൭. സകചിന്തനിയവഗ്ഗോ

൧. സകചിന്തനിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘പവനം കാനനം ദിസ്വാ, അപ്പസദ്ദമന്നാവിലം;

ഇസീനം അനുചിണ്ണംവ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹം.

൨. ‘‘ഥൂപം കത്വാന പുലിനം [വേളുനാ (അട്ഠ.), വേളിനം (സ്യാ.)], നാനാപുപ്ഫം സമോകിരിം;

സമ്മുഖാ വിയ സമ്ബുദ്ധം, നിമ്മിതം അഭിവന്ദഹം.

൩. ‘‘സത്തരതനസമ്പന്നോ, രാജാ രട്ഠമ്ഹി ഇസ്സരോ;

സകകമ്മാഭിരദ്ധോഹം, പുപ്ഫപൂജായിദം [ഥൂപപൂജായിദം (സീ.)] ഫലം.

൪. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പുപ്ഫപൂജായിദം [ഥൂപപൂജായിദം (സീ.)] ഫലം.

൫. ‘‘അസീതികപ്പേനന്തയസോ, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചതുദീപമ്ഹി ഇസ്സരോ.

൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സകചിന്തനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സകചിന്തനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. അവോപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൭. ‘‘വിഹാരാ അഭിനിക്ഖമ്മ, അബ്ഭുട്ഠഹിയ [അബ്ഭുട്ഠാസി ച (സ്യാ. ക.)] ചങ്കമേ;

ചതുസച്ചം പകാസന്തോ, ദേസേതി [ദേസേന്തോ (സ്യാ. ക.)] അമതം പദം.

൮. ‘‘സിഖിസ്സ ഗിരമഞ്ഞായ, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ താദിനോ;

നാനാപുപ്ഫം ഗഹേത്വാന, ആകാസമ്ഹി സമോകിരിം.

൯. ‘‘തേന കമ്മേന ദ്വിപദിന്ദ, ലോകജേട്ഠ നരാസഭ;

പത്തോമ്ഹി അചലം ഠാനം, ഹിത്വാ ജയപരാജയം.

൧൦. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പുപ്ഫപൂജായിദം ഫലം.

൧൧. ‘‘ഇതോ വീസതികപ്പമ്ഹി, സുമേധോ നാമ ഖത്തിയോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അവോപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അവോപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. പച്ചാഗമനിയത്ഥേരഅപദാനം

൧൩. ‘‘സിന്ധുയാ നദിയാ തീരേ, ചക്കവാകോ അഹം തദാ;

സുദ്ധസേവാലഭക്ഖോഹം, പാപേസു ച സുസഞ്ഞതോ.

൧൪. ‘‘അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ഗച്ഛന്തം അനിലഞ്ജസേ;

തുണ്ഡേന സാലം പഗ്ഗയ്ഹ, വിപസ്സിസ്സാഭിരോപയിം.

൧൫. ‘‘യസ്സ സദ്ധാ തഥാഗതേ, അചലാ സുപതിട്ഠിതാ;

തേന ചിത്തപ്പസാദേന, ദുഗ്ഗതിം സോ ന ഗച്ഛതി.

൧൬. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ സന്തികേ;

വിഹങ്ഗമേന സന്തേന, സുബീജം രോപിതം മയാ.

൧൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം [പുപ്ഫപൂജായിദം (സീ.)] ഫലം.

൧൮. ‘‘സുചാരുദസ്സനാ നാമ, അട്ഠേതേ ഏകനാമകാ;

കപ്പേ സത്തരസേ ആസും, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൧൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പച്ചാഗമനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പച്ചാഗമനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. പരപ്പസാദകത്ഥേരഅപദാനം

൨൦. ‘‘ഉസഭം പവരം വീരം, മഹേസിം വിജിതാവിനം;

സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൨൧. ‘‘ഹിമവാവാപരിമേയ്യോ, സാഗരോവ ദുരുത്തരോ;

തഥേവ ഝാനം ബുദ്ധസ്സ, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൨൨. ‘‘വസുധാ യഥാപ്പമേയ്യാ, ചിത്താ വനവടംസകാ;

തഥേവ സീലം ബുദ്ധസ്സ, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൨൩. ‘‘അനിലഞ്ജസാസങ്ഖുബ്ഭോ [അനിലജോവ അസങ്ഖോഭോ (സീ.)], യഥാകാസോ അസങ്ഖിയോ;

തഥേവ ഞാണം ബുദ്ധസ്സ, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൨൪. ‘‘ഇമാഹി ചതുഗാഥാഹി, ബ്രാഹ്മണോ സേനസവ്ഹയോ;

ബുദ്ധസേട്ഠം ഥവിത്വാന, സിദ്ധത്ഥം അപരാജിതം.

൨൫. ‘‘ചതുന്നവുതികപ്പാനി, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഥ;

സുഗതിം സുഖസമ്പത്തിം [സുഗതീസു സുസുമ്പത്തിം (സീ. സ്യാ.)], അനുഭോസിമനപ്പകം.

൨൬. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, ഥവിത്വാ ലോകനായകം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഥോമനായ [ഥോമനസ്സ (സ്യാ.)] ഇദം ഫലം.

൨൭. ‘‘ചാതുദ്ദസമ്ഹി കപ്പമ്ഹി, ചതുരോ ആസുമുഗ്ഗതാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൨൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പരപ്പസാദകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പരപ്പസാദകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഭിസദായകത്ഥേരഅപദാനം

൨൯. ‘‘വേസ്സഭൂ നാമ നാമേന, ഇസീനം തതിയോ അഹു;

കാനനം വനമോഗയ്ഹ, വിഹാസി പുരിസുത്തമോ.

൩൦. ‘‘ഭിസമുളാലം ഗണ്ഹിത്വാ, അഗമം ബുദ്ധസന്തികം;

തഞ്ച ബുദ്ധസ്സ പാദാസിം, പസന്നോ സേഹി പാണിഭി.

൩൧. ‘‘കരേന ച പരാമട്ഠോ, വേസ്സഭൂവരബുദ്ധിനാ;

സുഖാഹം നാഭിജാനാമി, സമം തേന കുതോത്തരിം.

൩൨. ‘‘ചരിമോ വത്തതേ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

ഹത്ഥിനാഗേന സന്തേന, കുസലം രോപിതം മയാ [നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ (സ്യാ.)].

൩൩. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഭിസദാനസ്സിദം ഫലം.

൩൪. ‘‘സമോധാനാ ച രാജാനോ, സോളസ മനുജാധിപാ;

കപ്പമ്ഹി ചുദ്ദസേ [തേരസേ (സീ. സ്യാ.)] ആസും, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൩൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഭിസദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഭിസദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. സുചിന്തിതത്ഥേരഅപദാനം

൩൬. ‘‘ഗിരിദുഗ്ഗചരോ ആസിം, അഭിജാതോവ കേസരീ;

മിഗസങ്ഘം വധിത്വാന, ജീവാമി പബ്ബതന്തരേ.

൩൭. ‘‘അത്ഥദസ്സീ തു ഭഗവാ, സബ്ബഞ്ഞൂ വദതം വരോ;

മമുദ്ധരിതുകാമോ സോ, ആഗച്ഛി പബ്ബതുത്തമം.

൩൮. ‘‘പസദഞ്ച മിഗം ഹന്ത്വാ, ഭക്ഖിതും സമുപാഗമിം;

ഭഗവാ തമ്ഹി സമയേ, ഭിക്ഖമാനോ [സിക്ഖാചാരോ (സ്യാ.)] ഉപാഗമി.

൩൯. ‘‘വരമംസാനി പഗ്ഗയ്ഹ, അദാസിം തസ്സ സത്ഥുനോ;

അനുമോദി മഹാവീരോ, നിബ്ബാപേന്തോ മമം തദാ.

൪൦. ‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, ഗിരിദുഗ്ഗം പവിസിം അഹം;

പീതിം ഉപ്പാദയിത്വാന, തത്ഥ കാലങ്കതോ അഹം.

൪൧. ‘‘ഏതേന മംസദാനേന, ചിത്തസ്സ പണിധീഹി ച;

പന്നരസേ കപ്പസതേ, ദേവലോകേ രമിം അഹം.

൪൨. ‘‘അവസേസേസു കപ്പേസു, കുസലം ചിന്തിതം [നിചിതം (സീ.), കരിതം (സ്യാ.)] മയാ;

തേനേവ മംസദാനേന, ബുദ്ധാനുസ്സരണേന ച.

൪൩. ‘‘അട്ഠത്തിംസമ്ഹി കപ്പമ്ഹി, അട്ഠ ദീഘായുനാമകാ;

സട്ഠിമ്ഹിതോ കപ്പസതേ, ദുവേ വരുണനാമകാ [സരണനാമകാ (സ്യാ.)].

൪൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സുചിന്തിതോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സുചിന്തിതത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. വത്ഥദായകത്ഥേരഅപദാനം

൪൫. ‘‘പക്ഖിജാതോ തദാ ആസിം, സുപണ്ണോ ഗരുളാധിപോ;

അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ഗച്ഛന്തം ഗന്ധമാദനം.

൪൬. ‘‘ജഹിത്വാ ഗരുളവണ്ണം, മാണവകം അധാരയിം;

ഏകം വത്ഥം മയാ ദിന്നം, ദ്വിപദിന്ദസ്സ താദിനോ.

൪൭. ‘‘തഞ്ച ദുസ്സം പടിഗ്ഗയ്ഹ, ബുദ്ധോ ലോകഗ്ഗനായകോ;

അന്തലിക്ഖേ ഠിതോ സത്ഥാ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ.

൪൮. ‘‘‘ഇമിനാ വത്ഥദാനേന, ചിത്തസ്സ പണിധീഹി ച;

പഹായ ഗരുളം യോനിം, ദേവലോകേ രമിസ്സതി’.

൪൯. ‘‘അത്ഥദസ്സീ തു ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

വത്ഥദാനം പസംസിത്വാ, പക്കാമി ഉത്തരാമുഖോ.

൫൦. ‘‘ഭവേ നിബ്ബത്തമാനമ്ഹി, ഹോന്തി മേ വത്ഥസമ്പദാ;

ആകാസേ ഛദനം ഹോതി, വത്ഥദാനസ്സിദം ഫലം.

൫൧. ‘‘അരുണവാ [അരുണകാ (സീ.), അരുണസാ (സ്യാ.)] സത്ത ജനാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ;

ഛത്തിംസതിമ്ഹി ആസിംസു, കപ്പമ്ഹി മനുജാധിപാ.

൫൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വത്ഥദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

വത്ഥദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. അമ്ബദായകത്ഥേരഅപദാനം

൫൩. ‘‘അനോമദസ്സീ ഭഗവാ, നിസിന്നോ പബ്ബതന്തരേ;

മേത്തായ അഫരി ലോകേ, അപ്പമാണേ നിരൂപധി.

൫൪. ‘‘കപി അഹം തദാ ആസിം, ഹിമവന്തേ നഗുത്തമേ;

ദിസ്വാ അനോമദസ്സിം തം [അനോമം അമിതം (സീ.), അനോമമധിതം (സ്യാ.)], ബുദ്ധേ ചിത്തം പസാദയിം.

൫൫. ‘‘അവിദൂരേ ഹിമവന്തസ്സ, അമ്ബാസും ഫലിനോ തദാ;

തതോ പക്കം ഗഹേത്വാന, അമ്ബം സമധുകം അദം.

൫൬. ‘‘തം മേ ബുദ്ധോ വിയാകാസി, അനോമദസ്സീ മഹാമുനി;

ഇമിനാ മധുദാനേന, അമ്ബദാനേന ചൂഭയം.

൫൭. ‘‘സത്തപഞ്ഞാസകപ്പമ്ഹി, ദേവലോകേ രമിസ്സതി;

അവസേസേസു കപ്പേസു, വോകിണ്ണം സംസരിസ്സതി.

൫൮. ‘‘ഖേപേത്വാ പാപകം കമ്മം, പരിപക്കായ ബുദ്ധിയാ;

വിനിപാതമഗന്ത്വാന, കിലേസേ ഝാപയിസ്സതി.

൫൯. ‘‘ദമേന ഉത്തമേനാഹം, ദമിതോമ്ഹി മഹേസിനാ;

പത്തോമ്ഹി അചലം ഠാനം, ഹിത്വാ ജയപരാജയം.

൬൦. ‘‘സത്തസത്തതികപ്പസതേ, അമ്ബട്ഠജസനാമകാ;

ചതുദ്ദസ തേ രാജാനോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൬൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അമ്ബദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അമ്ബദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. സുമനത്ഥേരഅപദാനം

൬൨. ‘‘സുമനോ നാമ നാമേന, മാലാകാരോ അഹം തദാ;

അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ലോകാഹുതിപടിഗ്ഗഹം.

൬൩. ‘‘ഉഭോ ഹത്ഥേഹി പഗ്ഗയ്ഹ, സുമനം പുപ്ഫമുത്തമം;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപേസിം, സിഖിനോ ലോകബന്ധുനോ.

൬൪. ‘‘ഇമായ പുപ്ഫപൂജായ, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൬൫. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം [പുപ്ഫപൂജായിദം (സീ.)] ഫലം.

൬൬. ‘‘ഛബ്ബീസതിമ്ഹി കപ്പമ്ഹി, ചത്താരോസും മഹായസാ;