ഭോ, താ ദിജകഞ്ഞായോ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ആരാമേനേവ ആരാമം ഉയ്യാനേനേവ ഉയ്യാനം നദീതിത്ഥേനേവ നദീതിത്ഥം പബ്ബതസിഖരേനേവ പബ്ബതസിഖരം അമ്ബവനേനേവ അമ്ബവനം ജമ്ബുവനേനേവ ജമ്ബുവനം ലബുജവനേനേവ ലബുജവനം നാളികേരസഞ്ചാരിയേനേവ നാളികേരസഞ്ചാരിയം ഖിപ്പമേവ അഭിസമ്ഭോന്തി രതിത്ഥായ.

അഥ ഖലു, ഭോ, പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ താഹി ദിജകഞ്ഞാഹി ദിവസം പരിബ്യൂള്ഹോ ഏവം പസംസതി – ‘‘സാധു, സാധു, ഭഗിനിയോ, ഏതം ഖോ, ഭഗിനിയോ, തുമ്ഹാകം പതിരൂപം കുലധീതാനം, യം തുമ്ഹേ ഭത്താരം പരിചരേയ്യാഥാ’’തി.

അഥ ഖലു, ഭോ, പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ യേന കുണാലോ സകുണോ തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസംസു ഖോ കുണാലസ്സ സകുണസ്സ പരിചാരികാ ദിജകഞ്ഞായോ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം; ദിസ്വാന യേന പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ഏതദവോചും – ‘‘അയം, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, കുണാലോ സകുണോ അതിവിയ ഫരുസോ അതിവിയ ഫരുസവാചോ, അപ്പേവനാമ തവമ്പി ആഗമ്മ പിയവാചം ലഭേയ്യാമാ’’തി. ‘‘അപ്പേവനാമ, ഭഗിനിയോ’’തി വത്വാ യേന കുണാലോ സകുണോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ കുണാലേന സകുണേന സദ്ധിം പടിസമ്മോദിത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ തം കുണാലം സകുണം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ ത്വം, സമ്മ കുണാല, ഇത്ഥീനം സുജാതാനം കുലധീതാനം സമ്മാപടിപന്നാനം മിച്ഛാപടിപന്നോ’സി [പടിപന്നോ (സീ. പീ.)]? അമനാപഭാണീനമ്പി കിര, സമ്മ കുണാല, ഇത്ഥീനം മനാപഭാണിനാ ഭവിതബ്ബം, കിമങ്ഗ പന മനാപഭാണീന’’ന്തി!

ഏവം വുത്തേ, കുണാലോ സകുണോ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ഏവം അപസാദേസി – ‘‘നസ്സ ത്വം, സമ്മ ജമ്മ വസല, വിനസ്സ ത്വം, സമ്മ ജമ്മ വസല, കോ നു തയാ വിയത്തോ ജായാജിനേനാ’’തി. ഏവം അപസാദിതോ ച പന പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ തതോയേവ [തതോ ഹേവ (സീ. പീ.)] പടിനിവത്തി.

അഥ ഖലു, ഭോ, പുണ്ണമുഖസ്സ ഫുസ്സകോകിലസ്സ അപരേന സമയേന നചിരസ്സേവ [അചിരസ്സേവ അച്ചയേന (ക.)] ഖരോ ആബാധോ ഉപ്പജ്ജി ലോഹിതപക്ഖന്ദികാ. ബാള്ഹാ വേദനാ വത്തന്തി മാരണന്തികാ [മരണന്തികാ (സ്യാ.)]. അഥ ഖലു, ഭോ, പുണ്ണമുഖസ്സ ഫുസ്സകോകിലസ്സ പരിചാരികാനം ദിജകഞ്ഞാനം ഏതദഹോസി – ‘‘ആബാധികോ ഖോ അയം പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ, അപ്പേവനാമ ഇമമ്ഹാ ആബാധാ വുട്ഠഹേയ്യാ’’തി ഏകം അദുതിയം ഓഹായ യേന കുണാലോ സകുണോ തേനുപസങ്കമിംസു. അദ്ദസാ ഖോ കുണാലോ സകുണോ താ ദിജകഞ്ഞായോ ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തിയോ, ദിസ്വാന താ ദിജകഞ്ഞായോ ഏതദവോച – ‘‘കഹം പന തുമ്ഹം വസലിയോ ഭത്താ’’തി? ‘‘ആബാധികോ ഖോ, സമ്മ കുണാല, പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ അപ്പേവനാമ തമ്ഹാ ആബാധാ വുട്ഠഹേയ്യാ’’തി. ഏവം വുത്തേ, കുണാലോ സകുണോ താ ദിജകഞ്ഞായോ ഏവം അപസാദേസി – ‘‘നസ്സഥ തുമ്ഹേ വസലിയോ, വിനസ്സഥ തുമ്ഹേ വസലിയോ, ചോരിയോ ധുത്തിയോ അസതിയോ ലഹുചിത്തായോ കതസ്സ അപ്പടികാരികായോ അനിലോ വിയ യേനകാമംഗമായോ’’തി; വത്വാ യേന പുണ്ണമുഖോ ഫുസ്സകോകിലോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ഏതദവോച – ‘‘ഹം, സമ്മ, പുണ്ണമുഖാ’’തി. ‘‘ഹം, സമ്മ, കുണാലാ’’തി.

അഥ ഖലു, ഭോ കുണാലോ സകുണോ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം പക്ഖേഹി ച മുഖതുണ്ഡകേന ച പരിഗ്ഗഹേത്വാ വുട്ഠാപേത്വാ നാനാഭേസജ്ജാനി പായാപേസി. അഥ ഖലു, ഭോ, പുണ്ണമുഖസ്സ ഫുസ്സകോകിലസ്സ സോ ആബാധോ പടിപ്പസ്സമ്ഭീതി. അഥ ഖലു, ഭോ, കുണാലോ സകുണോ തം പുണ്ണമുഖം ഫുസ്സകോകിലം ഗിലാനവുട്ഠിതം [ഗിലാനാവുട്ഠിതം (സീ. സ്യാ. പീ.)] അചിരവുട്ഠിതം ഗേലഞ്ഞാ ഏതദവോച –

‘‘ദിട്ഠാ മയാ, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, കണ്ഹാ ദ്വേപിതികാ പഞ്ചപതികായ ഛട്ഠേ പുരിസേ ചിത്തം പടിബന്ധന്തിയാ, യദിദം കബന്ധേ [കവന്ധേ (സീ. പീ.)] പീഠസപ്പിമ്ഹീതി. ഭവതി ച പനുത്തരേത്ഥ [പുനുത്തചേത്ഥ (ക.) ഏവമുപരിപി] വാക്യം –

൨൯൦. ‘‘അഥജ്ജുനോ നകുലോ ഭീമസേനോ [ഭിമ്മസേനോ (സീ. സ്യാ. പീ.)], യുധിട്ഠിലോ സഹദേവോ [സീഹദേവോ (ക.)] ച രാജാ;

ഏതേ പതീ പഞ്ച മത്തിച്ച നാരീ, അകാസി ഖുജ്ജവാമനകേന [ഖുജ്ജവാമനേന (പീ.)] പാപ’’ന്തി.

‘‘ദിട്ഠാ മയാ, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, സച്ചതപാപീ [സച്ചതപാവീ (സീ. പീ.), പഞ്ചതപാവീ (സ്യാ.)] നാമ സമണീ സുസാനമജ്ഝേ വസന്തീ ചതുത്ഥഭത്തം പരിണാമയമാനാ സുരാധുത്തകേന [തുലാപുത്തകേന (സീ. പീ.), സാ സുരാധുത്തകേന (ക.)] പാപമകാസി.

‘‘ദിട്ഠാ മയാ, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, കാകവതീ [കാകാതീ (സീ.), കാകാതി (പീ.)] നാമ ദേവീ സമുദ്ദമജ്ഝേ വസന്തീ ഭരിയാ വേനതേയ്യസ്സ നടകുവേരേന പാപമകാസി.

ദിട്ഠാ മയാ, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, കുരുങ്ഗദേവീ [കുരങ്ഗവീ (സീ. പീ.)] നാമ ലോമസുദ്ദരീ [ലോമസുന്ദരീ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഏളികകുമാരം [ഏളമാരകം (സീ.), ഏളകകുമാരം (സ്യാ.), ഏളകമാരം (പീ.)] കാമയമാനാ ഛളങ്ഗകുമാരധനന്തേവാസിനാ പാപമകാസി.

ഏവഞ്ഹേതം മയാ ഞാതം, ബ്രഹ്മദത്തസ്സ മാതരം [മാതുകാ (സ്യാ.)] ഓഹായ കോസലരാജം പഞ്ചാലചണ്ഡേന പാപമകാസി.

൨൯൧. ‘‘ഏതാ ച അഞ്ഞാ ച അകംസു പാപം, തസ്മാഹമിത്ഥീനം ന വിസ്സസേ നപ്പസംസേ;

മഹീ യഥാ ജഗതി സമാനരത്താ, വസുന്ധരാ ഇതരീതരാപതിട്ഠാ [ഇതരീതരാനം പതിട്ഠാ (സ്യാ.), ഇത്തരീതരപ്പതിട്ഠാ (?)];

സബ്ബസഹാ അഫന്ദനാ അകുപ്പാ, തഥിത്ഥിയോ തായോ ന വിസ്സസേ നരോ.

൨൯൨. ‘‘സീഹോ യഥാ ലോഹിതമംസഭോജനോ, വാളമിഗോ പഞ്ചാവുധോ [പഞ്ചഹത്ഥോ (സീ. പീ.)] സുരുദ്ധോ;

പസയ്ഹഖാദീ പരഹിംസനേ രതോ, തഥിത്ഥിയോ തായോ ന വിസ്സസേ നരോ.

‘‘ന ഖലു [ന ഖലു ഭോ (സ്യാ. ക.)], സമ്മ പുണ്ണമുഖ, വേസിയോ നാരിയോ ഗമനിയോ, ന ഹേതാ ബന്ധകിയോ നാമ, വധികായോ നാമ ഏതായോ, യദിദം വേസിയോ നാരിയോ ഗമനിയോ’’തി.

‘‘ചോരോ [ചോരാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] വിയ വേണികതാ, മദിരാവ [മദിരാ വിയ (സീ. സ്യാ.), മദിരിവ (പീ.)] ദിദ്ധാ [ദിട്ഠാ (ക.), വിസദുട്ഠാ (സ്യാ.)] വാണിജോ [വാണിജാ (പീ.)] വിയ വാചാസന്ഥുതിയോ, ഇസ്സസിങ്ഘമിവ വിപരിവത്തായോ [പരിവത്തായോ (പീ.), വിപരിവത്താരോ (ക.)], ഉരഗാമിവ ദുജിവ്ഹായോ, സോബ്ഭമിവ പടിച്ഛന്നാ, പാതാലമിവ ദുപ്പൂരാ രക്ഖസീ വിയ ദുത്തോസാ, യമോവേകന്തഹാരിയോ, സിഖീരിവ സബ്ബഭക്ഖാ, നദീരിവ സബ്ബവാഹീ, അനിലോ വിയ യേനകാമംചരാ, നേരു വിയ അവിസേസകരാ, വിസരുക്ഖോ വിയ നിച്ചഫലിതായോ’’തി. ഭവതി ച പനുത്തരേത്ഥ വാക്യം –

൨൯൩. ‘‘യഥാ ചോരോ യഥാ ദിദ്ധോ, വാണിജോവ വികത്ഥനീ;

ഇസ്സസിങ്ഘമിവ പരിവത്താ [മിവാവട്ടോ (സീ.), മിവാവത്താ (പീ.)], ദുജിവ്ഹാ [ദുജ്ജിവ്ഹ (പീ.)] ഉരഗോ വിയ.

൨൯൪. ‘‘സോബ്ഭമിവ പടിച്ഛന്നാ, പാതാലമിവ ദുപ്പുരാ;

രക്ഖസീ വിയ ദുത്തോസാ, യമോവേകന്തഹാരിയോ.

൨൯൫. [യഥാ സിഖീ നദീവാഹോ, അനിലോ കാമചാരവാ;§നേരൂവ അവിസേസാ ച, വിസരുക്ഖോ വിയ നിച്ചഫലാ;§നാസയന്തി ഘരേ ഭോഗം, രതനാനന്തകരിത്ഥി യോതി; (സീ. സ്യാ.)]

‘‘യഥാ സിഖീ നദീ വാതോ, നേരുനാവ സമാഗതാ.

വിസരുക്ഖോ വിയ നിച്ചഫലാ, നാസയന്തി ഘരേ ഭോഗം;

രതനന്തകരിത്ഥിയോ’’തി [യഥാ സിഖീ നദീവാഹോ, അനിലോ കാമചാരവാ;§നേരൂവ അവിസേസാ ച, വിസരുക്ഖോ വിയ നിച്ചഫലാ;§നാസയന്തി ഘരേ ഭോഗം, രതനാനന്തകരിത്ഥി യോതി; (സീ. സ്യാ.)].

‘‘ചത്താരിമാനി, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, യാനി (വത്ഥൂനി കിച്ചേ ജാതേ അനത്ഥചരാനി ഭവന്തി; താനി) [( ) സീ. സ്യാ. പോത്ഥകേസു ന ദിസ്സതി] പരകുലേ ന വാസേതബ്ബാനി – ഗോണം ധേനും യാനം ഭരിയാ. ചത്താരി ഏതാനി പണ്ഡിതോ ധനാനി [യാനി (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഘരാ ന വിപ്പവാസയേ.

൨൯൬. ‘ഗോണം ധേനുഞ്ച യാനഞ്ച, ഭരിയം ഞാതികുലേ ന വാസയേ;

ഭഞ്ജന്തി രഥം അയാനകാ, അതിവാഹേന ഹനന്തി പുങ്ഗവം;

ദോഹേന ഹനന്തി വച്ഛകം, ഭരിയാ ഞാതികുലേ പദുസ്സതീ’’’തി.

‘‘ഛ ഇമാനി, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, യാനി (വത്ഥൂനി) [( ) സീ. പീ. പോത്ഥകേസു നു ദിസ്സതി] കിച്ചേ ജാതേ അനത്ഥചരാനി ഭവന്തി –

൨൯൭. ‘അഗുണം ധനു ഞാതികുലേ ച ഭരിയാ, പാരം നാവാ അക്ഖഭഗ്ഗഞ്ച യാനം;

ദൂരേ മിത്തോ പാപസഹായകോ ച, കിച്ചേ ജാതേ അനത്ഥചരാനി ഭവ’’’ന്തി.

‘‘അട്ഠഹി ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, ഠാനേഹി ഇത്ഥീ സാമികം അവജാനാതി. ദലിദ്ദതാ, ആതുരതാ, ജിണ്ണതാ, സുരാസോണ്ഡതാ, മുദ്ധതാ, പമത്തതാ, സബ്ബകിച്ചേസു അനുവത്തനതാ, സബ്ബധനഅനുപ്പദാനേന – ഇമേഹി ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, അട്ഠഹി ഠാനേഹി ഇത്ഥീ സാമികം അവജാനാതി. ഭവതി ച പനുത്തരേത്ഥ വാക്യം –

൨൯൮. ‘ദലിദ്ദം ആതുരഞ്ചാപി, ജിണ്ണകം സുരസോണ്ഡകം;

പമത്തം മുദ്ധപത്തഞ്ച, സബ്ബകിച്ചേസു [രത്തം കിച്ചേസു (സീ. പീ.)] ഹാപനം;

സബ്ബകാമപ്പദാനേന [സബ്ബകാമപണിധാനേന (സ്യാ)], അവജാനാതി [അവജാനന്തി (സീ. പീ.)] സാമിക’’’ന്തി.

‘‘നവഹി ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, ഠാനേഹി ഇത്ഥീ പദോസമാഹരതി. ആരാമഗമനസീലാ ച ഹോതി, ഉയ്യാനഗമനസീലാ ച ഹോതി, നദീതിത്ഥഗമനസീലാ ച ഹോതി, ഞാതികുലഗമനസീലാ ച ഹോതി, പരകുലഗമനസീലാ ച ഹോതി, ആദാസദുസ്സമണ്ഡനാനുയോഗമനുയുത്തസീലാ ച ഹോതി, മജ്ജപായിനീ ച ഹോതി, നില്ലോകനസീലാ ച ഹോതി, സദ്വാരഠായിനീ [പദ്വാരട്ഠായിനീ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ച ഹോതി – ഇമേഹി ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, നവഹി ഠാനേഹി ഇത്ഥീ പദോസമാഹരതീതി. ഭവതി ച പനുത്തരേത്ഥ വാക്യം –

൨൯൯. ‘ആരാമസീലാ ച [ആരാമസീലാ (സീ. പീ.)] ഉയ്യാനം, നദീ ഞാതി പരകുലം;

ആദാസദുസ്സമണ്ഡനമനുയുത്താ, യാ ചിത്ഥീ മജ്ജപായിനീ.

൩൦൦. ‘യാ ച നില്ലോകനസീലാ, യാ ച സദ്വാരഠായിനീ;

നവഹേതേഹി ഠാനേഹി, പദോസമാഹരന്തി ഇത്ഥിയോ’’’തി.

‘‘ചത്താലീസായ [ചത്താലീസായി (പീ. ക.)] ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, ഠാനേഹി ഇത്ഥീ പുരിസം അച്ചാചരതി [അച്ചാവദതി (സീ. സ്യാ. പീ.)]. വിജമ്ഭതി, വിനമതി, വിലസതി, വിലജ്ജതി, നഖേന നഖം ഘട്ടേതി, പാദേന പാദം അക്കമതി, കട്ഠേന പഥവിം വിലിഖതി [ലിഖതി (സീ. പീ.)], ദാരകം ഉല്ലങ്ഘതി ഉല്ലങ്ഘാപേതി [ദാരകം ഉല്ലങ്ഘേതി ഓലങ്ഘേതി (സീ. പീ.)], കീളതി കീളാപേതി, ചുമ്ബതി ചുമ്ബാപേതി, ഭുഞ്ജതി ഭുഞ്ജാപേതി, ദദാതി, യാചതി, കതമനുകരോതി, ഉച്ചം ഭാസതി, നീചം ഭാസതി, അവിച്ചം ഭാസതി, വിവിച്ചം ഭാസതി, നച്ചേന ഗീതേന വാദിതേന രോദനേന [രോദിതേന (സീ. പീ.)] വിലസിതേന വിഭൂസിതേന ജഗ്ഘതി, പേക്ഖതി, കടിം ചാലേതി, ഗുയ്ഹഭണ്ഡകം സഞ്ചാലേതി, ഊരും വിവരതി, ഊരും പിദഹതി, ഥനം ദസ്സേതി, കച്ഛം ദസ്സേതി, നാഭിം ദസ്സേതി, അക്ഖിം നിഖനതി, ഭമുകം ഉക്ഖിപതി, ഓട്ഠം ഉപലിഖതി [ഓട്ഠം പലിഖതി ജിവ്ഹം പലിഖതി (സീ. പീ.)], ജിവ്ഹം നില്ലാലേതി, ദുസ്സം മുഞ്ചതി, ദുസ്സം പടിബന്ധതി, സിരസം മുഞ്ചതി, സിരസം ബന്ധതി – ഇമേഹി ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, ചത്താലീസായ ഠാനേഹി ഇത്ഥീ പുരിസം അച്ചാചരതി.

‘‘പഞ്ചവീസായ [പഞ്ചവീസാഹി (പീ. ക.)] ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, ഠാനേഹി ഇത്ഥീ പദുട്ഠാ വേദിതബ്ബാ ഭവതി. സാമികസ്സ പവാസം വണ്ണേതി, പവുട്ഠം ന സരതി, ആഗതം നാഭിനന്ദതി, അവണ്ണം തസ്സ ഭണതി, വണ്ണം തസ്സ ന ഭണതി, അനത്ഥം തസ്സ ചരതി, അത്ഥം തസ്സ ന ചരതി, അകിച്ചം തസ്സ കരോതി, കിച്ചം തസ്സ ന കരോതി, പരിദഹിത്വാ സയതി, പരമ്മുഖീ നിപജ്ജതി, പരിവത്തകജാതാ ഖോ പന ഹോതി കുങ്കുമിയജാതാ, ദീഘം അസ്സസതി, ദുക്ഖം വേദയതി, ഉച്ചാരപസ്സാവം അഭിണ്ഹം ഗച്ഛതി, വിലോമമാചരതി, പരപുരിസസദ്ദം സുത്വാ കണ്ണസോതം വിവരമോദഹതി [വിവരതി കമോദഹതി (പീ.)], നിഹതഭോഗാ ഖോ പന ഹോതി, പടിവിസ്സകേഹി സന്ഥവം കരോതി, നിക്ഖന്തപാദാ ഖോ പന ഹോതി, വിസിഖാനുചാരിനീ അതിചാരിനീ ഖോ പന ഹോതി, നിച്ചം [നത്ഥി സീ. സ്യാ. പീ. പോത്ഥകേസു] സാമികേ അഗാരവാ പദുട്ഠമനസങ്കപ്പാ, അഭിണ്ഹം ദ്വാരേ തിട്ഠതി, കച്ഛാനി അങ്ഗാനി ഥനാനി ദസ്സേതി, ദിസോദിസം ഗന്ത്വാ പേക്ഖതി – ഇമേഹി ഖലു, സമ്മ പുണ്ണമുഖ, പഞ്ചവീസായ [പഞ്ചവീസാഹി (ക.)] ഠാനേഹി ഇത്ഥീ പദുട്ഠാ വേദിതബ്ബാ ഭവതി. ഭവതി ച പനുത്തരേത്ഥ വാക്യം –

൩൦൧. ‘പവാസം തസ്സ വണ്ണേതി, ഗതം തസ്സ ന സോചതി [പവാസ’മസ്സ വണ്ണേതി ഗതിം നാനുസോചതി (സീ. പീ.)];

ദിസ്വാന പതിമാഗതം [ദിസ്വാപതിം ആഗതം (സീ. പീ.)] നാഭിനന്ദതി;

ഭത്താരവണ്ണം ന കദാചി ഭാസതി, ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൨. ‘അനത്ഥം തസ്സ ചരതി അസഞ്ഞതാ, അത്ഥഞ്ച ഹാപേതി അകിച്ചകാരിനീ;

പരിദഹിത്വാ സയതി പരമ്മുഖീ, ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൩. ‘പരിവത്തജാതാ ച [പരാവത്തകജാതാ ച (സീ.)] ഭവതി കുങ്കുമീ, ദീഘഞ്ച അസ്സസതി ദുക്ഖവേദിനീ;

ഉച്ചാരപസ്സാവമഭിണ്ഹം ഗച്ഛതി, ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൪. ‘‘വിലോമമാചരതി അകിച്ചകാരിനീ, സദ്ദം നിസാമേതി പരസ്സ ഭാസതോ;

നിഹതഭോഗാ ച കരോതി സന്ഥവം, ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൫. ‘കിച്ഛേന ലദ്ധം കസിരാഭതം [കസിരേനാഭതം (സീ.)] ധനം, വിത്തം വിനാസേതി ദുക്ഖേന സമ്ഭതം;

പടിവിസ്സകേഹി ച കരോതി സന്ഥവം, ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൬. ‘നിക്ഖന്തപാദാ വിസിഖാനുചാരിനീ, നിച്ചഞ്ച സാമിമ്ഹി [നിച്ചം സസാമിമ്ഹി (പീ. ക.)] പദുട്ഠമാനസാ;

അതിചാരിനീ ഹോതി അപേതഗാരവാ [തഥേവ’ഗാരവാ (സീ. പീ.)], ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൭. ‘അഭിക്ഖണം തിട്ഠതി ദ്വാരമൂലേ, ഥനാനി കച്ഛാനി ച ദസ്സയന്തീ;

ദിസോദിസം പേക്ഖതി ഭന്തചിത്താ, ഏതേ പദുട്ഠായ ഭവന്തി ലക്ഖണാ.

൩൦൮. ‘സബ്ബാ നദീ വങ്കഗതീ [വങ്കനദീ (ക.)], സബ്ബേ കട്ഠമയാ വനാ;

സബ്ബിത്ഥിയോ കരേ പാപം, ലഭമാനേ നിവാതകേ.

൩൦൯. ‘സചേ ലഭേഥ ഖണം വാ രഹോ വാ, നിവാതകം വാപി ലഭേഥ താദിസം;

സബ്ബാവ ഇത്ഥീ കയിരും നു [കരേയ്യു നോ (സീ.), കരേയ്യും നോ (പീ.)] പാപം, അഞ്ഞം അലത്ഥ [അലദ്ധാ (സ്യാ. പീ. ക.)] പീഠസപ്പിനാപി സദ്ധിം.

൩൧൦. ‘‘നരാനമാരാമകരാസു നാരിസു, അനേകചിത്താസു അനിഗ്ഗഹാസു ച;

സബ്ബത്ഥ നാപീതികരാപി [സബ്ബ’ത്തനാ’പീതികാരാപി (സീ. സ്യാ.)] ചേ സിയാ [സിയും (സ്യാ.)], ന വിസ്സസേ തിത്ഥസമാ ഹി നാരിയോ’’തി.

൩൧൧. ‘യം വേ [യഞ്ച (സ്യാ. ക.)] ദിസ്വാ കണ്ഡരീകിന്നരാനം [കിന്നരകിന്നരീനം (സ്യാ.), കിന്നരീകിന്നരാനം (ക.)], സബ്ബിത്ഥിയോ ന രമന്തി അഗാരേ;

തം താദിസം മച്ചം ചജിത്വാ ഭരിയാ, അഞ്ഞം ദിസ്വാ പുരിസം പീഠസപ്പിം.

൩൧൨. ‘ബകസ്സ ച ബാവരികസ്സ [പാവാരികസ്സ (സീ.), ബാവരിയസ്സ (സ്യാ.)] രഞ്ഞോ, അച്ചന്തകാമാനുഗതസ്സ ഭരിയാ;

അവാചരീ [അച്ചാചരി (സ്യാ.), അനാചരി (ക.)] പട്ഠവസാനുഗസ്സ [ബദ്ധവസാനുഗസ്സ (സീ. സ്യാ.), പത്തവസാനുഗതസ്സ (ക.)], കം വാപി ഇത്ഥീ നാതിചരേ തദഞ്ഞം.

൩൧൩. ‘പിങ്ഗിയാനീ സബ്ബലോകിസ്സരസ്സ, രഞ്ഞോ പിയാ ബ്രഹ്മദത്തസ്സ ഭരിയാ;

അവാചരീ പട്ഠവസാനുഗസ്സ, തം വാപി സാ നാജ്ഝഗാ കാമകാമിനീ.

൩൧൪. ‘ലുദ്ധാനം [ഖുദ്ദാനം (സീ. സ്യാ. പീ.)] ലഹുചിത്താനം, അകതഞ്ഞൂന ദുബ്ഭിനം;

നാദേവസത്തോ പുരിസോ, ഥീനം സദ്ധാതുമരഹതി.

൩൧൫. ‘ന താ പജാനന്തി കതം ന കിച്ചം, ന മാതരം പിതരം ഭാതരം വാ;

അനരിയാ സമതിക്കന്തധമ്മാ, സസ്സേവ ചിത്തസ്സ വസം വജന്തി.

൩൧൬. ‘ചിരാനുവുട്ഠമ്പി [ചിരാനുവുത്ഥമ്പി (സീ. പീ.)] പിയം മനാപം, അനുകമ്പകം പാണസമമ്പി ഭത്തും [സന്തം (സീ. സ്യാ. പീ.)];

ആവാസു കിച്ചേസു ച നം ജഹന്തി, തസ്മാഹമിത്ഥീനം ന വിസ്സസാമി.

൩൧൭. ‘ഥീനഞ്ഹി ചിത്തം യഥാ വാനരസ്സ, കന്നപ്പകന്നം യഥാ രുക്ഖഛായാ;

ചലാചലം ഹദയമിത്ഥിയാനം, ചക്കസ്സ നേമി വിയ പരിവത്തതി.

൩൧൮. ‘യദാ താ പസ്സന്തി സമേക്ഖമാനാ, ആദേയ്യരൂപം പുരിസസ്സ വിത്തം;

സണ്ഹാഹി വാചാഹി നയന്തി മേനം, കമ്ബോജകാ ജലജേനേവ അസ്സം.

൩൧൯. ‘യദാ ന പസ്സന്തി സമേക്ഖമാനാ, ആദേയ്യരൂപം പുരിസസ്സ വിത്തം;

സമന്തതോ നം പരിവജ്ജയന്തി, തിണ്ണോ നദീപാരഗതോവ കുല്ലം.

൩൨൦. ‘സിലേസൂപമാം സിഖിരിവ സബ്ബഭക്ഖാ, തിക്ഖമായാ നദീരിവ സീഘസോതാ;

സേവന്തി ഹേതാ പിയമപ്പിയഞ്ച, നാവാ യഥാ ഓരകൂലം [ഓരകുലം (സീ.) ഏവമുപരിപി] പരഞ്ച.

൩൨൧. ‘ന താ ഏകസ്സ ന ദ്വിന്നം, ആപണോവ പസാരിതോ;

യോ താ മയ്ഹന്തി മഞ്ഞേയ്യ, വാതം ജാലേന ബാധയേ [ബന്ധയേ (സ്യാ. ക.)].

൩൨൨. ‘യഥാ നദീ ച പന്ഥോ ച, പാനാഗാരം സഭാ പപാ;

ഏവം ലോകിത്ഥിയോ നാമ, വേലാ താസം ന വിജ്ജതി [കേസുചി പോത്ഥകേസു ഇമിസ്സാ ഗാഥായ പുബ്ബദ്ധാപരദ്ധം വിപരിയായേന ദിസ്സതി].

൩൨൩. ‘ഘതാസനസമാ ഏതാ, കണ്ഹസപ്പസിരൂപമാ;

ഗാവോ ബഹിതിണസ്സേവ, ഓമസന്തി വരം വരം.

൩൨൪. ‘ഘതാസനം കുഞ്ജരം കണ്ഹസപ്പം, മുദ്ധാഭിസിത്തം പമദാ ച സബ്ബാ;

ഏതേ നരോ [ഏതേന സോ (പീ.)] നിച്ചയതോ [നിച്ചയത്തോ (സീ. പീ.)] ഭജേഥ, തേസം ഹവേ ദുബ്ബിദു സബ്ബഭാവോ [സച്ചഭാവോ (സ്യാ.)].

൩൨൫. ‘നച്ചന്തവണ്ണാ ന ബഹൂനം കന്താ, ന ദക്ഖിണാ പമദാ സേവിതബ്ബാ;

ന പരസ്സ ഭരിയാ ന ധനസ്സ ഹേതു, ഏതിത്ഥിയോ പഞ്ച ന സേവിതബ്ബാ’’’.

അഥ ഖലു, ഭോ, ആനന്ദോ ഗിജ്ഝരാജാ കുണാലസ്സ സകുണസ്സ ആദിമജ്ഝകഥാപരിയോസാനം [ആദിമജ്ഝഗാഥാപരിയോസാനം (സ്യാ. ക.)] വിദിത്വാ തായം വേലായം ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

൩൨൬. ‘‘പുണ്ണമ്പി ചേമം പഥവിം ധനേന, ദജ്ജിത്ഥിയാ പുരിസോ സമ്മതായ;

ലദ്ധാ ഖണം അതിമഞ്ഞേയ്യ തമ്പി, താസം വസം അസതീനം ന ഗച്ഛേ.

൩൨൭. ‘‘ഉട്ഠാഹകം ചേപി അലീനവുത്തിം, കോമാരഭത്താരം പിയം മനാപം;

ആവാസു കിച്ചേസു ച നം ജഹന്തി, തസ്മാഹമിത്ഥീനം [തസ്മാ ഹി ഇത്ഥീനം (സീ. പീ.)] ന വിസ്സസാമി.

൩൨൮. ‘‘ന വിസ്സസേ ഇച്ഛതി മന്തി പോസോ, ന വിസ്സസേ രോദതി മേ സകാസേ;

സേവന്തി ഹേതാ പിയമപ്പിയഞ്ച, നാവാ യഥാ ഓരകൂലം പരഞ്ച.

൩൨൯. ‘‘ന വിസ്സസേ സാഖപുരാണസന്ഥതം, ന വിസ്സസേ മിത്തപുരാണചോരം;

ന വിസ്സസേ രാജാനം സഖാ [രാജാ സഖാ (സീ. പീ.)] മമന്തി, ന വിസ്സസേ ഇത്ഥി ദസന്ന മാതരം.

൩൩൦. ‘‘ന വിസ്സസേ രാമകരാസു നാരിസു, അച്ചന്തസീലാസു അസഞ്ഞതാസു;

അച്ചന്തപേമാനുഗതസ്സ ഭരിയാ, ന വിസ്സസേ തിത്ഥസമാ ഹി നാരിയോ.

൩൩൧. ‘‘ഹനേയ്യും ഛിന്ദേയ്യും ഛേദാപേയ്യുമ്പി [ഹനേയ്യു ഛിന്ദേയ്യുംപി ഛദയേയ്യും (സീ. പീ.), ഹനേയ്യുംപി ഛിന്ദേയ്യുംപി ഛേദാപേയ്യുംപി (സ്യാ.)], കണ്ഠേപി [കണ്ഠമ്പി (സീ. സ്യാ.)] ഛേത്വാ രുധിരം പിവേയ്യും;

മാ ദീനകാമാസു അസഞ്ഞതാസു, ഭാവം കരേ ഗങ്ഗതിത്ഥൂപമാസു.

൩൩൨. ‘‘മുസാ താസം യഥാ സച്ചം, സച്ചം താസം യഥാ മുസാ;

ഗാവോ ബഹിതിണസ്സേവ, ഓമസന്തി വരം വരം.

൩൩൩. ‘‘ഗതേനേതാ പലോഭേന്തി, പേക്ഖിതേന മ്ഹിതേന ച;

അഥോപി ദുന്നിവത്ഥേന, മഞ്ജുനാ ഭണിതേന ച.

൩൩൪. ‘‘ചോരിയോ കഥിനാ [കഠിനാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഹേതാ, വാളാ ച ലപസക്ഖരാ;

ന താ കിഞ്ചി ന ജാനന്തി, യം മനുസ്സേസു വഞ്ചനം.

൩൩൫. ‘‘അസാ ലോകിത്ഥിയോ നാമ, വേലാ താസം ന വിജ്ജതി;

സാരത്താ ച പഗബ്ഭാ ച, സിഖീ സബ്ബഘസോ യഥാ.

൩൩൬. ‘‘നത്ഥിത്ഥീനം പിയോ നാമ, അപ്പിയോപി ന വിജ്ജതി;

സേവന്തി ഹേതാ പിയമപ്പിയഞ്ച, നാവാ യഥാ ഓരകൂലം പരഞ്ച.

൩൩൭. ‘‘നത്ഥിത്ഥീനം പിയോ നാമ, അപ്പിയോപി ന വിജ്ജതി;

ധനത്താ [ധനത്ഥാ (സ്യാ.)] പടിവല്ലന്തി, ലതാവ ദുമനിസ്സിതാ.

൩൩൮. ‘‘ഹത്ഥിബന്ധം അസ്സബന്ധം, ഗോപുരിസഞ്ച മണ്ഡലം [ചണ്ഡലം (സീ. സ്യാ. പീ.)];

ഛവഡാഹകം പുപ്ഫഛഡ്ഡകം, സധനമനുപതന്തി നാരിയോ.

൩൩൯. ‘‘കുലപുത്തമ്പി ജഹന്തി അകിഞ്ചനം, ഛവകസമസദിസമ്പി [ഛവകസമം (സ്യാ. പീ.)];

അനുഗച്ഛന്തി [ഗച്ഛന്തി (പീ.)] അനുപതന്തി, ധനഹേതു ഹി നാരിയോ’’തി [ധനഹേതു ച നാരിയോ (സ്യാ.), ധനഹേതു നാരിയോ (പീ.)].

അഥ ഖലു, ഭോ, നാരദോ ദേവബ്രാഹ്മണോ ആനന്ദസ്സ ഗിജ്ഝരാജസ്സ ആദിമജ്ഝകഥാപരിയോസാനം വിദിത്വാ തായം വേലായം ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

൩൪൦. ‘‘ചത്താരോമേ ന പൂരേന്തി, തേ മേ സുണാഥ ഭാസതോ;

സമുദ്ദോ ബ്രാഹ്മണോ രാജാ, ഇത്ഥീ ചാപി ദിജമ്പതി.