൫. ഉപസീവത്ഥേരഅപദാനം

൧൦൦. ‘‘ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേ, അനോമോ നാമ പബ്ബതോ;

അസ്സമോ സുകതോ മയ്ഹം, പണ്ണസാലാ സുമാപിതാ.

൧൦൧. ‘‘നദീ ച സന്ദതീ തത്ഥ, സുപതിത്ഥാ മനോരമാ;

അനൂപതിത്ഥേ ജായന്തി, പദുമുപ്പലകാ ബഹൂ.

൧൦൨. ‘‘പാഠീനാ പാവുസാ മച്ഛാ, ബലജാ മുഞ്ജരോഹിതാ;

മച്ഛകച്ഛപസഞ്ഛന്നാ [മച്ഛകച്ഛപസമ്പന്നാ (?)], നദികാ സന്ദതേ തദാ.

൧൦൩. ‘‘തിമിരാ പുപ്ഫിതാ തത്ഥ, അസോകാ ഖുദ്ദമാലകാ;

പുന്നാഗാ ഗിരിപുന്നാഗാ, സമ്പവന്തി മമസ്സമം.

൧൦൪. ‘‘കുടജാ പുപ്ഫിതാ തത്ഥ, തിണസൂലവനാനി ച;

സാലാ ച സളലാ തത്ഥ, ചമ്പകാ പുപ്ഫിതാ ബഹൂ.

൧൦൫. ‘‘അജ്ജുനാ അതിമുത്താ ച, മഹാനാമാ ച പുപ്ഫിതാ;

അസനാ മധുഗന്ധീ ച, പുപ്ഫിതാ തേ മമസ്സമേ.

൧൦൬. ‘‘ഉദ്ദാലകാ പാടലികാ, യൂഥികാ ച പിയങ്ഗുകാ;

ബിമ്ബിജാലകസഞ്ഛന്നാ, സമന്താ അഡ്ഢയോജനം.

൧൦൭. ‘‘മാതഗ്ഗാരാ [മാതങ്ഗവാ (സീ.), മാതകരാ (സ്യാ.), മാതങ്ഗാ വാ (പീ.)] സത്തലിയോ, പാടലീ സിന്ദുവാരകാ;

അങ്കോലകാ ബഹൂ തത്ഥ, താലകുട്ഠി [താലകൂടാ (സീ. സ്യാ.), താലകുട്ഠാ (പീ.)] ച പുപ്ഫിതാ;

സേലേയ്യകാ ബഹൂ തത്ഥ, പുപ്ഫിതാ മമ അസ്സമേ.

൧൦൮. ‘‘ഏതേസു പുപ്ഫജാതേസു [പുപ്ഫമാനേസു (സീ. പീ.)], സോഭന്തി പാദപാ ബഹൂ;

സമന്താ തേന ഗന്ധേന, വായതേ മമ അസ്സമോ.

൧൦൯. ‘‘ഹരീതകാ ആമലകാ, അമ്ബജമ്ബുവിഭീതകാ [വിഭിടകാ (സീ.)];

കോലാ ഭല്ലാതകാ ബില്ലാ, ഫാരുസകഫലാനി ച.

൧൧൦. ‘‘തിന്ദുകാ ച പിയാലാ ച, മധുകാ കാസുമാരയോ;

ലബുജാ പനസാ തത്ഥ, കദലീ ബദരീഫലാ [മന്ദരിഫലാ (ക.), ചന്ദരീഫലാ (സ്യാ. പീ.)].

൧൧൧. ‘‘അമ്ബാടകാ ബഹൂ തത്ഥ, വല്ലികാരഫലാനി ച;

ബീജപൂരസപാരിയോ [ചിരസംരസപാകാ ച (സ്യാ.), വിടപാ ച സപാകാ ച (പീ), വിദപരപദാദയോ (ക.)], ഫലിതാ മമ അസ്സമേ.

൧൧൨. ‘‘ആളകാ ഇസിമുഗ്ഗാ ച, തതോ മോദഫലാ ബഹൂ;

അവടാ പക്കഭരിതാ [സക്കരാരിതാ (ക.)], പിലക്ഖുദുമ്ബരാനി ച.

൧൧൩. ‘‘പിപ്ഫിലീ മരീചാ തത്ഥ, നിഗ്രോധാ ച കപിത്ഥനാ;

ഉദുമ്ബരകാ ബഹവോ, കണ്ഡുപണ്ണാ ച ഹരിയോ [കണ്ഡപക്കാ ച പാരിയോ (സീ. സ്യാ. പീ.)].

൧൧൪. ‘‘ഏതേ ചഞ്ഞേ ച ബഹവോ, ഫലിതാ അസ്സമേ മമ;

പുപ്ഫരുക്ഖാപി ബഹവോ, പുപ്ഫിതാ മമ അസ്സമേ.

൧൧൫. ‘‘ആലുവാ ച കളമ്ബാ ച, ബിളാലീ തക്കലാനി ച;

ആലകാ താലകാ ചേവ, വിജ്ജന്തി അസ്സമേ മമ.

൧൧൬. ‘‘അസ്സമസ്സാവിദൂരേ മേ, മഹാജാതസ്സരോ അഹു;

അച്ഛോദകോ സീതജലോ, സുപതിത്ഥോ മനോരമോ.

൧൧൭. ‘‘പദുമുപ്പലാ ബഹൂ തത്ഥ, പുണ്ഡരീകസമായുതാ;

മന്ദാലകേഹി സഞ്ഛന്നാ, നാനാഗന്ധസമേരിതാ.

൧൧൮. ‘‘ഗബ്ഭം ഗണ്ഹന്തി പദുമാ, അഞ്ഞേ പുപ്ഫന്തി കേസരീ;

ഓപുപ്ഫപത്താ തിട്ഠന്തി, പദുമാകണ്ണികാ ബഹൂ.

൧൧൯. ‘‘മധു ഭിസമ്ഹാ സവതി, ഖീരം സപ്പി മുലാളിഭി;

സമന്താ തേന ഗന്ധേന, നാനാഗന്ധസമേരിതാ.

൧൨൦. ‘‘കുമുദാ അമ്ബഗന്ധി ച, നയിതാ ദിസ്സരേ ബഹൂ;

ജാതസ്സരസ്സാനുകൂലം, കേതകാ പുപ്ഫിതാ ബഹൂ.

൧൨൧. ‘‘സുഫുല്ലാ ബന്ധുജീവാ ച, സേതവാരീ സുഗന്ധികാ;

കുമ്ഭിലാ സുസുമാരാ ച, ഗഹകാ തത്ഥ ജായരേ.

൧൨൨. ‘‘ഉഗ്ഗാഹകാ അജഗരാ, തത്ഥ ജാതസ്സരേ ബഹൂ;

പാഠീനാ പാവുസാ മച്ഛാ, ബലജാ മുഞ്ജരോഹിതാ.

൧൨൩. ‘‘മച്ഛകച്ഛപസഞ്ഛന്നാ, അഥോ പപടകാഹി [പമ്പടകേഹി (സീ.), സപടകേഹി (സ്യാ.), പപ്പടകേഹി (പീ)] ച;

പാരേവതാ രവിഹംസാ, കുകുത്ഥാ [കുക്കുത്ഥാ (സ്യാ. ക.), കുത്ഥകാ (പീ.)] ച നദീചരാ.

൧൨൪. ‘‘ദിന്ദിഭാ [ടിട്ടിഭാ (പീ.)] ചക്കവാകാ ച, പമ്പകാ ജീവജീവകാ;

കലന്ദകാ ഉക്കുസാ ച, സേനകാ ഉദ്ധരാ ബഹൂ.

൧൨൫. ‘‘കോട്ഠകാ സുകപോതാ ച, തുലിയാ ചമരാ ബഹൂ;

കാരേനിയോ [കാസേനിയാ (സ്യാ.)] ച തിലകാ [കിലകാ (ക.)], ഉപജീവന്തി തം സരം.

൧൨൬. ‘‘സീഹാ ബ്യഗ്ഘാ ച ദീപീ ച, അച്ഛകോകതരച്ഛകാ;

വാനരാ കിന്നരാ ചേവ, ദിസ്സന്തി മമ അസ്സമേ.

൧൨൭. ‘‘താനി ഗന്ധാനി ഘായന്തോ, ഭക്ഖയന്തോ ഫലാനഹം;

ഗന്ധോദകം പിവന്തോ ച, വസാമി മമ അസ്സമേ.

൧൨൮. ‘‘ഏണീമിഗാ വരാഹാ ച, പസദാ ഖുദ്ദരൂപകാ;

അഗ്ഗികാ ജോതികാ ചേവ, വസന്തി മമ അസ്സമേ.

൧൨൯. ‘‘ഹംസാ കോഞ്ചാ മയൂരാ ച, സാലികാപി ച കോകിലാ;

മജ്ജാരികാ [മഞ്ജരികാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] ബഹൂ തത്ഥ, കോസികാ പോട്ഠസീസകാ.

൧൩൦. ‘‘പിസാചാ ദാനവാ ചേവ, കുമ്ഭണ്ഡാ രക്ഖസാ ബഹൂ;

ഗരുളാ പന്നഗാ ചേവ, വസന്തി മമ അസ്സമേ.

൧൩൧. ‘‘മഹാനുഭാവാ ഇസയോ, സന്തചിത്താ സമാഹിതാ;

കമണ്ഡലുധരാ സബ്ബേ, അജിനുത്തരവാസനാ;

ജടാഭാരഭരിതാവ [തേ ജടാഭാരഭരിതാ (സീ. പീ.), ജടാഭാരഭരിതാ ച (സ്യാ.)], വസന്തി മമ അസ്സമേ.

൧൩൨. ‘‘യുഗമത്തഞ്ച പേക്ഖന്താ, നിപകാ സന്തവുത്തിനോ;

ലാഭാലാഭേന സന്തുട്ഠാ, വസന്തി മമ അസ്സമേ.

൧൩൩. ‘‘വാകചീരം ധുനന്താ തേ, ഫോടേന്താജിനചമ്മകം;

സബലേഹി ഉപത്ഥദ്ധാ, ഗച്ഛന്തി അമ്ബരേ തദാ.

൧൩൪. ‘‘ന തേ ദകം ആഹരന്തി, കട്ഠം വാ അഗ്ഗിദാരുകം;

സയഞ്ച ഉപസമ്പന്നാ, പാടിഹീരസ്സിദം ഫലം.

൧൩൫. ‘‘ലോഹദോണിം ഗഹേത്വാന, വനമജ്ഝേ വസന്തി തേ;

കുഞ്ജരാവ മഹാനാഗാ, അസമ്ഭീതാവ കേസരീ.

൧൩൬. ‘‘അഞ്ഞേ ഗച്ഛന്തി ഗോയാനം, അഞ്ഞേ പുബ്ബവിദേഹകം [പുബ്ബവിദേഹനം (സ്യാ. പീ. ക.)];

അഞ്ഞേ ച ഉത്തരകുരും, സകം ബലമവസ്സിതാ [ബലമപസ്സിതാ (സ്യാ. പീ. ക.)].

൧൩൭. ‘‘തതോ പിണ്ഡം ആഹരിത്വാ, പരിഭുഞ്ജന്തി ഏകതോ;

സബ്ബേസം പക്കമന്താനം, ഉഗ്ഗതേജാന താദിനം.

൧൩൮. ‘‘അജിനചമ്മസദ്ദേന, വനം സദ്ദായതേ തദാ;

ഏദിസാ തേ മഹാവീര, സിസ്സാ ഉഗ്ഗതപാ മമ.

൧൩൯. ‘‘പരിവുതോ അഹം തേഹി, വസാമി മമ അസ്സമേ;

തോസിതാ സകകമ്മേന, വിനീതാപി സമാഗതാ.

൧൪൦. ‘‘ആരാധയിംസു മം ഏതേ, സകകമ്മാഭിലാസിനോ;

സീലവന്തോ ച നിപകാ, അപ്പമഞ്ഞാസു കോവിദാ.

൧൪൧. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

സമയം സംവിദിത്വാന, ഉപഗച്ഛി വിനായകോ.

൧൪൨. ‘‘ഉപഗന്ത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, ആതാപീ നിപകോ മുനി;

പത്തം പഗ്ഗയ്ഹ സമ്ബുദ്ധോ, ഭിക്ഖായ മമുപാഗമി.

൧൪൩. ‘‘ഉപാഗതം മഹാവീരം, ജലജുത്തമനായകം;

തിണസന്ഥരം [തിണത്ഥരം (സ്യാ.), തിണത്ഥതം (ക.)] പഞ്ഞാപേത്വാ, സാലപുപ്ഫേഹി ഓകിരിം.

൧൪൪. ‘‘നിസാദേത്വാന [നിസീദേത്വാന (സീ.), നിസീദിത്വാന (സ്യാ. പീ.)] സമ്ബുദ്ധം, ഹട്ഠോ സംവിഗ്ഗമാനസോ;

ഖിപ്പം പബ്ബതമാരുയ്ഹ, അഗളും [അഗരും (സീ.)] അഗ്ഗഹിം അഹം.

൧൪൫. ‘‘കുമ്ഭമത്തം ഗഹേത്വാന, പനസം ദേവഗന്ധികം;

ഖന്ധേ ആരോപയിത്വാന, ഉപഗച്ഛിം വിനായകം.

൧൪൬. ‘‘ഫലം ബുദ്ധസ്സ ദത്വാന, അഗളും അനുലിമ്പഹം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, ബുദ്ധസേട്ഠം അവന്ദിഹം.

൧൪൭. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

ഇസിമജ്ഝേ നിസീദിത്വാ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ.

൧൪൮. ‘‘‘യോ മേ ഫലഞ്ച അഗളും, ആസനഞ്ച അദാസി മേ;

തമഹം കിത്തയിസ്സാമി, സുണാഥ മമ ഭാസതോ.

൧൪൯. ‘‘‘ഗാമേ വാ യദി വാരഞ്ഞേ, പബ്ഭാരേസു ഗുഹാസു വാ;

ഇമസ്സ ചിത്തമഞ്ഞായ, നിബ്ബത്തിസ്സതി ഭോജനം.

൧൫൦. ‘‘‘ദേവലോകേ മനുസ്സേ വാ, ഉപപന്നോ അയം നരോ;

ഭോജനേഹി ച വത്ഥേഹി, പരിസം തപ്പയിസ്സതി.

൧൫൧. ‘‘‘ഉപപജ്ജതി യം യോനിം, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

അക്ഖോഭഭോഗോ ഹുത്വാന, സംസരിസ്സതിയം നരോ.

൧൫൨. ‘‘‘തിംസകപ്പസഹസ്സാനി, ദേവലോകേ രമിസ്സതി;

സഹസ്സക്ഖത്തും രാജാ ച, ചക്കവത്തീ ഭവിസ്സതി.

൧൫൩. ‘‘‘ഏകസത്തതിക്ഖത്തുഞ്ച, ദേവരജ്ജം കരിസ്സതി;

പദേസരജ്ജം വിപുലം, ഗണനാതോ അസങ്ഖിയം.

൧൫൪. ‘‘‘കപ്പസതസഹസ്സമ്ഹി, ഓക്കാകകുലസമ്ഭവോ;

ഗോതമോ നാമ ഗോത്തേന, സത്ഥാ ലോകേ ഭവിസ്സതി.

൧൫൫. ‘‘‘തസ്സ ധമ്മേസു ദായാദോ, ഓരസോ ധമ്മനിമ്മിതോ [(ഉപസീവോ നാമ നാമേന, ഹേസ്സതി സത്ഥു സാവകോ) (സ്യാ.)];

സബ്ബാസവേ പരിഞ്ഞായ, വിഹരിസ്സതിനാസവോ’.

൧൫൬. ‘‘സുലദ്ധലാഭോ ലദ്ധോ മേ, യോഹം അദ്ദക്ഖിം നായകം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൫൭. ‘‘ഗാമേ വാ യദി വാരഞ്ഞേ, പബ്ഭാരേസു ഗുഹാസു വാ;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, ഭോജനം ഹോതി മേ സദാ.

൧൫൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.

൧൫൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൧൬൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉപസീവോ [ഉപസിവോ (ക.)] ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഉപസീവത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.