൪൫. വിഭീതകവഗ്ഗോ
൧. വിഭീതകമിഞ്ജിയത്ഥേരഅപദാനം
൧. ‘‘കകുസന്ധോ മഹാവീരോ, സബ്ബധമ്മാന പാരഗൂ;
ഗണമ്ഹാ വൂപകട്ഠോ സോ, അഗമാസി വനന്തരം.
൨. ‘‘ബീജമിഞ്ജം ഗഹേത്വാന, ലതായ ആവുണിം അഹം;
ഭഗവാ തമ്ഹി സമയേ, ഝായതേ പബ്ബതന്തരേ.
൩. ‘‘ദിസ്വാനഹം ദേവദേവം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ;
ദക്ഖിണേയ്യസ്സ വീരസ്സ, ബീജമിഞ്ജമദാസഹം.
൪. ‘‘ഇമസ്മിംയേവ കപ്പമ്ഹി, യം മിഞ്ജമദദിം [ഫലമദദിം (സീ. പീ.), ബീജമദദിം (സ്യാ.)] തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബീജമിഞ്ജസ്സിദം ഫലം.
൫. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;
നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ.
൬. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, മമ ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ;
തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;
ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വിഭീതകമിഞ്ജിയോ [വിഭേദക… (സ്യാ. ക.)] ഥേരോ ഇമാ
ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
വിഭീതകമിഞ്ജിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.
൨. കോലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൮. ‘‘അജിനേന നിവത്ഥോഹം, വാകചീരധരോ തദാ;
ഖാരിയാ പൂരയിത്വാന, കോലംഹാസിം മമസ്സമം [ഖാരിഭാരം ഹരിത്വാന, കോലമാഹരിമസ്സമം (സീ. പീ.)].
൯. ‘‘തമ്ഹി കാലേ സിഖീ ബുദ്ധോ, ഏകോ അദുതിയോ അഹു;
മമസ്സമം ഉപാഗച്ഛി, ജാനന്തോ സബ്ബകാലികം.
൧൦. ‘‘സകം ചിത്തം പസാദേത്വാ, വന്ദിത്വാന ച സുബ്ബതം;
ഉഭോ ഹത്ഥേഹി പഗ്ഗയ്ഹ, കോലം ബുദ്ധസ്സദാസഹം.
൧൧. ‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, കോലദാനസ്സിദം ഫലം.
൧൨. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൧൩. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൧൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കോലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
കോലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.
൩. ബില്ലിയത്ഥേരഅപദാനം
൧൫. ‘‘ചന്ദഭാഗാനദീതീരേ, അസ്സമോ സുകതോ മമ;
ബില്ലരുക്ഖേഹി [ബേലുവരുക്ഖേഹി (സ്യാ.)] ആകിണ്ണോ, നാനാദുമനിസേവിതോ.
൧൬. ‘‘സുഗന്ധം ബേലുവം ദിസ്വാ, ബുദ്ധസേട്ഠമനുസ്സരിം;
ഖാരിഭാരം പൂരയിത്വാ, തുട്ഠോ സംവിഗ്ഗമാനസോ.
൧൭. ‘‘കകുസന്ധം ഉപാഗമ്മ, ബില്ലപക്കമദാസഹം;
പുഞ്ഞക്ഖേത്തസ്സ വീരസ്സ, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.
൧൮. ‘‘ഇമസ്മിംയേവ കപ്പസ്മിം, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൧൯. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൨൦. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൨൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ബില്ലിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
ബില്ലിയത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.
൪. ഭല്ലാതദായകത്ഥേരഅപദാനം
൨൨. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, ദ്വത്തിംസവരലക്ഖണം;
വിപിനഗ്ഗേന [പവനഗ്ഗേന (സീ. സ്യാ. പീ.)] ഗച്ഛന്തം, സാലരാജംവ ഫുല്ലിതം.
൨൩. ‘‘തിണത്ഥരം പഞ്ഞാപേത്വാ, ബുദ്ധസേട്ഠം അയാചഹം;
‘അനുകമ്പതു മം ബുദ്ധോ, ഭിക്ഖം ഇച്ഛാമി ദാതവേ’.
൨൪. ‘‘അനുകമ്പകോ കാരുണികോ, അത്ഥദസ്സീ മഹായസോ;
മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, ഓരൂഹി മമ അസ്സമേ.
൨൫. ‘‘ഓരോഹിത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, നിസീദി പണ്ണസന്ഥരേ;
ഭല്ലാതകം ഗഹേത്വാന, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സദാസഹം.
൨൬. ‘‘മമ നിജ്ഝായമാനസ്സ, പരിഭുഞ്ജി തദാ ജിനോ;
തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, അഭിവന്ദിം തദാ ജിനം.
൨൭. ‘‘അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൨൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൨൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൩൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഭല്ലാതദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
ഭല്ലാതദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.
൫. ഉത്തലിപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം
൩൧. ‘‘നിഗ്രോധേ ഹരിതോഭാസേ, സംവിരുള്ഹമ്ഹി പാദപേ;
ഉത്തലിമാലം [ഉമ്മാ മാലം ഹി (സ്യാ.)] പഗ്ഗയ്ഹ, ബോധിയാ അഭിരോപയിം.
൩൨. ‘‘ഇമസ്മിംയേവ കപ്പമ്ഹി, യം ബോധിമഭിപൂജയിം;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബോധിപൂജായിദം ഫലം.
൩൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൩൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൩൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉത്തലിപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
ഉത്തലിപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.
൬. അമ്ബാടകിയത്ഥേരഅപദാനം
൩൬. ‘‘സുപുപ്ഫിതം സാലവനം, ഓഗയ്ഹ വേസ്സഭൂ മുനി;
നിസീദി ഗിരിദുഗ്ഗേസു, അഭിജാതോവ കേസരീ.
൩൭. ‘‘പസന്നചിത്തോ സുമനോ, അമ്ബാടകമപൂജയിം;
പുഞ്ഞക്ഖേത്തം അനുത്തരം [മഹാവീരം (സീ. സ്യാ.)], പസന്നോ സേഹി പാണിഭി.
൩൮. ‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;
ദുഗ്ഗതി നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.
൩൯. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൪൦. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൪൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അമ്ബാടകിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
അമ്ബാടകിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.
൭. സീഹാസനികത്ഥേരഅപദാനം
൪൨. ‘‘പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ, സബ്ബഭൂതഹിതേസിനോ;
പസന്നചിത്തോ സുമനോ, സീഹാസനമദാസഹം.
൪൩. ‘‘ദേവലോകേ മനുസ്സേ വാ, യത്ഥ യത്ഥ വസാമഹം;
ലഭാമി വിപുലം ബ്യമ്ഹം, സീഹാസനസ്സിദം ഫലം.
൪൪. ‘‘സോണ്ണമയാ രൂപിമയാ, ലോഹിതങ്ഗമയാ [ലോഹിതങ്കമയാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ബഹൂ;
മണിമയാ ച പല്ലങ്കാ, നിബ്ബത്തന്തി മമം സദാ.
൪൫. ‘‘ബോധിയാ ആസനം കത്വാ, ജലജുത്തമനാമിനോ;
ഉച്ചേ കുലേ പജായാമി, അഹോ ധമ്മസുധമ്മതാ.
൪൬. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, സീഹാസനമകാസഹം;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സീഹാസനസ്സിദം ഫലം.
൪൭. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൪൮. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൪൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സീഹാസനികോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
സീഹാസനികത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.
൮. പാദപീഠിയത്ഥേരഅപദാനം
൫൦. ‘‘സുമേധോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, അഗ്ഗോ കാരുണികോ മുനി;
താരയിത്വാ ബഹൂ സത്തേ, നിബ്ബുതോ സോ മഹായസോ.
൫൧. ‘‘സീഹാസനസ്സ സാമന്താ, സുമേധസ്സ മഹേസിനോ;
പസന്നചിത്തോ സുമനോ, പാദപീഠമകാരയിം.
൫൨. ‘‘കത്വാന കുസലം കമ്മം, സുഖപാകം സുഖുദ്രയം;
പുഞ്ഞകമ്മേന സംയുത്തോ, താവതിംസമഗച്ഛഹം.
൫൩. ‘‘തത്ഥ മേ വസമാനസ്സ, പുഞ്ഞകമ്മസമങ്ഗിനോ;
പദാനി ഉദ്ധരന്തസ്സ, സോണ്ണപീഠാ ഭവന്തി മേ.
൫൪. ‘‘ലാഭാ തേസം സുലദ്ധം വോ, യേ ലഭന്തി ഉപസ്സുതിം;
നിബ്ബുതേ കാരം കത്വാന, ലഭന്തി വിപുലം സുഖം.
൫൫. ‘‘മയാപി സുകതം കമ്മം, വാണിജ്ജം സുപ്പയോജിതം;
പാദപീഠം കരിത്വാന, സോണ്ണപീഠം ലഭാമഹം.
൫൬. ‘‘യം യം ദിസം പക്കമാമി, കേനചി കിച്ചയേനഹം [പച്ചയേനഹം (സീ. പീ.)];
സോണ്ണപീഠേ അക്കമാമി [സോണ്ണപീഠേന കമാമി (ക.)], പുഞ്ഞകമ്മസ്സിദം ഫലം.
൫൭. ‘‘തിംസകപ്പസഹസ്സമ്ഹി, യം കമ്മമകരിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പാദപീഠസ്സിദം ഫലം.
൫൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൫൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൬൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പാദപീഠിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
പാദപീഠിയത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.
൯. വേദികാരകത്ഥേരഅപദാനം
൬൧. ‘‘പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ, ബോധിയാ പാദപുത്തമേ;
വേദികം സുകതം കത്വാ, സകം ചിത്തം പസാദയിം.
൬൨. ‘‘അതോളാരാനി [അഥോളാരാനി (സീ. പീ.), അഗ്ഗോളാരാനി (സ്യാ.)] ഭണ്ഡാനി, കതാനി അകതാനി ച;
അന്തലിക്ഖാ പവസ്സന്തി, വേദികായ ഇദം ഫലം.
൬൩. ‘‘ഉഭതോ ബ്യൂള്ഹസങ്ഗാമേ, പക്ഖന്ദന്തോ ഭയാനകേ;
ഭയഭേരവം ന പസ്സാമി, വേദികായ ഇദം ഫലം.
൬൪. ‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, ബ്യമ്ഹം നിബ്ബത്തതേ സുഭം;
സയനാനി മഹഗ്ഘാനി, വേദികായ ഇദം ഫലം.
൬൫. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം വേദികമകാരയിം;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, വേദികായ ഇദം ഫലം.
൬൬. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൬൭. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൬൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വേദികാരകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ
അഭാസിത്ഥാതി.
വേദികാരകത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.