൫൨൨. സരഭങ്ഗജാതകം (൨)

൫൦. ‘‘അലങ്കതാ കുണ്ഡലിനോ സുവത്ഥാ, വേളുരിയമുത്താഥരുഖഗ്ഗബന്ധാ [ബദ്ധാ (പീ.)];

രഥേസഭാ തിട്ഠഥ കേ നു തുമ്ഹേ, കഥം വോ ജാനന്തി മനുസ്സലോകേ’’.

൫൧. ‘‘അഹമട്ഠകോ ഭീമരഥോ പനായം, കാലിങ്ഗരാജാ പന ഉഗ്ഗതോയം [ഉഗ്ഗതോ അയം (പീ.), ഉഗ്ഗതായം (ക.)];

സുസഞ്ഞതാനം ഇസീനം [സുസഞ്ഞതാനിസിനം (പീ.)] ദസ്സനായ, ഇധാഗതാ പുച്ഛിതായേമ്ഹ പഞ്ഹേ’’.

൫൨. ‘‘വേഹായസം തിട്ഠസി [തിട്ഠതി (പീ.)] അന്തലിക്ഖേ, പഥദ്ധുനോ പന്നരസേവ ചന്ദോ;

പുച്ഛാമി തം യക്ഖ മഹാനുഭാവ, കഥം തം ജാനന്തി മനുസ്സലോകേ’’.

൫൩. ‘‘യമാഹു ദേവേസു സുജമ്പതീതി, മഘവാതി തം ആഹു മനുസ്സലോകേ;

സ ദേവരാജാ ഇദമജ്ജ പത്തോ, സുസഞ്ഞതാനം ഇസീനം ദസ്സനായ’’.

൫൪. ‘‘ദൂരേ സുതാ നോ ഇസയോ സമാഗതാ, മഹിദ്ധികാ ഇദ്ധിഗുണൂപപന്നാ;

വന്ദാമി തേ അയിരേ പസന്നചിത്തോ, യേ ജീവലോകേത്ഥ മനുസ്സസേട്ഠാ’’.

൫൫. ഗന്ധോ ഇസീനം ചിരദിക്ഖിതാനം [ദക്ഖിതാനം (സ്യാ. പീ.)], കായാ ചുതോ ഗച്ഛതി മാലുതേന;

ഇതോ പടിക്കമ്മ സഹസ്സനേത്ത, ഗന്ധോ ഇസീനം അസുചി ദേവരാജ’’.

൫൬. ‘‘ഗന്ധോ ഇസീനം ചിരദിക്ഖിതാനം, കായാ ചുതോ ഗച്ഛതു മാലുതേന;

വിചിത്രപുപ്ഫം സുരഭിംവ മാലം, ഗന്ധഞ്ച ഏതം പാടികങ്ഖാമ ഭന്തേ;

ന ഹേത്ഥ ദേവാ പടിക്കൂലസഞ്ഞിനോ’’.

൫൭. ‘‘പുരിന്ദദോ ഭൂതപതീ യസസ്സീ, ദേവാനമിന്ദോ സക്കോ [ഇദം പദം നത്ഥി (സീ. സ്യാ. പീ. പോത്ഥകേസു)] മഘവാ സുജമ്പതി;

സ ദേവരാജാ അസുരഗണപ്പമദ്ദനോ, ഓകാസമാകങ്ഖതി പഞ്ഹ പുച്ഛിതും.

൫൮. ‘‘കോ നേവിമേസം ഇധ പണ്ഡിതാനം, പഞ്ഹേ പുട്ഠോ നിപുണേ ബ്യാകരിസ്സതി;

തിണ്ണഞ്ച രഞ്ഞം മനുജാധിപാനം, ദേവാനമിന്ദസ്സ ച വാസവസ്സ’’.

൫൯. ‘‘അയം ഇസി [ഇസീ (സീ. പീ.)] സരഭങ്ഗോ തപസ്സീ [യസസ്സീ (സീ.)], യതോ ജാതോ വിരതോ മേഥുനസ്മാ;

ആചേരപുത്തോ [ആചരിയപുത്തോ (പീ. ക.)] സുവിനീതരൂപോ, സോ നേസം പഞ്ഹാനി വിയാകരിസ്സതി’’.

൬൦. ‘‘കോണ്ഡഞ്ഞ പഞ്ഹാനി വിയാകരോഹി, യാചന്തി തം ഇസയോ സാധുരൂപാ;

കോണ്ഡഞ്ഞ ഏസോ മനുജേസു ധമ്മോ, യം വുദ്ധ [വദ്ധ (പീ.), ബുദ്ധ (ക.)] മാഗച്ഛതി ഏസ ഭാരോ’’.

൬൧. ‘‘കതാവകാസാ പുച്ഛന്തു ഭോന്തോ, യം കിഞ്ചി പഞ്ഹം മനസാഭിപത്ഥിതം;

അഹഞ്ഹി തം തം വോ വിയാകരിസ്സം, ഞത്വാ സയം ലോകമിമം പരഞ്ച’’.

൬൨. ‘‘തതോ ച മഘവാ സക്കോ, അത്ഥദസ്സീ പുരിന്ദദോ;

അപുച്ഛി പഠമം പഞ്ഹം, യഞ്ചാസി അഭിപത്ഥിതം’’.

൬൩. ‘‘കിം സൂ വധിത്വാ ന കദാചി സോചതി, കിസ്സപ്പഹാനം ഇസയോ വണ്ണയന്തി;

കസ്സീധ വുത്തം ഫരുസം ഖമേഥ, അക്ഖാഹി മേ കോണ്ഡഞ്ഞ ഏതമത്ഥം’’.

൬൪. ‘‘കോധം വധിത്വാ ന കദാചി സോചതി, മക്ഖപ്പഹാനം ഇസയോ വണ്ണയന്തി;

സബ്ബേസം വുത്തം ഫരുസം ഖമേഥ, ഏതം ഖന്തിം ഉത്തമമാഹു സന്തോ’’.

൬൫. ‘‘സക്കാ ഉഭിന്നം [ഹി ദ്വിന്നം (പീ.)] വചനം തിതിക്ഖിതും, സദിസസ്സ വാ സേട്ഠതരസ്സ [സേട്ഠനരസ്സ (പീ.)] വാപി;

കഥം നു ഹീനസ്സ വചോ ഖമേഥ, അക്ഖാഹി മേ കോണ്ഡഞ്ഞ ഏതമത്ഥം’’.

൬൬. ‘‘ഭയാ ഹി സേട്ഠസ്സ വചോ ഖമേഥ, സാരമ്ഭഹേതൂ പന സാദിസസ്സ;

യോ ചീധ ഹീനസ്സ വചോ ഖമേഥ, ഏതം ഖന്തിം ഉത്തമമാഹു സന്തോ’’.

൬൭. ‘‘കഥം വിജഞ്ഞാ ചതുപത്ഥരൂപം [ചതുമട്ഠരൂപം (സ്യാ. പീ.)], സേട്ഠം സരിക്ഖം അഥവാപി ഹീനം;

വിരൂപരൂപേന ചരന്തി സന്തോ, തസ്മാ ഹി സബ്ബേസം വചോ ഖമേഥ’’.

൬൮. ‘‘ന ഹേതമത്ഥം മഹതീപി സേനാ, സരാജികാ യുജ്ഝമാനാ ലഭേഥ;

യം ഖന്തിമാ സപ്പുരിസോ ലഭേഥ, ഖന്തീ ബലസ്സൂപസമന്തി വേരാ’’.

൬൯. ‘‘സുഭാസിതം തേ അനുമോദിയാന, അഞ്ഞം തം പുച്ഛാമി തദിങ്ഘ ബ്രൂഹി;

യഥാ അഹും [അഹൂ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ദണ്ഡകീ നാളികേരോ [നാളികീരോ (സീ. സ്യാ. പീ.)], അഥജ്ജുനോ കലാബു ചാപി രാജാ;

തേസം ഗതിം ബ്രൂഹി സുപാപകമ്മിനം, കത്ഥൂപപന്നാ ഇസിനം വിഹേഠകാ’’.

൭൦. ‘‘കിസഞ്ഹി [കിസംപി (പീ.)] വച്ഛം അവകിരിയ ദണ്ഡകീ, ഉച്ഛിന്നമൂലോ സജനോ സരട്ഠോ;

കുക്കുളനാമേ നിരയമ്ഹി പച്ചതി, തസ്സ ഫുലിങ്ഗാനി പതന്തി കായേ.

൭൧. ‘‘യോ സഞ്ഞതേ പബ്ബജിതേ അഹേഠയി [അവഞ്ചസി (പീ.)], ധമ്മം ഭണന്തേ സമണേ അദൂസകേ;

തം നാളികേരം സുനഖാ പരത്ഥ, സങ്ഗമ്മ ഖാദന്തി വിഫന്ദമാനം.

൭൨. ‘‘അഥജ്ജുനോ നിരയേ സത്തിസൂലേ, അവംസിരോ പതിതോ ഉദ്ധംപാദോ [ഉദ്ധപാദോ (സ്യാ.), അദ്ധപാദോ (പീ.)];

അങ്ഗീരസം ഗോതമം ഹേഠയിത്വാ, ഖന്തിം തപസ്സിം ചിരബ്രഹ്മചാരിം.

൭൩. ‘‘യോ ഖണ്ഡസോ പബ്ബജിതം അഛേദയി, ഖന്തിം വദന്തം സമണം അദൂസകം;

കലാബുവീചിം ഉപപജ്ജ പച്ചതി, മഹാപതാപം [മഹാഭിതാപം (പീ.)] കടുകം ഭയാനകം.

൭൪. ‘‘ഏതാനി സുത്വാ നിരയാനി പണ്ഡിതോ, അഞ്ഞാനി പാപിട്ഠതരാനി ചേത്ഥ;

ധമ്മം ചരേ സമണബ്രാഹ്മണേസു, ഏവങ്കരോ സഗ്ഗമുപേതി ഠാനം’’.

൭൫. ‘‘സുഭാസിതം തേ അനുമോദിയാന, അഞ്ഞം തം പുച്ഛാമി തദിങ്ഘ ബ്രൂഹി;

കഥംവിധം സീലവന്തം വദന്തി, കഥംവിധം പഞ്ഞവന്തം വദന്തി;

കഥംവിധം സപ്പുരിസം വദന്തി, കഥംവിധം നോ സിരി നോ ജഹാതി’’.

൭൬. ‘‘കായേന വാചായ ച യോ’ധ [യോ ച (പീ.)] സഞ്ഞതോ, മനസാ ച കിഞ്ചി ന കരോതി പാപം;

ന അത്തഹേതൂ അലികം ഭണേതി [ഭണാതി (സീ. സ്യാ. പീ.)], തഥാവിധം സീലവന്തം വദന്തി.

൭൭. ‘‘ഗമ്ഭീരപഞ്ഹം മനസാഭിചിന്തയം [മനസാ വിചിന്തയം (സീ.)], നാച്ചാഹിതം കമ്മ കരോതി ലുദ്ദം;

കാലാഗതം [കാലാഭതം (പീ.)] അത്ഥപദം ന രിഞ്ചതി, തഥാവിധം പഞ്ഞവന്തം വദന്തി.

൭൮. ‘‘യോ വേ കതഞ്ഞൂ കതവേദി ധീരോ, കല്യാണമിത്തോ ദള്ഹഭത്തി ച ഹോതി;

ദുഖിതസ്സ സക്കച്ച കരോതി കിച്ചം, തഥാവിധം സപ്പുരിസം വദന്തി.

൭൯. ‘‘ഏതേഹി സബ്ബേഹി ഗുണേഹുപേതോ, സദ്ധോ മുദൂ സംവിഭാഗീ വദഞ്ഞൂ;

സങ്ഗാഹകം സഖിലം സണ്ഹവാചം, തഥാവിധം നോ സിരി നോ ജഹാതി’’.

൮൦. ‘‘സുഭാസിതം തേ അനുമോദിയാന, അഞ്ഞം തം പുച്ഛാമി തദിങ്ഘ ബ്രൂഹി;

സീലം സിരിഞ്ചാപി സതഞ്ച ധമ്മം, പഞ്ഞഞ്ച കം സേട്ഠതരം വദന്തി’’.

൮൧. ‘‘പഞ്ഞാ ഹി സേട്ഠാ കുസലാ വദന്തി, നക്ഖത്തരാജാരിവ താരകാനം;

സീലം സീരീ ചാപി സതഞ്ച ധമ്മോ [ധമ്മാ (പീ.)], അന്വായികാ പഞ്ഞവതോ ഭവന്തി’’.

൮൨. ‘‘സുഭാസിതം തേ അനുമോദിയാന, അഞ്ഞം തം പുച്ഛാമി തദിങ്ഘ ബ്രൂഹി;

കഥംകരോ കിന്തികരോ കിമാചരം, കിം സേവമാനോ ലഭതീധ പഞ്ഞം;

പഞ്ഞായ ദാനിപ്പടിപം [ദാനി പടിപദം (സീ. സ്യാ. പീ.)] വദേഹി, കഥംകരോ പഞ്ഞവാ ഹോതി മച്ചോ’’.

൮൩. ‘‘സേവേഥ വുദ്ധേ നിപുണേ ബഹുസ്സുതേ, ഉഗ്ഗാഹകോ ച പരിപുച്ഛകോ സിയാ;

സുണേയ്യ സക്കച്ച സുഭാസിതാനി, ഏവംകരോ പഞ്ഞവാ ഹോതി മച്ചോ.

൮൪. ‘‘ പഞ്ഞവാ കാമഗുണേ അവേക്ഖതി, അനിച്ചതോ ദുക്ഖതോ രോഗതോ ച;

ഏവം വിപസ്സീ പജഹാതി ഛന്ദം, ദുക്ഖേസു കാമേസു മഹബ്ഭയേസു.

൮൫. ‘‘സ വീതരാഗോ പവിനേയ്യ ദോസം, മേത്തം [മേത്ത (സ്യാ. ക.)] ചിത്തം ഭാവയേ [ഭാവേയ്യ (സീ. സ്യാ. ക.)] അപ്പമാണം;

സബ്ബേസു ഭൂതേസു നിധായ ദണ്ഡം, അനിന്ദിതോ ബ്രഹ്മമുപേതി ഠാനം’’.

൮൬. ‘‘മഹത്ഥിയം [മഹിദ്ധിയം (സീ. സ്യാ. പീ.)] ആഗമനം അഹോസി, തവമട്ഠകാ [മട്ഠക (സീ. സ്യാ. ക.)] ഭീമരഥസ്സ ചാപി;

കാലിങ്ഗരാജസ്സ ച ഉഗ്ഗതസ്സ, സബ്ബേസ വോ കാമരാഗോ പഹീനോ’’.

൮൭. ‘‘ഏവമേതം പരചിത്തവേദി, സബ്ബേസ നോ കാമരാഗോ പഹീനോ;

കരോഹി ഓകാസമനുഗ്ഗഹായ, യഥാ ഗതിം തേ അഭിസമ്ഭവേമ’’.

൮൮. ‘‘കരോമി ഓകാസമനുഗ്ഗഹായ, തഥാ ഹി വോ കാമരാഗോ പഹീനോ;

ഫരാഥ കായം വിപുലായ പീതിയാ, യഥാ ഗതിം മേ അഭിസമ്ഭവേഥ’’.

൮൯. ‘‘സബ്ബം കരിസ്സാമ തവാനുസാസനിം, യം യം തുവം വക്ഖസി ഭൂരിപഞ്ഞ;

ഫരാമ കായം വിപുലായ പീതിയാ, യഥാ ഗതിം തേ അഭിസമ്ഭവേമ’’.

൯൦. ‘‘കതായ [കതായം (സീ. പീ.)] വച്ഛസ്സ കിസസ്സ പൂജാ, ഗച്ഛന്തു ഭോന്തോ ഇസയോ സാധുരൂപാ;

ഝാനേ രതാ ഹോഥ സദാ സമാഹിതാ, ഏസാ രതീ പബ്ബജിതസ്സ സേട്ഠാ’’.

൯൧. ‘‘സുത്വാന ഗാഥാ പരമത്ഥസംഹിതാ, സുഭാസിതാ ഇസിനാ പണ്ഡിതേന;

തേ വേദജാതാ അനുമോദമാനാ, പക്കാമു [പക്കമു (ക.)] ദേവാ ദേവപുരം യസസ്സിനോ.

൯൨. ‘‘ഗാഥാ ഇമാ അത്ഥവതീ സുബ്യഞ്ജനാ, സുഭാസിതാ ഇസിനാ പണ്ഡിതേന;

യോ കോചിമാ അട്ഠികത്വാ [അട്ഠിം കത്വാ (ക.)] സുണേയ്യ, ലഭേഥ പുബ്ബാപരിയം വിസേസം;

ലദ്ധാന പുബ്ബാപരിയം വിസേസം, അദസ്സനം മച്ചുരാജസ്സ ഗച്ഛേ’’.

൯൩. ‘‘സാലിസ്സരോ സാരിപുത്തോ, മേണ്ഡിസ്സരോ ച കസ്സപോ;

പബ്ബതോ അനുരുദ്ധോ ച, കച്ചായനോ ച ദേവലോ [ദേവിലോ (സ്യാ. ക.)].

൯൪. ‘‘അനുസിസ്സോ ച ആനന്ദോ, കിസവച്ഛോ ച കോലിതോ;

നാരദോ ഉദായീ ഥേരോ [നാരദോ പുണ്ണോ മന്താനീപുത്തോ (സീ.)], പരിസാ ബുദ്ധപരിസാ;

സരഭങ്ഗോ ലോകനാഥോ, ഏവം ധാരേഥ ജാതക’’ന്തി.

സരഭങ്ഗജാതകം ദുതിയം.