൨൦. സത്തതിനിപാതോ

൫൩൧. കുസജാതകം (൧)

൧. ‘‘ഇദം തേ രട്ഠം സധനം സയോഗ്ഗം, സകായുരം സബ്ബകാമൂപപന്നം;

ഇദം തേ രജ്ജം [രട്ഠം (ക.)] അനുസാസ അമ്മ, ഗച്ഛാമഹം യത്ഥ പിയാ പഭാവതീ’’.

൨. ‘‘അനുജ്ജുഭൂതേന ഹരം മഹന്തം, ദിവാ ച രത്തോ ച നിസീഥകാലേ [നിസീദ കാലേ (ക.)];

പടിഗച്ഛ ത്വം ഖിപ്പം കുസാവതിം കുസ [കുസാവതിം (സ്യാ. ക.)], നിച്ഛാമി ദുബ്ബണ്ണമഹം വസന്തം’’.

൩. ‘‘നാഹം ഗമിസ്സാമി ഇതോ കുസാവതിം, പഭാവതീ വണ്ണപലോഭിതോ തവ;

രമാമി മദ്ദസ്സ നികേതരമ്മേ, ഹിത്വാന രട്ഠം തവ ദസ്സനേ രതോ.

൪. ‘‘പഭാവതീ വണ്ണപലോഭിതോ തവ, സമ്മൂള്ഹരൂപോ വിചരാമി മേദിനിം [മേദനിം (സ്യാ. ക.)];

ദിസം ന ജാനാമി കുതോമ്ഹി ആഗതോ, തയമ്ഹി മത്തോ മിഗമന്ദലോചനേ.

൫. ‘‘സുവണ്ണചീരവസനേ, ജാതരൂപസുമേഖലേ;

സുസ്സോണി തവ കാമാ ഹി [കാമേഹി (സീ. സ്യാ. പീ.)], നാഹം രജ്ജേന മത്ഥികോ’’.

൬. ‘‘അബ്ഭൂതി [അബ്ഭൂ ഹി (സീ.), അഭൂതി (സ്യാ.), അബ്ഭു ഹി (പീ.)] തസ്സ ഭോ ഹോതി, യോ അനിച്ഛന്തമിച്ഛതി;

അകാമം രാജ കാമേസി [കാമേഹി (സീ. പീ.)], അകന്തം കന്തു [അകന്തോ കന്ത (സീ. സ്യാ. പീ.)] മിച്ഛസി’’.

൭. ‘‘അകാമം വാ സകാമം വാ, യോ നരോ ലഭതേ പിയം;

ലാഭമേത്ഥ പസംസാമ, അലാഭോ തത്ഥ പാപകോ’’.

൮. ‘‘പാസാണസാരം ഖണസി, കണികാരസ്സ ദാരുനാ;

വാതം ജാലേന ബാധേസി, യോ അനിച്ഛന്തമിച്ഛസി’’.

൯. ‘‘പാസാണോ നൂന തേ ഹദയേ, ഓഹിതോ മുദുലക്ഖണേ;

യോ തേ സാതം ന വിന്ദാമി, തിരോജനപദാഗതോ.

൧൦. ‘‘യദാ മം ഭകുടിം [ഭൂകുടിം (സീ. പീ.)] കത്വാ, രാജപുത്തീ ഉദിക്ഖതി [രാജപുത്തി ഉദിക്ഖസി (സീ. പീ.)];

ആളാരികോ തദാ ഹോമി, രഞ്ഞോ മദ്ദസ്സന്തേപുരേ [മദ്ദസ്സ ഥീപുരേ (സീ. പീ.) ഏവമുപരിപി].

൧൧. ‘‘യദാ ഉമ്ഹയമാനാ മം, രാജപുത്തീ ഉദിക്ഖതി [രാജപുത്തി ഉദിക്ഖസി (സീ. പീ.)];

നാളാരികോ തദാ ഹോമി, രാജാ ഹോമി തദാ കുസോ’’.

൧൨. ‘‘സചേ ഹി വചനം സച്ചം, നേമിത്താനം ഭവിസ്സതി;

നേവ മേ ത്വം പതീ അസ്സ, കാമം ഛിന്ദന്തു സത്തധാ’’.

൧൩. ‘‘സചേ ഹി വചനം സച്ചം, അഞ്ഞേസം യദി വാ മമം;

നേവ തുയ്ഹം പതീ അത്ഥി, അഞ്ഞോ സീഹസ്സരാ കുസാ’’.

൧൪. ‘‘നേക്ഖം ഗീവം തേ കാരേസ്സം, പത്വാ ഖുജ്ജേ കുസാവതിം;

സചേ മം നാഗനാസൂരൂ, ഓലോകേയ്യ പഭാവതീ.

൧൫. ‘‘നേക്ഖം ഗീവം തേ കാരേസ്സം, പത്വാ ഖുജ്ജേ കുസാവതിം;

സചേ മം നാഗനാസൂരൂ, ആലപേയ്യ പഭാവതീ.

൧൬. ‘‘നേക്ഖം ഗീവം തേ കാരേസ്സം, പത്വാ ഖുജ്ജേ കുസാവതിം;

സചേ മം നാഗനാസൂരൂ, ഉമ്ഹായേയ്യ പഭാവതീ.

൧൭. ‘‘നേക്ഖം ഗീവം തേ കാരേസ്സം, പത്വാ ഖുജ്ജേ കുസാവതിം;

സചേ മം നാഗനാസൂരൂ, പമ്ഹായേയ്യ പഭാവതീ.

൧൮. ‘‘നേക്ഖം ഗീവം തേ കാരേസ്സം, പത്വാ ഖുജ്ജേ കുസാവതിം;

സചേ മേ നാഗനാസൂരൂ, പാണീഹി ഉപസമ്ഫുസേ’’.

൧൯. ‘‘ന ഹി നൂനായം രാജപുത്തീ, കുസേ സാതമ്പി വിന്ദതി;

ആളാരികേ ഭതേ പോസേ, വേതനേന അനത്ഥികേ’’.

൨൦. ‘‘ന ഹി നൂനായം സാ [നൂന അയം (സീ. സ്യാ.)] ഖുജ്ജാ, ലഭതി ജിവ്ഹായ ഛേദനം;

സുനിസിതേന സത്ഥേന, ഏവം ദുബ്ഭാസിതം ഭണം’’.

൨൧. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മഹായസോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൨. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മഹദ്ധനോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൩. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മഹബ്ബലോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൪. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മഹാരട്ഠോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൫. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മഹാരാജാതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൬. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

സീഹസ്സരോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൭. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

വഗ്ഗുസ്സരോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൮. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

ബിന്ദുസ്സരോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൨൯. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മഞ്ജുസ്സരോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൩൦. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

മധുസ്സരോതി [മധുരസ്സരോതി (സീ.)] കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൩൧. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

സതസിപ്പോതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൩൨. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

ഖത്തിയോതിപി കത്വാന [കരിത്വാന (സീ.)], കരസ്സു രുചിരേ പിയം.

൩൩. ‘‘മാ നം രൂപേന പാമേസി, ആരോഹേന പഭാവതി;

കുസരാജാതി കത്വാന, കരസ്സു രുചിരേ പിയം’’.

൩൪. ‘‘ഏതേ നാഗാ ഉപത്ഥദ്ധാ, സബ്ബേ തിട്ഠന്തി വമ്മിതാ [വമ്മികാ (സ്യാ.)];

പുരാ മദ്ദന്തി പാകാരം, ആനേന്തേതം പഭാവതിം’’.

൩൫. ‘‘സത്ത ബിലേ [ഖണ്ഡേ (സീ. പീ.)] കരിത്വാന, അഹമേതം പഭാവതിം;

ഖത്തിയാനം പദസ്സാമി, യേ മം ഹന്തും ഇധാഗതാ’’.

൩൬. ‘‘അവുട്ഠഹി രാജപുത്തീ, സാമാ കോസേയ്യവാസിനീ;

അസ്സുപുണ്ണേഹി നേത്തേഹി, ദാസീഗണപുരക്ഖതാ’’.

൩൭. ‘‘തം നൂന കക്കൂപനിസേവിതം മുഖം, ആദാസദന്താഥരുപച്ചവേക്ഖിതം;

സുഭം സുനേത്തം വിരജം അനങ്ഗണം, ഛുദ്ധം വനേ ഠസ്സതി ഖത്തിയേഹി.

൩൮. ‘‘തേ നൂന മേ അസിതേ വേല്ലിതഗ്ഗേ, കേസേ മുദൂ ചന്ദനസാരലിത്തേ;

സമാകുലേ സീവഥികായ മജ്ഝേ, പാദേഹി ഗിജ്ഝാ പരികഡ്ഢിസ്സന്തി [പരികഡ്ഢയന്തി (സീ. സ്യാ. പീ.)].

൩൯. ‘‘താ നൂന മേ തമ്ബനഖാ സുലോമാ, ബാഹാ മുദൂ ചന്ദനസാരലിത്താ;

ഛിന്നാ വനേ ഉജ്ഝിതാ ഖത്തിയേഹി, ഗയ്ഹ ധങ്കോ [വകോ (പീ.)] ഗച്ഛതി യേന കാമം.

൪൦. ‘‘തേ നൂന താലൂപനിഭേ അലമ്ബേ, നിസേവിതേ കാസികചന്ദനേന;

ഥനേസു മേ ലമ്ബിസ്സതി [ലമ്ബഹീതി (പീ.)] സിങ്ഗാലോ [സിഗാലോ (സീ. സ്യാ. പീ.)], മാതൂവ പുത്തോ തരുണോ തനൂജോ.

൪൧. ‘‘തം നൂന സോണിം പുഥുലം സുകോട്ടിതം, നിസേവിതം കഞ്ചനമേഖലാഹി;

ഛിന്നം വനേ ഖത്തിയേഹീ അവത്ഥം, സിങ്ഗാലസങ്ഘാ പരികഡ്ഢിസ്സന്തി [ഗയ്ഹാ വകോ ഗച്ഛതി യേനകാമം (പീ.)].

൪൨. ‘‘സോണാ ധങ്കാ [വകാ (പീ.)] സിങ്ഗാലാ ച, യേ ചഞ്ഞേ സന്തി ദാഠിനോ;

അജരാ നൂന ഹേസ്സന്തി, ഭക്ഖയിത്വാ പഭാവതിം.

൪൩. ‘‘സചേ മംസാനി ഹരിംസു, ഖത്തിയാ ദൂരഗാമിനോ;

അട്ഠീനി അമ്മ യാചിത്വാ, അനുപഥേ ദഹാഥ നം.

൪൪. ‘‘ഖേത്താനി അമ്മ കാരേത്വാ, കണികാരേത്ഥ രോപയ [രോപയേ (ക.)];

യദാ തേ പുപ്ഫിതാ അസ്സു, ഹേമന്താനം ഹിമച്ചയേ;

സരേയ്യാഥ മമം [മമ (പീ.)] അമ്മ, ഏവംവണ്ണാ പഭാവതീ’’.

൪൫. ‘‘തസ്സാ മാതാ ഉദട്ഠാസി, ഖത്തിയാ ദേവവണ്ണിനീ;

ദിസ്വാ അസിഞ്ച സൂനഞ്ച, രഞ്ഞോ മദ്ദസ്സന്തേപുരേ’’.

൪൬. ‘‘ഇമിനാ നൂന അസിനാ, സുസഞ്ഞം തനുമജ്ഝിമം;

ധീതരം മദ്ദ [മമ (സീ.), മദ്ദോ (പീ.)] ഹന്ത്വാന, ഖത്തിയാനം പദസ്സസി’’ [പദസ്സതി (പീ. ക.)].

൪൭. ‘‘ന മേ അകാസി വചനം, അത്ഥകാമായ പുത്തികേ;

സാജ്ജ ലോഹിതസഞ്ഛന്നാ, ഗച്ഛസി [ഗഞ്ഛിസി (സീ. പീ.)] യമസാധനം.

൪൮. ‘‘ഏവമാപജ്ജതീ പോസോ, പാപിയഞ്ച നിഗച്ഛതി;

യോ വേ ഹിതാനം വചനം, ന കരോതി [ന കരം (സീ.)] അത്ഥദസ്സിനം.

൪൯. ‘‘സചേ ച അജ്ജ [ത്വം അമ്മ (സീ.)] ധാരേസി [വാരേസി (പീ.)], കുമാരം ചാരുദസ്സനം;

കുസേന ജാതം ഖത്തിയം, സുവണ്ണമണിമേഖലം;

പൂജിതം [പൂജിതാ (പീ.)] ഞാതിസങ്ഘേഹി, ന ഗച്ഛസി [ഗഞ്ഛിസി (സീ. പീ.)] യമക്ഖയം.

൫൦. ‘‘യത്ഥസ്സു ഭേരീ നദതി, കുഞ്ജരോ ച നികൂജതി [നികുഞ്ജതി (പീ.)];

ഖത്തിയാനം കുലേ ഭദ്ദേ, കിം നു സുഖതരം തതോ.

൫൧. ‘‘അസ്സോ ച സിസതി [അസ്സോ ഹസിസതി (സീ.), അസ്സോ ഹസിയതി (സ്യാ.), അസ്സോ ച സിംസതി (പീ.)] ദ്വാരേ, കുമാരോ ഉപരോദതി;

ഖത്തിയാനം കുലേ ഭദ്ദേ, കിം നു സുഖതരം തതോ.

൫൨. ‘‘മയൂരകോഞ്ചാഭിരുദേ, കോകിലാഭിനികൂജിതേ;

ഖത്തിയാനം കുലേ ഭദ്ദേ, കിം നു സുഖതരം തതോ’’.

൫൩. ‘‘കഹം നു സോ സത്തുമദ്ദനോ, പരരട്ഠപ്പമദ്ദനോ;

കുസോ സോളാരപഞ്ഞാണോ, യോ നോ ദുക്ഖാ പമോചയേ’’.

൫൪. ‘‘ഇധേവ സോ സത്തുമദ്ദനോ, പരരട്ഠപ്പമദ്ദനോ;

കുസോ സോളാരപഞ്ഞാണോ, യോ തേ സബ്ബേ വധിസ്സതി’’ [യോ നോ ദുക്ഖാ പമോചയേ (സീ.), സോ നോ സബ്ബേ വധിസ്സതി (പീ.)].

൫൫. ‘‘ഉമ്മത്തികാ നു ഭണസി, അന്ധബാലാ പഭാസസി [ആദു ബാലാവ ഭാസസി (സീ. പീ.)];

കുസോ ചേ ആഗതോ അസ്സ, കിം ന [കിന്നു (സ്യാ. ക.)] ജാനേമു തം മയം’’.

൫൬. ‘‘ഏസോ ആളാരികോ പോസോ, കുമാരീപുരമന്തരേ;

ദള്ഹം കത്വാന സംവേല്ലിം, കുമ്ഭിം ധോവതി ഓണതോ’’.

൫൭. ‘‘വേണീ ത്വമസി ചണ്ഡാലീ, അദൂസി കുലഗന്ധിനീ;

കഥം മദ്ദകുലേ ജാതാ, ദാസം കയിരാസി കാമുകം’’.

൫൮. ‘‘നമ്ഹി വേണീ ന ചണ്ഡാലീ, ന ചമ്ഹി കുലഗന്ധിനീ;

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി’’.

൫൯. ‘‘യോ ബ്രാഹ്മണസഹസ്സാനി, സദാ ഭോജേതി വീസതിം;

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി’’.

൬൦. ‘‘യസ്സ നാഗസഹസ്സാനി, സദാ യോജേന്തി വീസതിം;

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി.

൬൧. ‘‘യസ്സ അസ്സസഹസ്സാനി, സദാ യോജേന്തി വീസതിം;

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി.

൬൨. ‘‘യസ്സ രഥസഹസ്സാനി, സദാ യോജേന്തി വീസതിം;

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി.

[( ) അയം ഗാഥാ സീ. പീ. പോത്ഥകേസുയേവ ദിസ്സതി] (‘‘യസ്സ ഉസഭസഹസ്സാനി, സദാ യോജേന്തി വീസതിം;

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി) [( ) അയം ഗാഥാ സീ. പീ. പോത്ഥകേസുയേവ ദിസ്സതി].

൬൩. ‘‘യസ്സ ധേനുസഹസ്സാനി, സദാ ദുഹന്തി വീസതിം [ദുയ്ഹന്തി വീസതി (സീ. പീ.)];

ഓക്കാകപുത്തോ ഭദ്ദന്തേ, ത്വം നു ദാസോതി മഞ്ഞസി’’.

൬൪. ‘‘തഗ്ഘ തേ ദുക്കടം ബാലേ, യം ഖത്തിയം മഹബ്ബലം;

നാഗം മണ്ഡൂകവണ്ണേന, ന നം [ന തം (സീ. പീ.)] അക്ഖാസിധാഗതം’’ [അക്ഖാസി ആഗതം (സീ.)].

൬൫. ‘‘അപരാധം മഹാരാജ, ത്വം നോ ഖമ രഥേസഭ;

യം തം അഞ്ഞാതവേസേന, നാഞ്ഞാസിമ്ഹാ ഇധാഗതം’’.

൬൬. ‘‘മാദിസസ്സ ന തം ഛന്നം, യോഹം ആളാരികോ ഭവേ;

ത്വഞ്ഞേവ മേ പസീദസ്സു, നത്ഥി തേ ദേവ ദുക്കടം’’.

൬൭. ‘‘ഗച്ഛ ബാലേ ഖമാപേഹി, കുസരാജം മഹബ്ബലം;

ഖമാപിതോ കുസോ രാജാ [കുസരാജാ (സബ്ബത്ഥ)], സോ തേ ദസ്സതി ജീവിതം’’.

൬൮. ‘‘പിതുസ്സ വചനം സുത്വാ, ദേവവണ്ണീ പഭാവതീ;

സിരസാ അഗ്ഗഹീ പാദേ, കുസരാജം മഹബ്ബലം’’.

൬൯. ‘‘യാമാ രത്യോ അതിക്കന്താ, താമാ ദേവ തയാ വിനാ;

വന്ദേ തേ സിരസാ പാദേ, മാ മേ കുജ്ഝം രഥേസഭ.

൭൦. ‘‘സബ്ബം [സച്ചം (സീ. സ്യാ. പീ.)] തേ പടിജാനാമി, മഹാരാജ സുണോഹി മേ;

ന ചാപി അപ്പിയം തുയ്ഹം, കരേയ്യാമി അഹം പുന.

൭൧. ‘‘ഏവം ചേ യാചമാനായ, വചനം മേ ന കാഹസി;

ഇദാനി മം താതോ ഹന്ത്വാ, ഖത്തിയാനം പദസ്സതി’’.

൭൨. ‘‘ഏവം തേ യാചമാനായ, കിം ന കാഹാമി തേ വചോ;

വികുദ്ധോ ത്യസ്മി കല്യാണി, മാ ത്വം ഭായി പഭാവതി.