൧. പിലിന്ദവച്ഛത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘നഗരേ ഹംസവതിയാ, ആസിം ദോവാരികോ അഹം;

അക്ഖോഭം അമിതം ഭോഗം, ഘരേ സന്നിചിതം മമ.

൨. ‘‘രഹോഗതോ നിസീദിത്വാ, പഹംസിത്വാന മാനസം [സമ്പഹംസിത്വ മാനസം (സീ.)];

നിസജ്ജ പാസാദവരേ, ഏവം ചിന്തേസഹം തദാ.

(ചിന്തനാകാരോ)

൩. ‘‘‘ബഹൂ മേധിഗതാ ഭോഗാ, ഫീതം അന്തേപുരം മമ;

രാജാപി [രാജിസി (ക.)] സന്നിമന്തേസി, ആനന്ദോ പഥവിസ്സരോ.

൪. ‘‘‘അയഞ്ച ബുദ്ധോ ഉപ്പന്നോ, അധിച്ചുപ്പത്തികോ മുനി;

സംവിജ്ജന്തി ച മേ ഭോഗാ, ദാനം ദസ്സാമി സത്ഥുനോ.

൫. ‘‘‘പദുമേന രാജപുത്തേന, ദിന്നം ദാനവരം ജിനേ;

ഹത്ഥിനാഗേ ച പല്ലങ്കേ, അപസ്സേനഞ്ചനപ്പകം.

൬. ‘‘‘അഹമ്പി ദാനം ദസ്സാമി, സങ്ഘേ ഗണവരുത്തമേ;

അദിന്നപുബ്ബമഞ്ഞേസം, ഭവിസ്സം ആദികമ്മികോ.

൭. ‘‘‘ചിന്തേത്വാഹം ബഹുവിധം, യാഗേ യസ്സ സുഖംഫലം;

പരിക്ഖാരദാനമദ്ദക്ഖിം, മമ സങ്കപ്പപൂരണം.

൮. ‘‘‘പരിക്ഖാരാനി ദസ്സാമി, സങ്ഘേ ഗണവരുത്തമേ;

അദിന്നപുബ്ബമഞ്ഞേസം, ഭവിസ്സം ആദികമ്മികോ’.

(ദാനവത്ഥുസമ്പാദനം)

൯. ‘‘നളകാരേ ഉപാഗമ്മ, ഛത്തം കാരേസി താവദേ;

ഛത്തസതസഹസ്സാനി, ഏകതോ സന്നിപാതയിം.

൧൦. ‘‘ദുസ്സസതസഹസ്സാനി, ഏകതോ സന്നിപാതയിം;

പത്തസതസഹസ്സാനി, ഏകതോ സന്നിപാതയിം.

൧൧. ‘‘വാസിയോ സത്ഥകേ ചാപി, സൂചിയോ നഖഛേദനേ;

ഹേട്ഠാഛത്തേ ഠപാപേസിം, കാരേത്വാ തദനുച്ഛവേ.

൧൨. ‘‘വിധൂപനേ താലവണ്ടേ, മോരഹത്ഥേ ച ചാമരേ;

പരിസ്സാവനേ തേലധാരേ [തേലധരേ (സീ.)], കാരയിം തദനുച്ഛവേ.

൧൩. ‘‘സൂചിഘരേ അംസബദ്ധേ, അഥോപി കായബന്ധനേ;

ആധാരകേ ച സുകതേ, കാരയിം തദനുച്ഛവേ.

൧൪. ‘‘പരിഭോഗഭാജനേ ച, അഥോപി ലോഹഥാലകേ;

ഭേസജ്ജേ പൂരയിത്വാന, ഹേട്ഠാഛത്തേ ഠപേസഹം.

൧൫. ‘‘വചം ഉസീരം ലട്ഠിമധും, പിപ്ഫലീ മരിചാനി ച;

ഹരീതകിം സിങ്ഗീവേരം, സബ്ബം പൂരേസി ഭാജനേ.

൧൬. ‘‘ഉപാഹനാ പാദുകായോ, അഥോ ഉദകപുഞ്ഛനേ;

കത്തരദണ്ഡേ സുകതേ, കാരയിം തദനുച്ഛവേ.

൧൭. ‘‘ഓസധഞ്ജനനാളീ ച [ഓസധം അഞ്ജനാപിച (സ്യാ.)], സലാകാ ധമ്മകുത്തരാ;

കുഞ്ചികാ പഞ്ചവണ്ണേഹി, സിബ്ബിതേ കുഞ്ചികാഘരേ.

൧൮. ‘‘ആയോഗേ ധൂമനേത്തേ ച, അഥോപി ദീപധാരകേ;

തുമ്ബകേ ച കരണ്ഡേ ച, കാരയിം തദനുച്ഛവേ.

൧൯. ‘‘സണ്ഡാസേ പിപ്ഫലേ ചേവ, അഥോപി മലഹാരകേ;

ഭേസജ്ജഥവികേ ചേവ, കാരയിം തദനുച്ഛവേ.

൨൦. ‘‘ആസന്ദിയോ പീഠകേ ച, പല്ലങ്കേ ചതുരോമയേ;

തദനുച്ഛവേ കാരയിത്വാ, ഹേട്ഠാഛത്തേ ഠപേസഹം.

൨൧. ‘‘ഉണ്ണാഭിസീ തൂലഭിസീ, അഥോപി പീഠികാഭിസീ [പീഠകാഭിസീ (സ്യാ. ക.)];

ബിമ്ബോഹനേ [ബിബ്ബോഹനേ (സ്യാ. ക.)] ച സുകതേ, കാരയിം തദനുച്ഛവേ.

൨൨. ‘‘കുരുവിന്ദേ മധുസിത്ഥേ, തേലം ഹത്ഥപ്പതാപകം;

സിപാടിഫലകേ സുചീ, മഞ്ചം അത്ഥരണേന ച.

൨൩. ‘‘സേനാസനേ പാദപുഞ്ഛേ, സയനാസനദണ്ഡകേ;

ദന്തപോണേ ച ആടലീ [കഥലിം (സ്യാ.)], സീസാലേപനഗന്ധകേ.

൨൪. ‘‘അരണീ ഫലപീഠേ [പലാലപീഠേ (സീ.)] ച, പത്തപിധാനഥാലകേ;

ഉദകസ്സ കടച്ഛൂ ച, ചുണ്ണകം രജനമ്ബണം [രജനമ്മണം (സീ.)].

൨൫. ‘‘സമ്മജ്ജനം [സമ്മുഞ്ജനം (സ്യാ.), സമ്മജ്ജനിം, സമ്മുഞ്ജനിം (?)] ഉദപത്തം, തഥാ വസ്സികസാടികം;

നിസീദനം കണ്ഡുച്ഛാദി, അഥ അന്തരവാസകം.

൨൬. ‘‘ഉത്തരാസങ്ഗസങ്ഘാടീ, നത്ഥുകം മുഖസോധനം;

ബിളങ്ഗലോണം പഹൂതഞ്ച [ലോണഭൂതഞ്ച (ക.)], മധുഞ്ച ദധിപാനകം.

൨൭. ‘‘ധൂപം [ധൂമം (ക.)] സിത്ഥം പിലോതിഞ്ച, മുഖപുഞ്ഛനസുത്തകം;

ദാതബ്ബം നാമ യം അത്ഥി, യഞ്ച കപ്പതി സത്ഥുനോ.

൨൮. ‘‘സബ്ബമേതം സമാനേത്വാ, ആനന്ദം ഉപസങ്കമിം;

ഉപസങ്കമ്മ രാജാനം, ജനേതാരം മഹേസിനോ [മഹേസിനം (സീ.), മഹായസം (സ്യാ.), മഹിസ്സരം (ക.)];

സിരസാ അഭിവാദേത്വാ, ഇദം വചനമബ്രവിം.

(ദാനോകാസയാചനാ)

൨൯. ‘‘‘ഏകതോ ജാതസംവദ്ധാ, ഉഭിന്നം ഏകതോ മനം [യസോ (സ്യാ.), മനോ (?)];

സാധാരണാ സുഖദുക്ഖേ, ഉഭോ ച അനുവത്തകാ.

൩൦. ‘‘‘അത്ഥി ചേതസികം ദുക്ഖം, തവാധേയ്യം അരിന്ദമ;

യദി സക്കോസി തം ദുക്ഖം, വിനോദേയ്യാസി ഖത്തിയ.

൩൧. ‘‘‘തവ ദുക്ഖം മമ ദുക്ഖം, ഉഭിന്നം ഏകതോ മനോ [മനം (സീ. സ്യാ.)];

നിട്ഠിതന്തി വിജാനാഹി, മമാധേയ്യം സചേ തുവം.

൩൨. ‘‘‘ജാനാഹി ഖോ മഹാരാജ, ദുക്ഖം മേ ദുബ്ബിനോദയം;

പഹു സമാനോ ഗജ്ജസു, ഏകം തേ ദുച്ചജം വരം.

൩൩. ‘‘‘യാവതാ വിജിതേ അത്ഥി, യാവതാ മമ ജീവിതം;

ഏതേഹി യദി തേ അത്ഥോ, ദസ്സാമി അവികമ്പിതോ.

൩൪. ‘‘‘ഗജ്ജിതം ഖോ തയാ ദേവ, മിച്ഛാ തം ബഹു ഗജ്ജിതം;

ജാനിസ്സാമി തുവം അജ്ജ, സബ്ബധമ്മേ [സച്ചധമ്മേ (?)] പതിട്ഠിതം.

൩൫. ‘‘‘അതിബാള്ഹം നിപീളേസി, ദദമാനസ്സ മേ സതോ;

കിം തേ മേ പീളിതേനത്ഥോ, പത്ഥിതം തേ കഥേഹി മേ.

൩൬. ‘‘‘ഇച്ഛാമഹം മഹാരാജ, ബുദ്ധസേട്ഠം അനുത്തരം;

ഭോജയിസ്സാമി സമ്ബുദ്ധം, വജ്ജം [വഞ്ചും (?)] മേ മാഹു ജീവിതം.

൩൭. ‘‘‘അഞ്ഞം തേഹം വരം ദമ്മി, മാ യാചിത്ഥോ തഥാഗതം [അയാചിതോ തഥാഗതോ (സ്യാ. ക.)];

അദേയ്യോ കസ്സചി ബുദ്ധോ, മണി ജോതിരസോ യഥാ.

൩൮. ‘‘‘നനു തേ ഗജ്ജിതം ദേവ, യാവ ജീവിതമത്തനോ [വിജിതമത്ഥിതം (ക.), ജീവിതമത്ഥികം (സ്യാ.)];

ജീവിതം [വിജിതം (ക.)] ദദമാനേന, യുത്തം ദാതും തഥാഗതം.

൩൯. ‘‘‘ഠപനീയോ മഹാവീരോ, അദേയ്യോ കസ്സചി ജിനോ;

ന മേ പടിസ്സുതോ ബുദ്ധോ, വരസ്സു അമിതം ധനം.

൪൦. ‘‘‘വിനിച്ഛയം പാപുണാമ, പുച്ഛിസ്സാമ വിനിച്ഛയേ;

യഥാസണ്ഠം [യഥാസന്തം (സീ.)] കഥേസ്സന്തി, പടിപുച്ഛാമ തം തഥാ.

൪൧. ‘‘‘രഞ്ഞോ ഹത്ഥേ ഗഹേത്വാന, അഗമാസിം വിനിച്ഛയം;

പുരതോ അക്ഖദസ്സാനം, ഇദം വചനമബ്രവിം.

൪൨. ‘‘‘സുണന്തു മേ അക്ഖദസ്സാ, രാജാ വരമദാസി മേ;

ന കിഞ്ചി ഠപയിത്വാന, ജീവിതമ്പി [വിജിതംപി (ക.)] പവാരയി.

൪൩. ‘‘‘തസ്സ മേ വരദിന്നസ്സ, ബുദ്ധസേട്ഠം വരിം അഹം;

സുദിന്നോ ഹോതി മേ ബുദ്ധോ, ഛിന്ദഥ സംസയം മമ.

൪൪. ‘‘‘സോസ്സാമ തവ വചനം, ഭൂമിപാലസ്സ രാജിനോ;

ഉഭിന്നം വചനം സുത്വാ, ഛിന്ദിസ്സാമേത്ഥ സംസയം.

൪൫. ‘‘‘സബ്ബം ദേവ തയാ ദിന്നം, ഇമസ്സ സബ്ബഗാഹികം [സബ്ബഗാഹിതം (സ്യാ. ക.)];

ന കിഞ്ചി ഠപയിത്വാന, ജീവിതമ്പി പവാരയി.

൪൬. ‘‘‘കിച്ഛപ്പത്തോവ ഹുത്വാന, യാചീ വരമനുത്തരം [യാവജീവമനുത്തരം (സ്യാ. ക.)];

ഇമം സുദുക്ഖിതം ഞത്വാ, അദാസിം സബ്ബഗാഹികം.

൪൭. ‘‘‘പരാജയോ തുവം [തവം (സീ.)] ദേവ, അസ്സ ദേയ്യോ തഥാഗതോ;

ഉഭിന്നം സംസയോ ഛിന്നോ, യഥാസണ്ഠമ്ഹി [യഥാസന്തമ്ഹി (സീ.)] തിട്ഠഥ.

൪൮. ‘‘‘രാജാ തത്ഥേവ ഠത്വാന, അക്ഖദസ്സേതദബ്രവി;

സമ്മാ മയ്ഹമ്പി ദേയ്യാഥ, പുന ബുദ്ധം ലഭാമഹം.

൪൯. ‘‘‘പൂരേത്വാ തവ സങ്കപ്പം, ഭോജയിത്വാ തഥാഗതം;

പുന ദേയ്യാസി [ദേയ്യാഥ (ക.)] സമ്ബുദ്ധം, ആനന്ദസ്സ യസസ്സിനോ’.

(നിമന്തനകഥാ)

൫൦. ‘‘അക്ഖദസ്സേഭിവാദേത്വാ, ആനന്ദഞ്ചാപി ഖത്തിയം;

തുട്ഠോ പമുദിതോ ഹുത്വാ, സമ്ബുദ്ധമുപസങ്കമിം.

൫൧. ‘‘ഉപസങ്കമ്മ സമ്ബുദ്ധം, ഓഘതിണ്ണമനാസവം;

സിരസാ അഭിവാദേത്വാ, ഇദം വചനമബ്രവിം.

൫൨. ‘വസീസതസഹസ്സേഹി, അധിവാസേഹി ചക്ഖുമ;

ഹാസയന്തോ മമ ചിത്തം, നിവേസനമുപേഹി മേ’.

൫൩. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, അധിവാസേസി ചക്ഖുമാ.

൫൪. ‘‘അധിവാസനമഞ്ഞായ, അഭിവാദിയ സത്ഥുനോ;

ഹട്ഠോ ഉദഗ്ഗചിത്തോഹം, നിവേസനമുപാഗമിം.

(ദാനപടിയാദനം)

൫൫. ‘‘മിത്താമച്ചേ സമാനേത്വാ, ഇദം വചനമബ്രവിം;

‘സുദുല്ലഭോ മയാ ലദ്ധോ, മണി ജോതിരസോ യഥാ.

൫൬. ‘‘‘കേന തം പൂജയിസ്സാമ, അപ്പമേയ്യോ അനൂപമോ;

അതുലോ അസമോ ധീരോ, ജിനോ അപ്പടിപുഗ്ഗലോ.

൫൭. ‘‘‘തഥാസമസമോ ചേവ, അദുതിയോ നരാസഭോ;

ദുക്കരം അധികാരഞ്ഹി, ബുദ്ധാനുച്ഛവികം മയാ.

൫൮. ‘‘‘നാനാപുപ്ഫേ സമാനേത്വാ, കരോമ പുപ്ഫമണ്ഡപം;

ബുദ്ധാനുച്ഛവികം ഏതം, സബ്ബപൂജാ ഭവിസ്സതി’.

൫൯. ‘‘ഉപ്പലം പദുമം വാപി, വസ്സികം അധിമുത്തകം [അതിമുത്തകം (?)];

ചമ്പകം [ചന്ദനം (ക.)] നാഗപുപ്ഫഞ്ച, മണ്ഡപം കാരയിം അഹം.

൬൦. ‘‘സതാസനസഹസ്സാനി, ഛത്തച്ഛായായ പഞ്ഞപിം;

പച്ഛിമം ആസനം മയ്ഹം, അധികം സതമഗ്ഘതി.

൬൧. ‘‘സതാസനസഹസ്സാനി, ഛത്തച്ഛായായ പഞ്ഞപിം;

പടിയാദേത്വാ അന്നപാനം, കാലം ആരോചയിം അഹം.

൬൨. ‘‘ആരോചിതമ്ഹി കാലമ്ഹി, പദുമുത്തരോ മഹാമുനി;

വസീസതസഹസ്സേഹി, നിവേസനമുപേസി മേ.

൬൩. ‘‘ധാരേന്തം ഉപരിച്ഛത്തം [ധാരേന്തമുപരിച്ഛത്തേ (സീ.)], സുഫുല്ലപുപ്ഫമണ്ഡപേ;

വസീസതസഹസ്സേഹി, നിസീദി പുരിസുത്തമോ.

൬൪. ‘‘‘ഛത്തസതസഹസ്സാനി, സതസഹസ്സമാസനം;

കപ്പിയം അനവജ്ജഞ്ച, പടിഗണ്ഹാഹി ചക്ഖുമ’.

൬൫. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

മമം താരേതുകാമോ സോ, സമ്പടിച്ഛി മഹാമുനി.

(ദാനകഥാ)

൬൬. ‘‘ഭിക്ഖുനോ ഏകമേകസ്സ, പച്ചേകം പത്തമദാസഹം;

ജഹിംസു സുമ്ഭകം [പുബ്ബകം (സീ.), സമ്ഭതം (സ്യാ.), മത്തികം (?)] പത്തം, ലോഹപത്തം അധാരയും.

൬൭. ‘‘സത്തരത്തിന്ദിവം ബുദ്ധോ, നിസീദി പുപ്ഫമണ്ഡപേ;

ബോധയന്തോ ബഹൂ സത്തേ, ധമ്മചക്കം പവത്തയി.

൬൮. ‘‘ധമ്മചക്കം പവത്തേന്തോ, ഹേട്ഠതോ പുപ്ഫമണ്ഡപേ;

ചുല്ലാസീതിസഹസ്സാനം, ധമ്മാഭിസമയോ അഹു.

൬൯. ‘‘സത്തമേ ദിവസേ പത്തേ, പദുമുത്തരോ മഹാമുനി;

ഛത്തച്ഛായായമാസീനോ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ.

(ബ്യാകരണം)

൭൦. ‘‘‘അനൂനകം ദാനവരം, യോ മേ പാദാസി മാണവോ;

തമഹം കിത്തയിസ്സാമി, സുണാഥ മമ ഭാസതോ.

൭൧. ‘‘‘ഹത്ഥീ അസ്സാ രഥാ പത്തീ, സേനാ ച ചതുരങ്ഗിനീ;