൬. ബീജനിവഗ്ഗോ

൧. വിധൂപനദായകത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, ലോകജേട്ഠസ്സ താദിനോ;

ബീജനികാ [വീജനികാ (സീ. സ്യാ.)] മയാ ദിന്നാ, ദ്വിപദിന്ദസ്സ താദിനോ.

൨. ‘‘സകം ചിത്തം പസാദേത്വാ, പഗ്ഗഹേത്വാന അഞ്ജലിം;

സമ്ബുദ്ധമഭിവാദേത്വാ, പക്കമിം ഉത്തരാമുഖോ.

൩. ‘‘ബീജനിം പഗ്ഗഹേത്വാന, സത്ഥാ ലോകഗ്ഗനായകോ [ലോകേ അനുത്തരോ (സീ.)];

ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഠിതോ സന്തോ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ.

൪. ‘‘‘ഇമിനാ ബീജനിദാനേന, ചിത്തസ്സ പണിധീഹി [ചേതനാപണിധീഹി (അഞ്ഞത്ഥ)] ച;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, വിനിപാതം ന ഗച്ഛതി’.

൫. ‘‘ആരദ്ധവീരിയോ പഹിതത്തോ, ചേതോഗുണസമാഹിതോ;

ജാതിയാ സത്തവസ്സോഹം, അരഹത്തം അപാപുണിം.

൬. ‘‘സട്ഠികപ്പസഹസ്സമ്ഹി, ബീജമാനസനാമകാ;

സോളസാസിംസു രാജാനോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വിധൂപനദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

വിധൂപനദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. സതരംസിത്ഥേരഅപദാനം

൮. ‘‘ഉബ്ബിദ്ധം സേലമാരുയ്ഹ, നിസീദി പുരിസുത്തമോ;

പബ്ബതസ്സാവിദൂരമ്ഹി, ബ്രാഹ്മണോ മന്തപാരഗൂ.

൯. ‘‘ഉപവിട്ഠം മഹാവീരം, ദേവദേവം നരാസഭം;

അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാന, സന്ഥവിം ലോകനായകം.

൧൦. ‘‘‘ഏസ ബുദ്ധോ മഹാവീരോ, വരധമ്മപ്പകാസകോ;

ജലതി അഗ്ഗിഖന്ധോവ, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതോ.

൧൧. ‘‘‘മഹാസമുദ്ദോവ‘ക്ഖുബ്ഭോ [’ക്ഖോഭോ (സീ. സ്യാ.)], അണ്ണവോവ ദുരുത്തരോ;

മിഗരാജാവസമ്ഭീതോ [ഛമ്ഭിതോ (ക.)], ധമ്മം ദേസേതി ചക്ഖുമാ’.

൧൨. ‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, പദുമുത്തരനായകോ;

ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഠിതോ സത്ഥാ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ.

൧൩. ‘‘‘യേനായം [യേനാഹം (ക.)] അഞ്ജലീ ദിന്നോ, ബുദ്ധസേട്ഠോ ച ഥോമിതോ;

തിംസകപ്പസഹസ്സാനി, ദേവരജ്ജം കരിസ്സതി.

൧൪. ‘‘‘കപ്പസതസഹസ്സമ്ഹി, അങ്ഗീരസസനാമകോ;

വിവട്ടച്ഛദോ [വിവത്ഥച്ഛദ്ദോ (സീ.)] സമ്ബുദ്ധോ, ഉപ്പജ്ജിസ്സതി താവദേ.

൧൫. ‘‘‘തസ്സ ധമ്മേസു ദായാദോ, ഓരസോ ധമ്മനിമ്മിതോ;

സതരംസീതി നാമേന, അരഹാ സോ ഭവിസ്സതി’.

൧൬. ‘‘ജാതിയാ സത്തവസ്സോഹം, പബ്ബജിം അനഗാരിയം;

സതരംസിമ്ഹി നാമേന, പഭാ നിദ്ധാവതേ മമ.

൧൭. ‘‘മണ്ഡപേ രുക്ഖമൂലേ വാ, ഝായീ ഝാനരതോ അഹം;

ധാരേമി അന്തിമം ദേഹം, സമ്മാസമ്ബുദ്ധസാസനേ.

൧൮. ‘‘സട്ഠികപ്പസഹസ്സമ്ഹി, ചതുരോ രാമനാമകാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൧൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സതരംസി ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സതരംസിത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. സയനദായകത്ഥേരഅപദാനം

൨൦. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, സബ്ബലോകാനുകമ്പിനോ;

സയനം തസ്സ പാദാസിം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൨൧. ‘‘തേന സയനദാനേന, സുഖേത്തേ ബീജസമ്പദാ;

ഭോഗാ നിബ്ബത്തരേ തസ്സ, സയനസ്സ ഇദം ഫലം.

൨൨. ‘‘ആകാസേ സേയ്യം കപ്പേമി, ധാരേമി പഥവിം ഇമം;

പാണേസു മേ ഇസ്സരിയം, സയനസ്സ ഇദം ഫലം.

൨൩. ‘‘പഞ്ചകപ്പസഹസ്സമ്ഹി, അട്ഠ ആസും മഹാതേജാ [മഹാവരാ (സീ.), മഹാവീരാ (സ്യാ.)];

ചതുത്തിംസേ കപ്പസതേ, ചതുരോ ച മഹബ്ബലാ.

൨൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സയനദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സയനദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. ഗന്ധോദകിയത്ഥേരഅപദാനം

൨൫. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, മഹാബോധിമഹോ അഹു;

വിചിത്തം ഘടമാദായ, ഗന്ധോദകമദാസഹം.

൨൬. ‘‘ന്ഹാനകാലേ ച ബോധിയാ, മഹാമേഘോ പവസ്സഥ;

നിന്നാദോ ച മഹാ ആസി, അസനിയാ ഫലന്തിയാ.

൨൭. ‘‘തേനേവാസനിവേഗേന, തത്ഥ കാലങ്കതോ [കാലകതോ (സീ. സ്യാ.)] അഹം [അഹും (സീ.)];

ദേവലോകേ ഠിതോ സന്തോ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഹം.

൨൮. ‘‘‘അഹോ ബുദ്ധോ അഹോ ധമ്മോ, അഹോ നോ സത്ഥുസമ്പദാ;

കളേവരം [കലേബരം (സീ.)] മേ പതിതം, ദേവലോകേ രമാമഹം.

൨൯. ‘‘‘ഉബ്ബിദ്ധം ഭവനം മയ്ഹം, സതഭൂമം സമുഗ്ഗതം;

കഞ്ഞാസതസഹസ്സാനി, പരിവാരേന്തി മം സദാ.

൩൦. ‘‘‘ആബാധാ മേ ന വിജ്ജന്തി, സോകോ മയ്ഹം ന വിജ്ജതി;

പരിളാഹം ന പസ്സാമി, പുഞ്ഞകമ്മസ്സിദം ഫലം.

൩൧. ‘‘‘അട്ഠവീസേ കപ്പസതേ, രാജാ സംവസിതോ അഹും;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ’.

൩൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഗന്ധോദകിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഗന്ധോദകിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഓപവയ്ഹത്ഥേരഅപദാനം

൩൩. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, ആജാനീയമദാസഹം;

നിയ്യാദേത്വാന സമ്ബുദ്ധേ [സമ്ബുദ്ധം (സീ. ക.)], അഗമാസിം സകം ഘരം.

൩൪. ‘‘ദേവലോ നാമ നാമേന, സത്ഥുനോ അഗ്ഗസാവകോ;

വരധമ്മസ്സ ദായാദോ, ആഗച്ഛി മമ സന്തികം.

൩൫. ‘‘സപത്തഭാരോ ഭഗവാ, ആജാനേയ്യോ ന കപ്പതി;

തവ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, അധിവാസേസി ചക്ഖുമാ.

൩൬. ‘‘അഗ്ഘാപേത്വാ വാതജവം, സിന്ധവം സീഘവാഹനം;

പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, ഖമനീയമദാസഹം.

൩൭. ‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം [ദേവേ ച മാനുസേ ഭവേ (സീ. ക.)];

ഖമനീയം വാതജവം, ചിത്തം നിബ്ബത്തതേ [ആജാനീയാ വാതജവാ, വിത്തി നിബ്ബത്തരേ (സ്യാ.), ഖമനീയാ വാതജവാ, ചിത്താ നിബ്ബത്തരേ (സീ.)] മമ.

൩൮. ‘‘ലാഭം തേസം സുലദ്ധംവ, യേ ലഭന്തുപസമ്പദം;

പുനപി പയിരുപാസേയ്യം, ബുദ്ധോ ലോകേ സചേ ഭവേ.

൩൯. ‘‘അട്ഠവീസതിക്ഖത്തുംഹം, രാജാ ആസിം മഹബ്ബലോ;

ചാതുരന്തോ വിജിതാവീ, ജമ്ബുസണ്ഡസ്സ [ജമ്ബുദീപസ്സ (സ്യാ.), ജമ്ബുമണ്ഡസ്സ (ക.)] ജമ്ബുഇസ്സരോ.

൪൦. ‘‘ഇദം പച്ഛിമകം മയ്ഹം, ചരിമോ വത്തതേ ഭവോ;

പത്തോസ്മി അചലം ഠാനം, ഹിത്വാ ജയപരാജയം.

൪൧. ‘‘ചതുതിംസസഹസ്സമ്ഹി, മഹാതേജോസി ഖത്തിയോ;

സതരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൪൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഓപവയ്ഹോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഓപവയ്ഹത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. സപരിവാരാസനത്ഥേരഅപദാനം

൪൩. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, പിണ്ഡപാതം അദാസഹം;

ഗന്ത്വാ കിലിട്ഠകം ഠാനം [തം ഭോജനട്ഠാനം (സീ.)], മല്ലികാഹി പരിക്ഖിതം [പരിക്ഖിപിം (സീ.)].

൪൪. ‘‘തമ്ഹാസനമ്ഹി ആസീനോ, ബുദ്ധോ ലോകഗ്ഗനായകോ;

അകിത്തയി പിണ്ഡപാതം, ഉജുഭൂതോ സമാഹിതോ.

൪൫. ‘‘യഥാപി ഭദ്ദകേ ഖേത്തേ, ബീജം അപ്പമ്പി രോപിതം;

സമ്മാ ധാരം പവേച്ഛന്തേ, ഫലം തോസേതി കസ്സകം.

൪൬. ‘‘തഥേവായം പിണ്ഡപാതോ, സുഖേത്തേ രോപിതോ തയാ;

ഭവേ നിബ്ബത്തമാനമ്ഹി, ഫലം തേ [നിബ്ബത്തമാനം ഹി, ഫലതോ (സീ.)] തോസയിസ്സതി [തപ്പയിസ്സതി (ക.)].

൪൭. ‘‘ഇദം വത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, ജലജുത്തമനാമകോ;

പിണ്ഡപാതം ഗഹേത്വാന, പക്കാമി ഉത്തരാമുഖോ.

൪൮. ‘‘സംവുതോ പാതിമോക്ഖസ്മിം, ഇന്ദ്രിയേസു ച പഞ്ചസു;

പവിവേകമനുയുത്തോ, വിഹരാമി അനാസവോ.

൪൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സപരിവാരാസനോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സപരിവാരാസനത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. പഞ്ചദീപകത്ഥേരഅപദാനം

൫൦. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, സബ്ബഭൂതാനുകമ്പിനോ;

സദ്ദഹിത്വാന [സുസണ്ഠഹിത്വാ (സീ.)] സദ്ധമ്മേ, ഉജുദിട്ഠി അഹോസഹം.

൫൧. ‘‘പദീപദാനം പാദാസിം, പരിവാരേത്വാന ബോധിയം;

സദ്ദഹന്തോ പദീപാനി, അകരിം താവദേ അഹം.

൫൨. ‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

ആകാസേ ഉക്കം ധാരേന്തി, ദീപദാനസ്സിദം ഫലം.

൫൩. ‘‘തിരോകുട്ടം തിരോസേലം, സമതിഗ്ഗയ്ഹ പബ്ബതം;

സമന്താ യോജനസതം, ദസ്സനം അനുഭോമഹം.

൫൪. ‘‘തേന കമ്മാവസേസേന, പത്തോമ്ഹി ആസവക്ഖയം;

ധാരേമി അന്തിമം ദേഹം, ദ്വിപദിന്ദസ്സ സാസനേ.

൫൫. ‘‘ചതുത്തിംസേ കപ്പസതേ, സതചക്ഖുസനാമകാ;

രാജാഹേസും മഹാതേജാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൫൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പഞ്ചദീപകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പഞ്ചദീപകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. ധജദായകത്ഥേരഅപദാനം

൫൭. ‘‘പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ, ബോധിയാ പാദപുത്തമേ;

ഹട്ഠോ ഹട്ഠേന ചിത്തേന, ധജമാരോപയിം അഹം.

൫൮. ‘‘പതിതപത്താനി ഗണ്ഹിത്വാ, ബഹിദ്ധാ ഛഡ്ഡയിം അഹം;

അന്തോസുദ്ധം ബഹിസുദ്ധം, അധിമുത്തമനാസവം.

൫൯. ‘‘സമ്മുഖാ വിയ സമ്ബുദ്ധം, അവന്ദിം ബോധിമുത്തമം;

പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ.

൬൦. ‘‘ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ഠിതോ സത്ഥാ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ;

‘‘‘ഇമിനാ ധജദാനേന, ഉപട്ഠാനേന ചൂഭയം.

൬൧. ‘‘‘കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം സോ ന ഗച്ഛതി;

ദേവേസു ദേവസോഭഗ്യം, അനുഭോസ്സതിനപ്പകം.

൬൨. ‘‘‘അനേകസതക്ഖത്തുഞ്ച, രാജാ രട്ഠേ ഭവിസ്സതി;

ഉഗ്ഗതോ നാമ നാമേന, ചക്കവത്തീ ഭവിസ്സതി.

൬൩. ‘‘‘സമ്പത്തിം അനുഭോത്വാന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

ഗോതമസ്സ ഭഗവതോ, സാസനേഭിരമിസ്സതി’.

൬൪. ‘‘പധാനപഹിതത്തോമ്ഹി, ഉപസന്തോ നിരൂപധി;

ധാരേമി അന്തിമം ദേഹം, സമ്മാസമ്ബുദ്ധസാസനേ.

൬൫. ‘‘ഏകപഞ്ഞാസസഹസ്സേ, കപ്പേ ഉഗ്ഗതസവ്ഹയോ [സവ്ഹയാ (സ്യാ.)];

പഞ്ഞാസസതസഹസ്സേ, ഖത്തിയോ മേഘസവ്ഹയോ [ഖത്തിയാ ഖേമസവ്ഹയാ (സ്യാ.)].

൬൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ധജദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ധജദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.