൫൩. തിണദായകവഗ്ഗോ

൧. തിണമുട്ഠിദായകത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേ, ലമ്ബകോ നാമ പബ്ബതോ;

തത്ഥേവ തിസ്സോ [തത്ഥോപതിസ്സോ (സീ. പീ. ക.)] സമ്ബുദ്ധോ, അബ്ഭോകാസമ്ഹി ചങ്കമി.

൨. ‘‘മിഗലുദ്ദോ പുരേ ആസിം, അരഞ്ഞേ കാനനേ അഹം;

ദിസ്വാന തം ദേവദേവം, തിണമുട്ഠിമദാസഹം.

൩. ‘‘നിസീദനത്ഥം ബുദ്ധസ്സ, ദത്വാ ചിത്തം പസാദയിം;

സമ്ബുദ്ധം അഭിവാദേത്വാ, പക്കാമിം [പക്കമിം (ക.)] ഉത്തരാമുഖോ.

൪. ‘‘അചിരം ഗതമത്തസ്സ [ഗതമത്തം മം (സീ. സ്യാ.)], മിഗരാജാ അപോഥയി [അഹേഠയി (സീ. സ്യാ. പീ.)];

സീഹേന പോഥിതോ [പാതിതോ (സീ. പീ.), ഘാടിതോ (സ്യാ.)] സന്തോ, തത്ഥ കാലങ്കതോ അഹം.

൫. ‘‘ആസന്നേ മേ കതം കമ്മം, ബുദ്ധസേട്ഠേ അനാസവേ;

സുമുത്തോ സരവേഗോവ, ദേവലോകമഗച്ഛഹം.

൬. ‘‘യൂപോ തത്ഥ സുഭോ ആസി, പുഞ്ഞകമ്മാഭിനിമ്മിതോ;

സഹസ്സകണ്ഡോ സതഭേണ്ഡു, ധജാലു ഹരിതാമയോ.

൭. ‘‘പഭാ നിദ്ധാവതേ തസ്സ, സതരംസീവ ഉഗ്ഗതോ;

ആകിണ്ണോ ദേവകഞ്ഞാഹി, ആമോദിം കാമകാമിഹം.

൮. ‘‘ദേവലോകാ ചവിത്വാന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

ആഗന്ത്വാന മനുസ്സത്തം, പത്തോമ്ഹി ആസവക്ഖയം.

൯. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, നിസീദനമദാസഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, തിണമുട്ഠേ ഇദം ഫലം.

൧൦. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ.

൧൧. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, മമ ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തിണമുട്ഠിദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

തിണമുട്ഠിദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. മഞ്ചദായകത്ഥേരഅപദാനം

൧൩. ‘‘വിപസ്സിനോ ഭഗവതോ, ലോകജേട്ഠസ്സ താദിനോ;

ഏകമഞ്ചം [ഏകം വേച്ചം (സ്യാ.), ഏകപച്ഛം (പീ.)] മയാ ദിന്നം, പസന്നേന സപാണിനാ.

൧൪. ‘‘ഹത്ഥിയാനം അസ്സയാനം, ദിബ്ബയാനം സമജ്ഝഗം;

തേന മഞ്ചകദാനേന, പത്തോമ്ഹി ആസവക്ഖയം.

൧൫. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം മഞ്ചമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, മഞ്ചദാനസ്സിദം ഫലം.

൧൬. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൧൭. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ മഞ്ചദായകോ [വേച്ചകദായകോ (സ്യാ.), സദ്ദസഞ്ഞികവഗ്ഗേപി ഇദം§അപദാനം ദിസ്സതി] ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

മഞ്ചദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. സരണഗമനിയത്ഥേരഅപദാനം

൧൯. ‘‘ആരുഹിമ്ഹ തദാ നാവം, ഭിക്ഖു ചാജീവികോ ചഹം;

നാവായ ഭിജ്ജമാനായ, ഭിക്ഖു മേ സരണം അദാ.

൨൦. ‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം സോ മേ സരണം അദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സരണഗമനേ ഫലം.

൨൧. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൨൨. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൨൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സരണഗമനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

സരണഗമനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. അബ്ഭഞ്ജനദായകത്ഥേരഅപദാനം

൨൪. ‘‘നഗരേ ബന്ധുമതിയാ, രാജുയ്യാനേ വസാമഹം;

ചമ്മവാസീ തദാ ആസിം, കമണ്ഡലുധരോ അഹം.

൨൫. ‘‘അദ്ദസം വിമലം ബുദ്ധം, സയമ്ഭും അപരാജിതം;

പധാനം പഹിതത്തം തം, ഝായിം ഝാനരതം വസിം [ഇസിം (സ്യാ.)].

൨൬. ‘‘സബ്ബകാമസമിദ്ധിഞ്ച, ഓഘതിണ്ണമനാസവം;

ദിസ്വാ പസന്നോ സുമനോ, അബ്ഭഞ്ജനമദാസഹം.

൨൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, അബ്ഭഞ്ജനസ്സിദം ഫലം.

൨൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൨൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൩൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അബ്ഭഞ്ജനദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

അബ്ഭഞ്ജനദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. സുപടദായകത്ഥേരഅപദാനം

൩൧. ‘‘ദിവാവിഹാരാ നിക്ഖന്തോ, വിപസ്സീ ലോകനായകോ;

ലഹും സുപടകം [സുപടികം (സ്യാ.), പൂപപവം (പീ.)] ദത്വാ, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദഹം.

൩൨. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, സുപടകമദാസഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സുപടസ്സ ഇദം ഫലം.

൩൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൩൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൩൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സുപടദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

സുപടദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. ദണ്ഡദായകത്ഥേരഅപദാനം

൩൬. ‘‘കാനനം വനമോഗയ്ഹ, വേളും ഛേത്വാനഹം തദാ;

ആലമ്ബണം കരിത്വാന, സങ്ഘസ്സ അദദിം ബഹും [അഹം (സീ. സ്യാ. പീ.)].

൩൭. ‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, സുബ്ബതേ അഭിവാദിയ;

ആലമ്ബദണ്ഡം ദത്വാന, പക്കാമിം ഉത്തരാമുഖോ.

൩൮. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ദണ്ഡമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ദണ്ഡദാനസ്സിദം ഫലം.

൩൯. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൪൦. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൪൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ദണ്ഡദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

ദണ്ഡദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

തേവീസതിമം ഭാണവാരം.

൭. ഗിരിനേലപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൪൨. ‘‘മിഗലുദ്ദോ പുരേ ആസിം, വിപിനേ വിചരം അഹം;

അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, സബ്ബധമ്മാന പാരഗും.

൪൩. ‘‘തസ്മിം മഹാകാരുണികേ, സബ്ബസത്തഹിതേ രതേ;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, നേലപുപ്ഫമപൂജയിം.

൪൪. ‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪൫. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൪൬. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൪൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഗിരിനേലപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

ഗിരിനേലപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. ബോധിസമ്മജ്ജകത്ഥേരഅപദാനം

൪൮. ‘‘അഹം പുരേ ബോധിപത്തം, ഉജ്ഝിതം ചേതിയങ്ഗണേ;

തം ഗഹേത്വാന ഛഡ്ഡേസിം, അലഭിം വീസതീഗുണേ.

൪൯. ‘‘തസ്സ കമ്മസ്സ തേജേന, സംസരന്തോ ഭവാഭവേ;

ദുവേ ഭവേ സംസരാമി, ദേവത്തേ ചാപി മാനുസേ.

൫൦. ‘‘ദേവലോകാ ചവിത്വാന, ആഗന്ത്വാ മാനുസം ഭവം;

ദുവേ കുലേ പജായാമി, ഖത്തിയേ ചാപി ബ്രാഹ്മണേ.

൫൧. ‘‘അങ്ഗപച്ചങ്ഗസമ്പന്നോ, ആരോഹപരിണാഹവാ;

അഭിരൂപോ സുചി ഹോമി, സമ്പുണ്ണങ്ഗോ അനൂനകോ.

൫൨. ‘‘ദേവലോകേ മനുസ്സേ വാ, ജാതോ വാ യത്ഥ കത്ഥചി;

ഭവേ സുവണ്ണവണ്ണോ ച, ഉത്തത്തകനകൂപമോ.

൫൩. ‘‘മുദുകാ മദ്ദവാ സ്നിദ്ധാ [മുദു മദ്ദവാ സിനിദ്ധാ (സ്യാ.)], സുഖുമാ സുകുമാരികാ;

ഛവി മേ സബ്ബദാ ഹോതി, ബോധിപത്തേ സുഛഡ്ഡിതേ [സുഛഡ്ഡിനേ (സീ.)].

൫൪. ‘‘യതോ കുതോചി ഗതീസു, സരീരേ സമുദാഗതേ;

ന ലിമ്പതി രജോജല്ലം, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൫൫. ‘‘ഉണ്ഹേ വാതാതപേ തസ്സ, അഗ്ഗിതാപേന വാ പന;

ഗത്തേ സേദാ ന മുച്ചന്തി, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൫൬. ‘‘കുട്ഠം ഗണ്ഡോ കിലാസോ ച, തിലകാ പിളകാ തഥാ;

ന ഹോന്തി കായേ ദദ്ദു ച, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൫൭. ‘‘അപരമ്പി ഗുണം തസ്സ, നിബ്ബത്തതി ഭവാഭവേ;

രോഗാ ന ഹോന്തി കായസ്മിം, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൫൮. ‘‘അപരമ്പി ഗുണം തസ്സ, നിബ്ബത്തതി ഭവാഭവേ;

ന ഹോതി ചിത്തജാ പീളാ, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൫൯. ‘‘അപരമ്പി ഗുണം തസ്സ, നിബ്ബത്തതി ഭവാഭവേ;

അമിത്താ ന ഭവന്തസ്സ, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൬൦. ‘‘അപരമ്പി ഗുണം തസ്സ, നിബ്ബത്തതി ഭവാഭവേ;

അനൂനഭോഗോ ഭവതി, വിപാകോ പത്തഛഡ്ഡിതേ.

൬൧. ‘‘അപരമ്പി ഗുണം തസ്സ, നിബ്ബത്തതി ഭവാഭവേ;

അഗ്ഗിരാജൂഹി ചോരേഹി, ന ഹോതി ഉദകേ ഭയം.

൬൨. ‘‘അപരമ്പി ഗുണം തസ്സ, നിബ്ബത്തതി ഭവാഭവേ;

ദാസിദാസാ അനുചരാ, ഹോന്തി ചിത്താനുവത്തകാ.

൬൩. ‘‘യമ്ഹി ആയുപ്പമാണമ്ഹി, ജായതേ മാനുസേ ഭവേ;

തതോ ന ഹായതേ ആയു, തിട്ഠതേ യാവതായുകം.

൬൪. ‘‘അബ്ഭന്തരാ ച ബാഹിരാ [ബഹിചരാ (സീ. പീ. ക.)], നേഗമാ ച സരട്ഠകാ;

നുയുത്താ ഹോന്തി സബ്ബേപി, വുദ്ധികാമാ സുഖിച്ഛകാ.

൬൫. ‘‘ഭോഗവാ യസവാ ഹോമി, സിരിമാ ഞാതിപക്ഖവാ;

അപേതഭയസന്താസോ, ഭവേഹം സബ്ബതോ ഭവേ.

൬൬. ‘‘ദേവാ മനുസ്സാ അസുരാ, ഗന്ധബ്ബാ യക്ഖരക്ഖസാ;

സബ്ബേ തേ പരിരക്ഖന്തി, ഭവേ സംസരതോ സദാ.

൬൭. ‘‘ദേവലോകേ മനുസ്സേ ച, അനുഭോത്വാ ഉഭോ യസേ;

അവസാനേ ച നിബ്ബാനം, സിവം പത്തോ അനുത്തരം.

൬൮. ‘‘സമ്ബുദ്ധമുദ്ദിസിത്വാന, ബോധിം വാ തസ്സ സത്ഥുനോ;

യോ പുഞ്ഞം പസവേ പോസോ, തസ്സ കിം നാമ ദുല്ലഭം.

൬൯. ‘‘മഗ്ഗേ ഫലേ ആഗമേ ച, ഝാനാഭിഞ്ഞാഗുണേസു ച;

അഞ്ഞേസം അധികോ ഹുത്വാ, നിബ്ബായാമി അനാസവോ.