൫൨൭. ഉമ്മാദന്തീജാതകം (൨)

൫൭. ‘‘നിവേസനം കസ്സ നുദം സുനന്ദ, പാകാരേന പണ്ഡുമയേന ഗുത്തം;

കാ ദിസ്സതി അഗ്ഗിസിഖാവ ദൂരേ, വേഹായസം [വേഹാസയം (സീ. പീ.)] പബ്ബതഗ്ഗേവ അച്ചി.

൫൮. ‘‘ധീതാ ന്വയം [നയം (സീ. പീ.), ന്വായം (സ്യാ.)] കസ്സ സുനന്ദ ഹോതി, സുണിസാ ന്വയം [നയം (സീ. പീ.), ന്വായം (സ്യാ.)] കസ്സ അഥോപി ഭരിയാ;

അക്ഖാഹി മേ ഖിപ്പമിധേവ പുട്ഠോ, അവാവടാ യദി വാ അത്ഥി ഭത്താ’’.

൫൯. ‘‘അഹഞ്ഹി ജാനാമി ജനിന്ദ ഏതം, മത്യാ ച പേത്യാ ച അഥോപി അസ്സാ;

തവേവ സോ പുരിസോ ഭൂമിപാല, രത്തിന്ദിവം അപ്പമത്തോ തവത്ഥേ.

൬൦. ‘‘ഇദ്ധോ ച ഫീതോ ച സുവഡ്ഢിതോ [സുബാള്ഹികോ (പീ.)] ച, അമച്ചോ ച തേ അഞ്ഞതരോ ജനിന്ദ;

തസ്സേസാ ഭരിയാഭിപാരകസ്സ [അഹിപാരകസ്സ (സീ. പീ.), അഭിപാദകസ്സ (ക.)], ഉമ്മാദന്തീ [ഉമ്മാദന്തീതി (ക.)] നാമധേയ്യേന രാജ’’.

൬൧. ‘‘അമ്ഭോ അമ്ഭോ നാമമിദം ഇമിസ്സാ, മത്യാ ച പേത്യാ ച കതം സുസാധു;

തദാ [തഥാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഹി മയ്ഹം അവലോകയന്തീ, ഉമ്മത്തകം ഉമ്മദന്തീ അകാസി’’.

൬൨. ‘‘യാ പുണ്ണമാസേ [പുണ്ണമായേ (ക.)] മിഗമന്ദലോചനാ, ഉപാവിസി പുണ്ഡരീകത്തചങ്ഗീ;

ദ്വേ പുണ്ണമായോ തദഹൂ അമഞ്ഞഹം, ദിസ്വാന പാരാവതരത്തവാസിനിം.

൬൩. ‘‘അളാരപമ്ഹേഹി സുഭേഹി വഗ്ഗുഭി, പലോഭയന്തീ മം യദാ ഉദിക്ഖതി;

വിജമ്ഭമാനാ ഹരതേവ മേ മനോ, ജാതാ വനേ കിമ്പുരിസീവ പബ്ബതേ.

൬൪. ‘‘തദാ ഹി ബ്രഹതീ സാമാ, ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ;

ഏകച്ചവസനാ നാരീ, മിഗീ ഭന്താവുദിക്ഖതി.

൬൫. ‘‘കദാസ്സു മം തമ്ബനഖാ സുലോമാ, ബാഹാമുദൂ ചന്ദനസാരലിത്താ;

വട്ടങ്ഗുലീ സന്നതധീരകുത്തിയാ, നാരീ ഉപഞ്ഞിസ്സതി സീസതോ സുഭാ.

൬൬. ‘‘കദാസ്സു മം കഞ്ചനജാലുരച്ഛദാ, ധീതാ തിരീടിസ്സ വിലഗ്ഗമജ്ഝാ;

മുദൂഹി ബാഹാഹി പലിസ്സജിസ്സതി, ബ്രഹാവനേ ജാതദുമംവ മാലുവാ.

൬൭. ‘‘കദാസ്സു [കദാസ്സു മം (സ്യാ. ക.)] ലാഖാരസരത്തസുച്ഛവീ, ബിന്ദുത്ഥനീ പുണ്ഡരീകത്തചങ്ഗീ;

മുഖം മുഖേന ഉപനാമയിസ്സതി, സോണ്ഡോവ സോണ്ഡസ്സ സുരായ ഥാലം.

൬൮. ‘‘യദാദ്ദസം [യഥാദ്ദസം (പീ.)] തം തിട്ഠന്തിം, സബ്ബഭദ്ദം [സബ്ബഗത്തം (സീ. സ്യാ. പീ.)] മനോരമം;

തതോ സകസ്സ ചിത്തസ്സ, നാവബോധാമി കഞ്ചിനം [കിഞ്ചിനം (ക.), കിഞ്ചനം (പീ.)].

൬൯. ‘‘ഉമ്മാദന്തിമഹം ദട്ഠാ [ദിട്ഠാ (സീ. സ്യാ. പീ. ക.)], ആമുത്തമണികുണ്ഡലം;

ന സുപാമി ദിവാരത്തിം, സഹസ്സംവ പരാജിതോ.

൭൦. ‘‘സക്കോ ചേ [ച (സീ. പീ.)] മേ വരം ദജ്ജാ, സോ ച ലബ്ഭേഥ മേ വരോ;

ഏകരത്തം ദ്വിരത്തം [ദിരത്തം (പീ.)] വാ, ഭവേയ്യം അഭിപാരകോ;

ഉമ്മാദന്ത്യാ രമിത്വാന, സിവിരാജാ തതോ സിയം’’ [സിയാ (സ്യാ. പീ.)].

൭൧. ‘‘ഭൂതാനി മേ ഭൂതപതീ നമസ്സതോ, ആഗമ്മ യക്ഖോ ഇദമേതദബ്രവി;

രഞ്ഞോ മനോ ഉമ്മദന്ത്യാ നിവിട്ഠോ, ദദാമി തേ തം പരിചാരയസ്സു’’.

൭൨. ‘‘പുഞ്ഞാ വിധംസേ അമരോ ന ചമ്ഹി, ജനോ ച മേ പാപമിദഞ്ച [പാപമിദന്തി (സീ. പീ.)] ജഞ്ഞാ;

ഭുസോ ച ത്യസ്സ മനസോ വിഘാതോ, ദത്വാ പിയം ഉമ്മദന്തിം അദട്ഠാ’’.

൭൩. ‘‘ജനിന്ദ നാഞ്ഞത്ര തയാ മയാ വാ, സബ്ബാപി കമ്മസ്സ കതസ്സ ജഞ്ഞാ;

യം തേ മയാ ഉമ്മദന്തീ പദിന്നാ, ഭുസേഹി രാജാ വനഥം സജാഹി’’.

൭൪. ‘‘യോ പാപകം കമ്മ കരം മനുസ്സോ, സോ മഞ്ഞതി മായിദ [മായിധ (ക.)] മഞ്ഞിംസു അഞ്ഞേ;

പസ്സന്തി ഭൂതാനി കരോന്തമേതം, യുത്താ ച യേ ഹോന്തി നരാ പഥബ്യാ.

൭൫. ‘‘അഞ്ഞോ നു തേ കോചി [കോധ (പീ.)] നരോ പഥബ്യാ, സദ്ധേയ്യ [സദ്ദഹേയ്യ (സീ.)] ലോകസ്മി ന മേ പിയാതി;

ഭുസോ ച ത്യസ്സ മനസോ വിഘാതോ, ദത്വാ പിയം ഉമ്മദന്തിം അദട്ഠാ’’.

൭൬. ‘‘അദ്ധാ പിയാ മയ്ഹ ജനിന്ദ ഏസാ, ന സാ മമം അപ്പിയാ ഭൂമിപാല;

ഗച്ഛേവ ത്വം ഉമ്മദന്തിം ഭദന്തേ, സീഹോവ സേലസ്സ ഗുഹം ഉപേതി’’.

൭൭. ‘‘ന പീളിതാ അത്തദുഖേന ധീരാ, സുഖപ്ഫലം കമ്മ പരിച്ചജന്തി;

സമ്മോഹിതാ വാപി സുഖേന മത്താ, ന പാപകമ്മഞ്ച [പാപകം കമ്മ (പീ.)] സമാചരന്തി’’.

൭൮. ‘‘തുവഞ്ഹി മാതാ ച പിതാ ച മയ്ഹം, ഭത്താ പതീ പോസകോ ദേവതാ ച;

ദാസോ അഹം തുയ്ഹ സപുത്തദാരോ, യഥാസുഖം സാമി [സിബ്ബ (സീ.), സീവി (സ്യാ.)] കരോഹി കാമം’’.

൭൯. ‘‘യോ ഇസ്സരോമ്ഹീതി കരോതി പാപം, കത്വാ ച സോ നുത്തസതേ [നുത്തപതേ (പീ.)] പരേസം;

ന തേന സോ ജീവതി ദീഘമായു [ദീഘമായും (സീ. സ്യാ.)], ദേവാപി പാപേന സമേക്ഖരേ നം.

൮൦. ‘‘അഞ്ഞാതകം സാമികേഹീ പദിന്നം, ധമ്മേ ഠിതാ യേ പടിച്ഛന്തി ദാനം;

പടിച്ഛകാ ദായകാ ചാപി തത്ഥ, സുഖപ്ഫലഞ്ഞേവ കരോന്തി കമ്മം’’.

൮൧. ‘‘അഞ്ഞോ നു തേ കോചി നരോ പഥബ്യാ, സദ്ധേയ്യ ലോകസ്മി ന മേ പിയാതി;

ഭുസോ ച ത്യസ്സ മനസോ വിഘാതോ, ദത്വാ പിയം ഉമ്മദന്തിം അദട്ഠാ’’.

൮൨. ‘‘അദ്ധാ പിയാ മയ്ഹ ജനിന്ദ ഏസാ, ന സാ മമം അപ്പിയാ ഭൂമിപാല;

യം തേ മയാ ഉമ്മദന്തീ പദിന്നാ, ഭുസേഹി രാജാ വനഥം സജാഹി’’.

൮൩. ‘‘യോ അത്തദുക്ഖേന പരസ്സ ദുക്ഖം, സുഖേന വാ അത്തസുഖം ദഹാതി;

യഥേവിദം മയ്ഹ തഥാ പരേസം, യോ [സോ (പീ.)] ഏവം ജാനാതി [പജാനാതി (ക.)] സ വേദി ധമ്മം.

൮൪. ‘‘അഞ്ഞോ നു തേ കോചി നരോ പഥബ്യാ, സദ്ധേയ്യ ലോകസ്മി ന മേ പിയാതി;

ഭുസോ ച ത്യസ്സ മനസോ വിഘാതോ, ദത്വാ പിയം ഉമ്മദന്തിം അദട്ഠാ’’.

൮൫. ‘‘ജനിന്ദ ജാനാസി പിയാ മമേസാ, ന സാ മമം അപ്പിയാ ഭൂമിപാല;

പിയേന തേ ദമ്മി പിയം ജനിന്ദ, പിയദായിനോ ദേവ പിയം ലഭന്തി’’.

൮൬. ‘‘സോ നൂനാഹം വധിസ്സാമി, അത്താനം കാമഹേതുകം;

ന ഹി ധമ്മം അധമ്മേന, അഹം വധിതുമുസ്സഹേ’’.

൮൭. ‘‘സചേ തുവം മയ്ഹ സതിം [സന്തി (ക.)] ജനിന്ദ, ന കാമയാസി നരവീര സേട്ഠ;

ചജാമി നം സബ്ബജനസ്സ സിബ്യാ [സിബ്ബ (സീ. പീ.), മജ്ഝേ (സ്യാ.)], മയാ പമുത്തം തതോ അവ്ഹയേസി [അവ്ഹയാസി (ക.)] നം’’.

൮൮. ‘‘അദൂസിയം ചേ അഭിപാരക ത്വം, ചജാസി കത്തേ അഹിതായ ത്യസ്സ;

മഹാ ച തേ ഉപവാദോപി അസ്സ, ന ചാപി ത്യസ്സ നഗരമ്ഹി പക്ഖോ’’.

൮൯. ‘‘അഹം സഹിസ്സം ഉപവാദമേതം, നിന്ദം പസംസം ഗരഹഞ്ച സബ്ബം;

മമേതമാഗച്ഛതു ഭൂമിപാല, യഥാസുഖം സിവി [സിബ്ബ (സീ. പീ.)] കരോഹി കാമം’’.

൯൦. ‘‘യോ നേവ നിന്ദം ന പനപ്പസംസം, ആദിയതി ഗരഹം നോപി പൂജം;

സിരീ ച ലക്ഖീ ച അപേതി തമ്ഹാ, ആപോ സുവുട്ഠീവ യഥാ ഥലമ്ഹാ’’.

൯൧. ‘‘യം കിഞ്ചി ദുക്ഖഞ്ച സുഖഞ്ച ഏത്തോ, ധമ്മാതിസാരഞ്ച മനോവിഘാതം;

ഉരസാ അഹം പച്ചുത്തരിസ്സാമി [പടിച്ഛിസ്സാമി (സീ. സ്യാ.), പച്ചുപദിസ്സാമി (പീ.)] സബ്ബം, പഥവീ യഥാ ഥാവരാനം തസാനം’’.

൯൨. ‘‘ധമ്മാതിസാരഞ്ച മനോവിഘാതം, ദുക്ഖഞ്ച നിച്ഛാമി അഹം പരേസം;

ഏകോവിമം ഹാരയിസ്സാമി ഭാരം, ധമ്മേ ഠിതോ കിഞ്ചി അഹാപയന്തോ’’.

൯൩. ‘‘സഗ്ഗൂപഗം പുഞ്ഞകമ്മം ജനിന്ദ, മാ മേ തുവം അന്തരായം അകാസി;

ദദാമി തേ ഉമ്മദന്തിം പസന്നോ, രാജാവ യഞ്ഞേ ധനം ബ്രാഹ്മണാനം’’.

൯൪. ‘‘അദ്ധാ തുവം കത്തേ ഹിതേസി മയ്ഹം, സഖാ മമം ഉമ്മദന്തീ തുവഞ്ച;

നിന്ദേയ്യു ദേവാ പിതരോ ച സബ്ബേ, പാപഞ്ച പസ്സം അഭിസമ്പരായം’’.

൯൫. ‘‘ന ഹേതധമ്മം സിവിരാജ വജ്ജും, സനേഗമാ ജാനപദാ ച സബ്ബേ;

യം തേ മയാ ഉമ്മദന്തീ പദിന്നാ, ഭുസേഹി രാജാ വനഥം സജാഹി’’.

൯൬. ‘‘അദ്ധാ തുവം കത്തേ ഹിതേസി മയ്ഹം, സഖാ മമം ഉമ്മദന്തീ തുവഞ്ച;

സതഞ്ച ധമ്മാനി സുകിത്തിതാനി, സമുദ്ദവേലാവ ദുരച്ചയാനി’’.

൯൭. ‘‘ആഹുനേയ്യോ മേസി ഹിതാനുകമ്പീ, ധാതാ വിധാതാ ചസി കാമപാലോ;

തയീ ഹുതാ രാജ മഹപ്ഫലാ ഹി [മഹപ്ഫലാ ഹി മേ (പീ.)], കാമേന മേ ഉമ്മദന്തിം പടിച്ഛ’’.

൯൮. ‘‘അദ്ധാ ഹി സബ്ബം അഭിപാരക ത്വം, ധമ്മം അചാരീ മമ കത്തുപുത്ത;

അഞ്ഞോ നു തേ കോ ഇധ സോത്ഥികത്താ, ദ്വിപദോ നരോ അരുണേ ജീവലോകേ’’.

൯൯. ‘‘തുവം നു സേട്ഠോ ത്വമനുത്തരോസി, ത്വം ധമ്മഗൂ [ധമ്മഗുത്തോ (സീ.)] ധമ്മവിദൂ സുമേധോ;

സോ ധമ്മഗുത്തോ ചിരമേവ ജീവ, ധമ്മഞ്ച മേ ദേസയ ധമ്മപാല’’.

൧൦൦. ‘‘തദിങ്ഘ അഭിപാരക, സുണോഹി വചനം മമ;

ധമ്മം തേ ദേസയിസ്സാമി, സതം ആസേവിതം അഹം.

൧൦൧. ‘‘സാധു ധമ്മരുചി രാജാ, സാധു പഞ്ഞാണവാ നരോ;

സാധു മിത്താനമദ്ദുബ്ഭോ, പാപസ്സാകരണം സുഖം.

൧൦൨. ‘‘അക്കോധനസ്സ വിജിതേ, ഠിതധമ്മസ്സ രാജിനോ;

സുഖം മനുസ്സാ ആസേഥ, സീതച്ഛായായ സങ്ഘരേ.

൧൦൩. ‘‘ന ചാഹമേതം അഭിരോചയാമി, കമ്മം അസമേക്ഖകതം അസാധു;

യേ വാപി ഞത്വാന സയം കരോന്തി, ഉപമാ ഇമാ മയ്ഹം തുവം സുണോഹി.

൧൦൪. ‘‘ഗവം ചേ തരമാനാനം, ജിമ്ഹം ഗച്ഛതി പുങ്ഗവോ;

സബ്ബാ താ ജിമ്ഹം ഗച്ഛന്തി, നേത്തേ ജിമ്ഹം ഗതേ സതി.

൧൦൫. ‘‘ഏവമേവ [ഏവമേവം (പീ.)] മനുസ്സേസു, യോ ഹോതി സേട്ഠസമ്മതോ;

സോ ചേ അധമ്മം ചരതി, പഗേവ ഇതരാ പജാ;

സബ്ബം രട്ഠം ദുഖം സേതി, രാജാ ചേ ഹോതി അധമ്മികോ.

൧൦൬. ‘‘ഗവം ചേ തരമാനാനം, ഉജും ഗച്ഛതി പുങ്ഗവോ;

സബ്ബാ ഗാവീ ഉജും യന്തി, നേത്തേ ഉജും ഗതേ സതി.

൧൦൭. ‘‘ഏവമേവ മനുസ്സേസു, യോ ഹോതി സേട്ഠസമ്മതോ;

സോ സചേ ധമ്മം ചരതി, പഗേവ ഇതരാ പജാ;

സബ്ബം രട്ഠം സുഖം സേതി, രാജാ ചേ ഹോതി ധമ്മികോ.

൧൦൮. ‘‘ന ചാപാഹം അധമ്മേന, അമരത്തമഭിപത്ഥയേ;

ഇമം വാ പഥവിം സബ്ബം, വിജേതും അഭിപാരക.

൧൦൯. ‘‘യഞ്ഹി കിഞ്ചി മനുസ്സേസു, രതനം ഇധ വിജ്ജതി;

ഗാവോ ദാസോ ഹിരഞ്ഞഞ്ച, വത്ഥിയം ഹരിചന്ദനം.

൧൧൦. ‘‘അസ്സിത്ഥിയോ [അസ്സിത്ഥിയോ ച (സീ.)] രതനം മണികഞ്ച, യഞ്ചാപി മേ ചന്ദസൂരിയാ അഭിപാലയന്തി;

ന തസ്സ ഹേതു വിസമം ചരേയ്യം, മജ്ഝേ സിവീനം ഉസഭോമ്ഹി ജാതോ.

൧൧൧. ‘‘നേതാ ഹിതാ [നേതാഭി താ (സീ.)] ഉഗ്ഗതോ രട്ഠപാലോ, ധമ്മം സിവീനം അപചായമാനോ;

സോ ധമ്മമേവാനുവിചിന്തയന്തോ, തസ്മാ സകേ ചിത്തവസേ ന വത്തോ’’.

൧൧൨. ‘‘അദ്ധാ തുവം മഹാരാജ, നിച്ചം അബ്യസനം സിവം;

കരിസ്സസി ചിരം രജ്ജം, പഞ്ഞാ ഹി തവ താദിസീ.

൧൧൩. ‘‘ഏതം തേ അനുമോദാമ, യം ധമ്മം നപ്പമജ്ജസി;

ധമ്മം പമജ്ജ ഖത്തിയോ, രട്ഠാ [ഠാനാ (സീ.)] ചവതി ഇസ്സരോ.

൧൧൪. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, മാതാപിതൂസു ഖത്തിയ;

ഇധ ധമ്മം ചരിത്വാന, രാജ സഗ്ഗം ഗമിസ്സസി.

൧൧൫. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, പുത്തദാരേസു ഖത്തിയ…പേ….

൧൧൬. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, മിത്താമച്ചേസു ഖത്തിയ…പേ….

൧൧൭. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, വാഹനേസു ബലേസു ച…പേ….

൧൧൮. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, ഗാമേസു നിഗമേസു ച…പേ….

൧൧൯. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, രട്ഠേസു ജനപദേസു ച…പേ….

൧൨൦. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, സമണബ്രാഹ്മണേസു ച…പേ….

൧൨൧. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, മിഗപക്ഖീസു ഖത്തിയ…പേ….

൧൨൨. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, ധമ്മോ ചിണ്ണോ സുഖാവഹോ;

ഇധ ധമ്മം ചരിത്വാന, രാജ സഗ്ഗം ഗമിസ്സസി.

൧൨൩. ‘‘ധമ്മം ചര മഹാരാജ, സഇന്ദാ ദേവാ സബ്രഹ്മകാ;

സുചിണ്ണേന ദിവം പത്താ, മാ ധമ്മം രാജ പാമദോ’’തി.

ഉമ്മാദന്തീജാതകം ദുതിയം.