൫൩൨. സോണനന്ദജാതകം (൨)

൯൨. ‘‘ദേവതാ നുസി ഗന്ധബ്ബോ, അദു [ആദു (സീ. സ്യാ.)] സക്കോ പുരിന്ദദോ;

മനുസ്സഭൂതോ ഇദ്ധിമാ, കഥം ജാനേമു തം മയം’’.

൯൩. ‘‘നാപി ദേവോ ന ഗന്ധബ്ബോ, നാപി സക്കോ പുരിന്ദദോ;

മനുസ്സഭൂതോ ഇദ്ധിമാ, ഏവം ജാനാഹി ഭാരധ’’ [ഭാരഭ (ക.)].

൯൪. ‘‘കതരൂപമിദം ഭോതോ [ഭോതോ (സീ. പീ.)], വേയ്യാവച്ചം അനപ്പകം;

ദേവമ്ഹി വസ്സമാനമ്ഹി, അനോവസ്സം ഭവം അകാ.

൯൫. ‘‘തതോ വാതാതപേ ഘോരേ, സീതച്ഛായം ഭവം അകാ;

തതോ അമിത്തമജ്ഝേസു [അമിത്തമജ്ഝേ ച (സീ.)], സരതാണം ഭവം അകാ.

൯൬. ‘‘തതോ ഫീതാനി രട്ഠാനി, വസിനോ തേ ഭവം അകാ;

തതോ ഏകസതം ഖത്യേ, അനുയന്തേ [അനുയുത്തേ (പീ.)] ഭവം അകാ.

൯൭. ‘‘പതീതാസ്സു മയം ഭോതോ, വദ തം [വര തം (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഭഞ്ജ [ഭഞ്ഞ (സീ. പീ.), ഭുഞ്ജ (സ്യാ. ക.)] മിച്ഛസി;

ഹത്ഥിയാനം അസ്സരഥം, നാരിയോ ച അലങ്കതാ;

നിവേസനാനി രമ്മാനി, മയം ഭോതോ ദദാമസേ.

൯൮. ‘‘അഥ വങ്ഗേ [അഥ വാ സങ്ഗേ (സീ. പീ.)] വാ മഗധേ, മയം ഭോതോ ദദാമസേ;

അഥ വാ അസ്സകാവന്തീ [അസ്സകാവന്തിം (സീ. സ്യാ. പീ.)], സുമനാ ദമ്മ തേ മയം.

൯൯. ‘‘ഉപഡ്ഢം വാപി രജ്ജസ്സ, മയം ഭോതോ ദദാമസേ;

സചേ തേ അത്ഥോ രജ്ജേന, അനുസാസ യദിച്ഛസി’’.

൧൦൦. ‘‘ന മേ അത്ഥോപി രജ്ജേന, നഗരേന ധനേന വാ;

അഥോപി ജനപദേന, അത്ഥോ മയ്ഹം ന വിജ്ജതി.

൧൦൧. ‘‘ഭോതോവ രട്ഠേ വിജിതേ, അരഞ്ഞേ അത്ഥി അസ്സമോ;

പിതാ മയ്ഹം ജനേത്തീ ച, ഉഭോ സമ്മന്തി അസ്സമേ.

൧൦൨. ‘‘തേസാഹം [തേസ്വഹം (ക.)] പുബ്ബാചരിയേസു, പുഞ്ഞം ന ലഭാമി കാതവേ;

ഭവന്തം അജ്ഝാവരം കത്വാ, സോണം [സോനം (പീ.)] യാചേമു സംവരം’’.

൧൦൩. ‘‘കരോമി തേ തം വചനം, യം മം ഭണസി ബ്രാഹ്മണ;

ഏതഞ്ച ഖോ നോ അക്ഖാഹി, കീവന്തോ ഹോന്തു യാചകാ’’.

൧൦൪. ‘‘പരോസതം ജാനപദാ, മഹാസാലാ ച ബ്രാഹ്മണാ;

ഇമേ ച ഖത്തിയാ സബ്ബേ, അഭിജാതാ യസസ്സിനോ;

ഭവഞ്ച രാജാ മനോജോ, അലം ഹേസ്സന്തി യാചകാ’’.

൧൦൫. ‘‘ഹത്ഥീ അസ്സേ ച യോജേന്തു, രഥം സന്നയ്ഹ സാരഥി [നം രഥി (പീ.)];

ആബന്ധനാനി ഗണ്ഹാഥ, പാദാസുസ്സാരയദ്ധജേ [പാദേസുസ്സാരയം ധജേ (സീ.), പാദാസുസ്സാരയം ധജേ (പീ.)];

അസ്സമം തം ഗമിസ്സാമി, യത്ഥ സമ്മതി കോസിയോ’’.

൧൦൬. ‘‘തതോ ച രാജാ പായാസി, സേനായ ചതുരങ്ഗിനീ;

അഗമാ അസ്സമം രമ്മം, യത്ഥ സമ്മതി കോസിയോ’’.

൧൦൭. ‘‘കസ്സ കാദമ്ബയോ [കസ്സ കാദമ്ബമയോ (ക.)] കാജോ, വേഹാസം ചതുരങ്ഗുലം;

അംസം അസമ്ഫുസം ഏതി, ഉദഹാരായ [ഉദഹാരസ്സ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഗച്ഛതോ’’.

൧൦൮. ‘‘അഹം സോണോ മഹാരാജ, താപസോ സഹിതബ്ബതോ [സഹിതം വതോ (പീ.)];

ഭരാമി മാതാപിതരോ, രത്തിന്ദിവമതന്ദിതോ.

൧൦൯. ‘‘വനേ ഫലഞ്ച മൂലഞ്ച, ആഹരിത്വാ ദിസമ്പതി;

പോസേമി മാതാപിതരോ, പുബ്ബേ കതമനുസ്സരം’’.

൧൧൦. ‘‘ഇച്ഛാമ അസ്സമം ഗന്തും, യത്ഥ സമ്മതി കോസിയോ;

മഗ്ഗം നോ സോണ അക്ഖാഹി, യേന ഗച്ഛേമു [ഗച്ഛാമ (സീ.)] അസ്സമം’’.

൧൧൧. ‘‘അയം ഏകപദീ രാജ, യേനേതം [യേന തം (ക.)] മേഘസന്നിഭം;

കോവിളാരേഹി സഞ്ഛന്നം, ഏത്ഥ സമ്മതി കോസിയോ’’.

൧൧൨. ‘‘ഇദം വത്വാന പക്കാമി, തരമാനോ മഹാഇസി;

വേഹാസേ അന്തലിക്ഖസ്മിം, അനുസാസിത്വാന ഖത്തിയേ.

൧൧൩. ‘‘അസ്സമം പരിമജ്ജിത്വാ, പഞ്ഞപേത്വാന [പഞ്ഞപേത്വാന (സീ. സ്യാ.)] ആസനം;

പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ, പിതരം പടിബോധയി.

൧൧൪. ‘‘ഇമേ ആയന്തി രാജാനോ, അഭിജാതാ യസസ്സിനോ;

അസ്സമാ നിക്ഖമിത്വാന, നിസീദ ത്വം [നിസീദാഹി (സീ.)] മഹാഇസേ.

൧൧൫. ‘‘തസ്സ തം വചനം സുത്വാ, തരമാനോ മഹാഇസി;

അസ്സമാ നിക്ഖമിത്വാന, സദ്വാരമ്ഹി ഉപാവിസി’’.

൧൧൬. ‘‘തഞ്ച ദിസ്വാന ആയന്തം, ജലന്തംരിവ തേജസാ;

ഖത്യസങ്ഘപരിബ്യൂള്ഹം, കോസിയോ ഏതദബ്രവി.

൧൧൭. ‘‘കസ്സ ഭേരീ മുദിങ്ഗാ ച [മുതിങ്ഗാ ച (പീ.)], സങ്ഖാ പണവദിന്ദിമാ [ദേണ്ഡിമാ (സീ. പീ.)];

പുരതോ പടിപന്നാനി, ഹാസയന്താ രഥേസഭം.

൧൧൮. ‘‘കസ്സ കഞ്ചനപട്ടേന, പുഥുനാ വിജ്ജുവണ്ണിനാ;

യുവാ കലാപസന്നദ്ധോ, കോ ഏതി സിരിയാ ജലം.

൧൧൯. ‘‘ഉക്കാമുഖപഹട്ഠംവ, ഖദിരങ്ഗാരസന്നിഭം;

മുഖഞ്ച രുചിരാ ഭാതി, കോ ഏതി സിരിയാ ജലം.

൧൨൦. ‘‘കസ്സ പഗ്ഗഹിതം ഛത്തം, സസലാകം മനോരമം;

ആദിച്ചരംസാവരണം, കോ ഏതി സിരിയാ ജലം.

൧൨൧. ‘‘കസ്സ അങ്ഗം പരിഗ്ഗയ്ഹ, വാളബീജനിമുത്തമം;

ചരന്തി വരപുഞ്ഞസ്സ [വരപഞ്ഞസ്സ (സീ. പീ.)], ഹത്ഥിക്ഖന്ധേന ആയതോ.

൧൨൨. ‘‘കസ്സ സേതാനി ഛത്താനി, ആജാനീയാ ച വമ്മിതാ;

സമന്താ പരികിരേന്തി [പരികിരന്തി (സീ. സ്യാ. പീ.)], കോ ഏതി സിരിയാ ജലം.

൧൨൩. ‘‘കസ്സ ഏകസതം ഖത്യാ, അനുയന്താ [അനുയുത്താ (പീ.)] യസസ്സിനോ;

സമന്താനുപരിയന്തി, കോ ഏതി സിരിയാ ജലം.

൧൨൪. ‘‘ഹത്ഥി അസ്സരഥ പത്തി [ഹത്ഥീ അസ്സാ രഥാ പത്തീ (സീ.)], സേനാ ച ചതുരങ്ഗിനീ;

സമന്താനുപരിയന്തി [സമന്താ അനുപരിയാതി (പീ.)], കോ ഏതി സിരിയാ ജലം.

൧൨൫. ‘‘കസ്സേസാ മഹതീ സേനാ, പിട്ഠിതോ അനുവത്തതി;

അക്ഖോഭണീ [അക്ഖാഭനീ (സീ.), അക്ഖോഭിനീ (സ്യാ.)] അപരിയന്താ, സാഗരസ്സേവ ഊമിയോ’’.

൧൨൬. ‘‘രാജാഭിരാജാ [രാജാധിരാജാ (ക.)] മനോജോ, ഇന്ദോവ ജയതം പതി;

നന്ദസ്സജ്ഝാവരം ഏതി, അസ്സമം ബ്രഹ്മചാരിനം.

൧൨൭. ‘‘തസ്സേസാ മഹതീ സേനാ, പിട്ഠിതോ അനുവത്തതി;

അക്ഖോഭണീ അപരിയന്താ, സാഗരസ്സേവ ഊമിയോ’’.

൧൨൮. ‘‘അനുലിത്താ ചന്ദനേന, കാസികുത്തമധാരിനോ [കാസികവത്ഥധാരിനോ (പീ.)];

സബ്ബേ പഞ്ജലികാ ഹുത്വാ, ഇസീനം അജ്ഝുപാഗമും’’.

൧൨൯. ‘‘കച്ചി നു ഭോതോ കുസലം, കച്ചി ഭോതോ അനാമയം;

കച്ചി ഉഞ്ഛേന യാപേഥ, കച്ചി മൂലഫലാ ബഹൂ.

൧൩൦. ‘‘കച്ചി ഡംസാ മകസാ ച, അപ്പമേവ സരീസപാ [സിരിംസപാ (സീ. സ്യാ. പീ.)];

വനേ വാളമിഗാകിണ്ണേ, കച്ചി ഹിംസാ ന വിജ്ജതി’’.

൧൩൧. ‘‘കുസലഞ്ചേവ നോ രാജ, അഥോ രാജ അനാമയം;

അഥോ ഉഞ്ഛേന യാപേമ, അഥോ മൂലഫലാ ബഹൂ.

൧൩൨. ‘‘അഥോ ഡംസാ മകസാ ച [ഡംസാ ച മകസാ (സീ.), ഡംസാ ച മകസാ ച (പീ.)], അപ്പമേവ സരീസപാ [സിരിംസപാ (സീ. സ്യാ. പീ.)];

വനേ വാളമിഗാകിണ്ണേ, ഹിംസാ മയ്ഹം [അ മ്ഹം (സീ. പീ.)] ന വിജ്ജതി.

൧൩൩. ‘‘ബഹൂനി വസ്സപൂഗാനി, അസ്സമേ സമ്മതം [വസതോ (സീ.)] ഇധ;

നാഭിജാനാമി ഉപ്പന്നം, ആബാധം അമനോരമം.

൧൩൪. ‘‘സ്വാഗതം തേ മഹാരാജ, അഥോ തേ അദുരാഗതം;

ഇസ്സരോസി അനുപ്പത്തോ, യം ഇധത്ഥി പവേദയ.

൧൩൫. ‘‘തിന്ദുകാനി പിയാലാനി, മധുകേ കാസുമാരിയോ [കാസമാരിയോ (സീ. സ്യാ.)];

ഫലാനി ഖുദ്ദകപ്പാനി, ഭുഞ്ജ രാജ വരം വരം.

൧൩൬. ‘‘ഇദമ്പി പാനീയം സീതം, ആഭതം ഗിരിഗബ്ഭരാ;

തതോ പിവ മഹാരാജ, സചേ ത്വം അഭികങ്ഖസി’’.

൧൩൭. ‘‘പടിഗ്ഗഹിതം യം ദിന്നം, സബ്ബസ്സ അഗ്ഘിയം കതം;

നന്ദസ്സാപി നിസാമേഥ, വചനം സോ [യം (സീ.), യം സോ (പീ.)] പവക്ഖതി.

൧൩൮. ‘‘അജ്ഝാവരമ്ഹാ നന്ദസ്സ, ഭോതോ സന്തികമാഗതാ;

സുണാതു [സുണാതു മേ (സീ. സ്യാ.)] ഭവം വചനം, നന്ദസ്സ പരിസായ ച’’.

൧൩൯. ‘‘പരോസതം ജാനപദാ [ജനപദാ (പീ.)], മഹാസാലാ ച ബ്രാഹ്മണാ;

ഇമേ ച ഖത്തിയാ സബ്ബേ, അഭിജാതാ യസസ്സിനോ;

ഭവഞ്ച രാജാ മനോജോ, അനുമഞ്ഞന്തു മേ വചോ.

൧൪൦. ‘‘യേ ച സന്തി [യേ വസന്തി (സീ.), യേ ഹി സന്തി (പീ.)] സമീതാരോ, യക്ഖാനി ഇധ മസ്സമേ;

അരഞ്ഞേ ഭൂതഭബ്യാനി, സുണന്തു വചനം മമ.

൧൪൧. ‘‘നമോ കത്വാന ഭൂതാനം, ഇസിം വക്ഖാമി സുബ്ബതം;

സോ ത്യാഹം ദക്ഖിണാ ബാഹു, തവ കോസിയ സമ്മതോ.

൧൪൨. ‘‘പിതരം മേ ജനേത്തിഞ്ച, ഭത്തുകാമസ്സ മേ സതോ;

വീര പുഞ്ഞമിദം ഠാനം, മാ മം കോസിയ വാരയ.

൧൪൩. ‘‘സബ്ഭി ഹേതം ഉപഞ്ഞാതം, മമേതം ഉപനിസ്സജ;

ഉട്ഠാനപാരിചരിയായ, ദീഘരത്തം തയാ കതം;

മാതാപിതൂസു പുഞ്ഞാനി, മമ ലോകദദോ ഭവ.

൧൪൪. ‘‘തഥേവ സന്തി മനുജാ, ധമ്മേ ധമ്മപദം വിദൂ;

മഗ്ഗോ സഗ്ഗസ്സ ലോകസ്സ, യഥാ ജാനാസി ത്വം ഇസേ.

൧൪൫. ‘‘ഉട്ഠാനപാരിചരിയായ, മാതാപിതുസുഖാവഹം;

തം മം പുഞ്ഞാ നിവാരേതി, അരിയമഗ്ഗാവരോ നരോ’’.

൧൪൬. ‘‘സുണന്തു ഭോന്തോ വചനം, ഭാതുരജ്ഝാവരാ മമ;

കുലവംസം മഹാരാജ, പോരാണം പരിഹാപയം;

അധമ്മചാരീ ജേട്ഠേസു [യോ ജേട്ഠോ (സീ.)], നിരയം സോപപജ്ജതി [സോ ഉപപജ്ജതി (സീ. സ്യാ. പീ.)].

൧൪൭. ‘‘യേ ച ധമ്മസ്സ കുസലാ, പോരാണസ്സ ദിസമ്പതി;

ചാരിത്തേന ച സമ്പന്നാ, ന തേ ഗച്ഛന്തി ദുഗ്ഗതിം.

൧൪൮. ‘‘മാതാപിതാ ച ഭാതാ ച, ഭഗിനീ ഞാതിബന്ധവാ;

സബ്ബേ ജേട്ഠസ്സ തേ ഭാരാ, ഏവം ജാനാഹി ഭാരധ [ഭാരഥ (സ്യാ.)].

൧൪൯. ‘‘ആദിയിത്വാ ഗരും ഭാരം, നാവികോ വിയ ഉസ്സഹേ;

ധമ്മഞ്ച നപ്പമജ്ജാമി, ജേട്ഠോ ചസ്മി രഥേസഭ’’.

൧൫൦. ‘‘അധിഗമാ [അധിഗതമ്ഹാ (സീ.), അധിഗമ്ഹാ (സ്യാ.), അധിഗതമ്ഹ (പീ.)] തമേ ഞാണം, ജാലംവ ജാതവേദതോ;

ഏവമേവ നോ ഭവം ധമ്മം, കോസിയോ പവിദംസയി.

൧൫൧. ‘‘യഥാ ഉദയമാദിച്ചോ, വാസുദേവോ പഭങ്കരോ;

പാണീനം പവിദംസേതി, രൂപം കല്യാണപാപകം;

ഏവമേവ നോ ഭവം ധമ്മം, കോസിയോ പവിദംസയി’’.

൧൫൨. ‘‘ഏവം മേ യാചമാനസ്സ, അഞ്ജലിം നാവബുജ്ഝഥ;

തവ പദ്ധചരോ [തവ പട്ഠചരോ (സ്യാ.), തവ ബദ്ധഞ്ചരോ (പീ.), തവുപട്ഠചരോ (ക.)] ഹേസ്സം, വുട്ഠിതോ പരിചാരകോ’’.

൧൫൩. ‘‘അദ്ധാ നന്ദ വിജാനാസി [പജാനാസി (സീ.)], സദ്ധമ്മം സബ്ഭി ദേസിതം;

അരിയോ അരിയസമാചാരോ, ബാള്ഹം ത്വം മമ രുച്ചസി.

൧൫൪. ‘‘ഭവന്തം വദാമി ഭോതിഞ്ച, സുണാഥ വചനം മമ;

നായം ഭാരോ ഭാരമതോ [ഭാരമത്തോ (സീ. സ്യാ.)], അഹു മയ്ഹം കുദാചനം.

൧൫൫. ‘‘തം മം ഉപട്ഠിതം സന്തം, മാതാപിതുസുഖാവഹം;

നന്ദോ അജ്ഝാവരം കത്വാ, ഉപട്ഠാനായ യാചതി.

൧൫൬. ‘‘യോ വേ ഇച്ഛതി കാമേന, സന്താനം ബ്രഹ്മചാരിനം;

നന്ദം വോ വരഥ ഏകോ [നന്ദം വദഥ ഏകേ (പീ.)], കം നന്ദോ ഉപതിട്ഠതു’’.

൧൫൭. ‘‘തയാ താത അനുഞ്ഞാതാ, സോണ തം നിസ്സിതാ മയം;

ഉപഘാതും [ഉപഘായിതും (സീ.)] ലഭേ നന്ദം, മുദ്ധനി ബ്രഹ്മചാരിനം’’.

൧൫൮. ‘‘അസ്സത്ഥസ്സേവ തരുണം, പവാളം മാലുതേരിതം;

ചിരസ്സം നന്ദം ദിസ്വാന, ഹദയം മേ പവേധതി.

൧൫൯. ‘‘യദാ സുത്താപി സുപിനേ [സുപ്പന്തേ (സ്യാ. പീ.)], നന്ദം പസ്സാമി ആഗതം;

ഉദഗ്ഗാ സുമനാ ഹോമി, നന്ദോ നോ ആഗതോ അയം.

൧൬൦. ‘‘യദാ ച പടിബുജ്ഝിത്വാ, നന്ദം പസ്സാമി നാഗതം;

ഭിയ്യോ ആവിസതീ സോകോ, ദോമനസ്സഞ്ചനപ്പകം.

൧൬൧. ‘‘സാഹം അജ്ജ ചിരസ്സമ്പി, നന്ദം പസ്സാമി ആഗതം;

ഭത്തുച്ച [ഭത്തുഞ്ച (ക.)] മയ്ഹഞ്ച പിയോ, നന്ദോ നോ പാവിസീ ഘരം.

൧൬൨. ‘‘പിതുപി നന്ദോ സുപ്പിയോ, യം നന്ദോ നപ്പവസേ [പാവിസീ (പീ.)] ഘരാ [ഘരം (സ്യാ. പീ. ക.)];

ലഭതൂ താത നന്ദോ തം, മം നന്ദോ ഉപതിട്ഠതു’’.