൪൮. നളമാലിവഗ്ഗോ

൧. നളമാലിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹം;

വിപിനഗ്ഗേന ഗച്ഛന്തം, അദ്ദസം ലോകനായകം.

൨. ‘‘നളമാലം ഗഹേത്വാന, നിക്ഖമന്തോ ച താവദേ;

തത്ഥദ്ദസാസിം സമ്ബുദ്ധം, ഓഘതിണ്ണമനാസവം.

൩. ‘‘പസന്നചിത്തോ സുമനോ, നളമാലമപൂജയിം;

ദക്ഖിണേയ്യം മഹാവീരം, സബ്ബലോകാനുകമ്പകം.

൪. ‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം മാലമഭിരോപയിം [പുപ്ഫമഭിരോപയിം (സീ. സ്യാ. പീ.)];

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൫. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ.

൬. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, മമ ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ നളമാലിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

നളമാലിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. മണിപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൮. ‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, സബ്ബധമ്മാന പാരഗൂ;

വിവേകകാമോ സമ്ബുദ്ധോ, ഗച്ഛതേ അനിലഞ്ജസേ.

൯. ‘‘അവിദൂരേ ഹിമവന്തസ്സ, മഹാജാതസ്സരോ അഹു;

തത്ഥ മേ ഭവനം ആസി, പുഞ്ഞകമ്മേന സംയുതം.

൧൦. ‘‘ഭവനാ അഭിനിക്ഖമ്മ, അദ്ദസം ലോകനായകം;

ഇന്ദീവരംവ ജലിതം, ആദിത്തംവ ഹുതാസനം.

൧൧. ‘‘വിചിനം നദ്ദസം പുപ്ഫം, പൂജയിസ്സന്തി നായകം;

സകം ചിത്തം പസാദേത്വാ, അവന്ദിം സത്ഥുനോ അഹം.

൧൨. ‘‘മമ സീസേ മണിം ഗയ്ഹ, പൂജയിം ലോകനായകം;

ഇമായ മണിപൂജായ, വിപാകോ ഹോതു ഭദ്ദകോ.

൧൩. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

അന്തലിക്ഖേ ഠിതോ സത്ഥാ, ഇമം ഗാഥം അഭാസഥ.

൧൪. ‘സോ തേ ഇജ്ഝതു സങ്കപ്പോ, ലഭസ്സു വിപുലം സുഖം;

ഇമായ മണിപൂജായ, അനുഭോഹി മഹായസം’.

൧൫. ‘‘ഇദം വത്വാന ഭഗവാ, ജലജുത്തമനാമകോ;

അഗമാസി ബുദ്ധസേട്ഠോ, യത്ഥ ചിത്തം പണീഹിതം.

൧൬. ‘‘സട്ഠികപ്പാനി ദേവിന്ദോ, ദേവരജ്ജമകാരയിം;

അനേകസതക്ഖത്തുഞ്ച, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം.

൧൭. ‘‘പുബ്ബകമ്മം സരന്തസ്സ, ദേവഭൂതസ്സ മേ സതോ;

മണി നിബ്ബത്തതേ മയ്ഹം, ആലോകകരണോ മമം.

൧൮. ‘‘ഛളസീതിസഹസ്സാനി, നാരിയോ മേ പരിഗ്ഗഹാ;

വിചിത്തവത്ഥാഭരണാ, ആമുക്കമണികുണ്ഡലാ [ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ (സീ. സ്യാ. പീ.)].

൧൯. ‘‘അളാരപമ്ഹാ ഹസുലാ, സുസഞ്ഞാ തനുമജ്ഝിമാ;

പരിവാരേന്തി മം നിച്ചം, മണിപൂജായിദം ഫലം.

൨൦. ‘‘സോണ്ണമയാ മണിമയാ, ലോഹിതങ്ഗമയാ തഥാ;

ഭണ്ഡാ മേ സുകതാ ഹോന്തി, യദിച്ഛസി [യദിച്ഛായ (സീ. പീ.)] പിളന്ധനാ.

൨൧. ‘‘കൂടാഗാരാ ഗഹാരമ്മാ, സയനഞ്ച മഹാരഹം;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, നിബ്ബത്തന്തി യദിച്ഛകം.

൨൨. ‘‘ലാഭാ തേസം സുലദ്ധഞ്ച, യേ ലഭന്തി ഉപസ്സുതിം;

പുഞ്ഞക്ഖേത്തം മനുസ്സാനം, ഓസധം സബ്ബപാണിനം.

൨൩. ‘‘മയ്ഹമ്പി സുകതം കമ്മം, യോഹം അദക്ഖി നായകം;

വിനിപാതാ പമുത്തോമ്ഹി, പത്തോമ്ഹി അചലം പദം.

൨൪. ‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

ദിവസഞ്ചേവ രത്തിഞ്ച [സമന്താ സത്തരതനാ (സീ. പീ. ക.)], ആലോകോ ഹോതി മേ സദാ.

൨൫. ‘‘തായേവ മണിപൂജായ, അനുഭോത്വാന സമ്പദാ;

ഞാണാലോകോ മയാ ദിട്ഠോ, പത്തോമ്ഹി അചലം പദം.

൨൬. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം മണിം അഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, മണിപൂജായിദം ഫലം.

൨൭. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൨൮. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൨൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ മണിപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

മണിപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. ഉക്കാസതികത്ഥേരഅപദാനം

൩൦. ‘‘കോസികോ നാമ ഭഗവാ, ചിത്തകൂടേ വസീ തദാ;

ഝായീ ഝാനരതോ ബുദ്ധോ, വിവേകാഭിരതോ മുനി.

൩൧. ‘‘അജ്ഝോഗാഹേത്വാ [അജ്ഝോഗഹേത്വാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഹിമവന്തം, നാരീഗണപുരക്ഖതോ;

അദ്ദസം കോസികം ബുദ്ധം, പുണ്ണമായേവ ചന്ദിമം.

൩൨. ‘‘ഉക്കാസതേ ഗഹേത്വാന, പരിവാരേസഹം തദാ;

സത്തരത്തിന്ദിവം ഠത്വാ [ബുദ്ധോ (സ്യാ. ക.)], അട്ഠമേന അഗച്ഛഹം.

൩൩. ‘‘വുട്ഠിതം കോസികം ബുദ്ധം, സയമ്ഭും അപരാജിതം;

പസന്നചിത്തോ വന്ദിത്വാ, ഏകം ഭിക്ഖം അദാസഹം.

൩൪. ‘‘തേന കമ്മേന ദ്വിപദിന്ദ, ലോകജേട്ഠ നരാസഭ;

ഉപ്പജ്ജിം തുസിതേ കായേ, ഏകഭിക്ഖായിദം ഫലം.

൩൫. ‘‘ദിവസഞ്ചേവ രത്തിഞ്ച, ആലോകോ ഹോതി മേ സദാ;

സമന്താ യോജനസതം, ഓഭാസേന ഫരാമഹം.

൩൬. ‘‘പഞ്ചപഞ്ഞാസകപ്പമ്ഹി, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം;

ചാതുരന്തോ വിജിതാവീ, ജമ്ബുമണ്ഡസ്സ [ജമ്ബുസണ്ഡസ്സ (പീ.)] ഇസ്സരോ.

൩൭. ‘‘തദാ മേ നഗരം ആസി, ഇദ്ധം ഫീതം സുനിമ്മിതം;

തിംസയോജനമായാമം, വിത്ഥാരേന ച വീസതി.

൩൮. ‘‘സോഭണം നാമ നഗരം, വിസ്സകമ്മേന മാപിതം;

ദസസദ്ദാവിവിത്തം തം, സമ്മതാളസമാഹിതം.

൩൯. ‘‘ന തമ്ഹി നഗരേ അത്ഥി, വല്ലികട്ഠഞ്ച മത്തികാ;

സബ്ബസോണ്ണമയംയേവ, ജോതതേ നിച്ചകാലികം.

൪൦. ‘‘ചതുപാകാരപരിക്ഖിത്തം, തയോ ആസും മണിമയാ;

വേമജ്ഝേ താലപന്തീ ച, വിസ്സകമ്മേന മാപിതാ.

൪൧. ‘‘ദസസഹസ്സപോക്ഖരഞ്ഞോ, പദുമുപ്പലഛാദിതാ;

പുണ്ഡരീകേഹി [പുണ്ഡരീകാദി (സ്യാ.)] സഞ്ഛന്നാ, നാനാഗന്ധസമീരിതാ.

൪൨. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ഉക്കം ധാരയിം അഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഉക്കധാരസ്സിദം ഫലം.

൪൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൪൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൪൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉക്കാസതികോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

ഉക്കാസതികത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. സുമനബീജനിയത്ഥേരഅപദാനം

൪൬. ‘‘വിപസ്സിനോ ഭഗവതോ, ബോധിയാ പാദപുത്തമേ;

സുമനോ ബീജനിം ഗയ്ഹ, അബീജിം ബോധിമുത്തമം.

൪൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, അബീജിം ബോധിമുത്തമം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബീജനായ ഇദം ഫലം.

൪൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൪൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൫൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സുമനബീജനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

സുമനബീജനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. കുമ്മാസദായകത്ഥേരഅപദാനം

൫൧. ‘‘ഏസനായ ചരന്തസ്സ, വിപസ്സിസ്സ മഹേസിനോ;

രിത്തകം പത്തം ദിസ്വാന, കുമ്മാസം പൂരയിം അഹം.

൫൨. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ഭിക്ഖം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, കുമ്മാസസ്സ ഇദം ഫലം.

൫൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൫൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൫൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കുമ്മാസദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

കുമ്മാസദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. കുസട്ഠകദായകത്ഥേരഅപദാനം

൫൬. ‘‘കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ, ബ്രാഹ്മണസ്സ വുസീമതോ;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, കുസട്ഠകമദാസഹം.

൫൭. ‘‘ഇമസ്മിംയേവ കപ്പസ്മിം, കുസട്ഠകമദാസഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, കുസട്ഠകസ്സിദം ഫലം.

൫൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൫൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൬൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കുസട്ഠകദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

കുസട്ഠകദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. ഗിരിപുന്നാഗിയത്ഥേരഅപദാനം

൬൧. ‘‘സോഭിതോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, ചിത്തകൂടേ വസീ തദാ;

ഗഹേത്വാ ഗിരിപുന്നാഗം, സയമ്ഭും അഭിപൂജയിം.

൬൨. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ബുദ്ധമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൬൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൬൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൬൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഗിരിപുന്നാഗിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ

അഭാസിത്ഥാതി.

ഗിരിപുന്നാഗിയത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. വല്ലികാരഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം

൬൬. ‘‘സുമനോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, തക്കരായം വസീ തദാ;

വല്ലികാരഫലം ഗയ്ഹ, സയമ്ഭുസ്സ അദാസഹം.

൬൭. ‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

൬൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൬൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൭൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വല്ലികാരഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ