൧൦. പുബ്ബകമ്മപിലോതികബുദ്ധഅപദാനം

൬൪. ‘‘അനോതത്തസരാസന്നേ, രമണീയേ സിലാതലേ;

നാനാരതനപജ്ജോതേ, നാനാഗന്ധവനന്തരേ.

൬൫. ‘‘മഹതാ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന, പരേതോ [ഉപേതോ (ഉദാനട്ഠകഥായം ൪ വഗ്ഗേ, ൮ സുത്തേ)] ലോകനായകോ;

ആസീനോ ബ്യാകരീ തത്ഥ, പുബ്ബകമ്മാനി അത്തനോ.

൬൬. [സുണാഥ ഭിക്ഖവേ മയ്ഹം, യം കമ്മം പകതം മയാ; ഏകം അരഞ്ഞികം ഭിക്ഖും, ദിസ്വാ ദിന്നം പിലോതികം; പത്ഥിതം പഠമം ബുദ്ധം, ബുദ്ധത്തായ മയാ തദാ; പിലോതിയസ്സ കമ്മസ്സ, ബുദ്ധത്തേപി വിപച്ചതി; ഗോപാലകോ പുരേ ആസിം, ഗാവിം പാജേതി ഗോചരം; പിവന്തിം ഉദകം ആവിലം, ഗാവിം ദിസ്വാ നിവാരയിം; തേന കമ്മവിപാകേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ; വിപാസിതോ യദിച്ഛകം, ന ഹി പാതും ലഭാമഹം (സ്യാ.)] ‘‘സുണാഥ ഭിക്ഖവോ മയ്ഹം, യം കമ്മം പകതം മയാ;

പിലോതികസ്സ കമ്മസ്സ, ബുദ്ധത്തേപി വിപച്ചതി [സുണാഥ ഭിക്ഖവേ മയ്ഹം, യം കമ്മം പകതം മയാ; ഏകം അരഞ്ഞികം ഭിക്ഖും, ദിസ്വാ ദിന്നം പിലോതികം; പത്ഥിതം പഠമം ബുദ്ധം, ബുദ്ധത്തായ മയാ തദാ; പിലോതിയസ്സ കമ്മസ്സ, ബുദ്ധത്തേപി വിപച്ചതി; ഗോപാലകോ പുരേ ആസിം, ഗാവിം പാജേതി ഗോചരം; പിവന്തിം ഉദകം ആവിലം, ഗാവിം ദിസ്വാ നിവാരയിം; തേന കമ്മവിപാകേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ; വിപാസിതോ യദിച്ഛകം, ന ഹി പാതും ലഭാമഹം (സ്യാ.)].

[൧]

൬൭. ‘‘മുനാളി നാമഹം ധുത്തോ, പുബ്ബേ അഞ്ഞാസു ജാതിസു [അഞ്ഞായ ജാതിയാ (ഉദാന അട്ഠ.)];

പച്ചേകബുദ്ധം സുരഭിം [സരഭും (സീ.)], അബ്ഭാചിക്ഖിം അദൂസകം.

൬൮. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, നിരയേ സംസരിം ചിരം;

ബഹൂവസ്സസഹസ്സാനി, ദുക്ഖം വേദേസി വേദനം.

൬൯. ‘‘തേന കമ്മാവസേസേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ;

അബ്ഭക്ഖാനം മയാ ലദ്ധം, സുന്ദരികായ കാരണാ.

[൨]

൭൦. ‘‘സബ്ബാഭിഭുസ്സ ബുദ്ധസ്സ, നന്ദോ നാമാസി സാവകോ;

തം അബ്ഭക്ഖായ നിരയേ, ചിരം സംസരിതം മയാ.

൭൧. ‘‘ദസവസ്സസഹസ്സാനി, നിരയേ സംസരിം ചിരം;

മനുസ്സഭാവം ലദ്ധാഹം, അബ്ഭക്ഖാനം ബഹും ലഭിം.

൭൨. ‘‘തേന കമ്മാവസേസേന, ചിഞ്ചമാനവികാ മമം;

അബ്ഭാചിക്ഖി അഭൂതേന, ജനകായസ്സ അഗ്ഗതോ.

[൩]

൭൩. ‘‘ബ്രാഹ്മണോ സുതവാ ആസിം, അഹം സക്കതപൂജിതോ;

മഹാവനേ പഞ്ചസതേ, മന്തേ വാചേമി മാണവേ.

൭൪. ‘‘തത്ഥാഗതോ [തമാഗതോ (ക.)] ഇസി ഭീമോ, പഞ്ചാഭിഞ്ഞോ മഹിദ്ധികോ;

തം ചാഹം ആഗതം ദിസ്വാ, അബ്ഭാചിക്ഖിം അദൂസകം.

൭൫. ‘‘തതോഹം അവചം സിസ്സേ, കാമഭോഗീ അയം ഇസി;

മയ്ഹമ്പി ഭാസമാനസ്സ, അനുമോദിംസു മാണവാ.

൭൬. ‘‘തതോ മാണവകാ സബ്ബേ, ഭിക്ഖമാനം കുലേ കുലേ;

മഹാജനസ്സ ആഹംസു, കാമഭോഗീ അയം ഇസി.

൭൭. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, പഞ്ച ഭിക്ഖുസതാ ഇമേ;

അബ്ഭക്ഖാനം ലഭും സബ്ബേ, സുന്ദരികായ കാരണാ.

[൪]

൭൮. ‘‘വേമാതുഭാതരം പുബ്ബേ, ധനഹേതു ഹനിം അഹം;

പക്ഖിപിം ഗിരിദുഗ്ഗസ്മിം, സിലായ ച അപിംസയിം.

൭൯. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, ദേവദത്തോ സിലം ഖിപി;

അങ്ഗുട്ഠം പിംസയീ പാദേ, മമ പാസാണസക്ഖരാ.

[൫]

൮൦. ‘‘പുരേഹം ദാരകോ ഹുത്വാ, കീളമാനോ മഹാപഥേ;

പച്ചേകബുദ്ധം ദിസ്വാന, മഗ്ഗേ സകലികം [സക്ഖലികം (ക.)] ഖിപിം [ദഹിം (സ്യാ.)].

൮൧. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ;

വധത്ഥം മം ദേവദത്തോ, അഭിമാരേ പയോജയി.

[൬]

൮൨. ‘‘ഹത്ഥാരോഹോ പുരേ ആസിം, പച്ചേകമുനിമുത്തമം;

പിണ്ഡായ വിചരന്തം തം, ആസാദേസിം ഗജേനഹം.

൮൩. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, ഭന്തോ [ദന്തോ (ക.)] നാളാഗിരീ ഗജോ;

ഗിരിബ്ബജേ പുരവരേ, ദാരുണോ സമുപാഗമി [മം ഉപാഗമി (സീ.)].

[൭]

൮൪. ‘‘രാജാഹം പത്ഥിവോ [പത്തികോ (സ്യാ. ക.), ഖത്തിയോ (ഉദാന അട്ഠ.)] ആസിം, സത്തിയാ പുരിസം ഹനിം;

തേന കമ്മവിപാകേന, നിരയേ പച്ചിസം ഭുസം.

൮൫. ‘‘കമ്മുനോ തസ്സ സേസേന, ഇദാനി സകലം മമ;

പാദേ ഛവിം പകപ്പേസി [പകോപേസി (സീ.)], ന ഹി കമ്മം വിനസ്സതി.

[൮]

൮൬. ‘‘അഹം കേവട്ടഗാമസ്മിം, അഹും കേവട്ടദാരകോ;

മച്ഛകേ ഘാതിതേ ദിസ്വാ, ജനയിം സോമനസ്സകം [സോമനസ്സഹം (ഉദാന അട്ഠ.)].

൮൭. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, സീസദുക്ഖം അഹൂ മമ;

സബ്ബേ സക്കാ ച ഹഞ്ഞിംസു, യദാ ഹനി വിടടൂഭോ [വിടടുഭോ (സ്യാ. ക.)].

[൯]

൮൮. ‘‘ഫുസ്സസ്സാഹം പാവചനേ, സാവകേ പരിഭാസയിം;

യവം ഖാദഥ ഭുഞ്ജഥ, മാ ച ഭുഞ്ജഥ സാലയോ.

൮൯. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, തേമാസം ഖാദിതം യവം;

നിമന്തിതോ ബ്രാഹ്മണേന, വേരഞ്ജായം വസിം തദാ.

[൧൦]

൯൦. ‘‘നിബ്ബുദ്ധേ വത്തമാനമ്ഹി, മല്ലപുത്തം നിഹേഠയിം [നിസേധയിം (സ്യാ. ക.)];

തേന കമ്മവിപാകേന, പിട്ഠിദുക്ഖം അഹൂ മമ.

[൧൧]

൯൧. ‘‘തികിച്ഛകോ അഹം ആസിം, സേട്ഠിപുത്തം വിരേചയിം;

തേന കമ്മവിപാകേന, ഹോതി പക്ഖന്ദികാ മമ.

[൧൨]

൯൨. ‘‘അവചാഹം ജോതിപാലോ, സുഗതം കസ്സപം തദാ;

കുതോ നു ബോധി മുണ്ഡസ്സ, ബോധി പരമദുല്ലഭാ.

൯൩. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, അചരിം ദുക്കരം ബഹും;

ഛബ്ബസ്സാനുരുവേളായം, തതോ ബോധിമപാപുണിം.

൯൪. ‘‘നാഹം ഏതേന മഗ്ഗേന, പാപുണിം ബോധിമുത്തമം;

കുമ്മഗ്ഗേന ഗവേസിസ്സം, പുബ്ബകമ്മേന വാരിതോ.

൯൫. ‘‘പുഞ്ഞപാപപരിക്ഖീണോ, സബ്ബസന്താപവജ്ജിതോ;

അസോകോ അനുപായാസോ, നിബ്ബായിസ്സമനാസവോ.

൯൬. ‘‘ഏവം ജിനോ വിയാകാസി, ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അഗ്ഗതോ;

സബ്ബാഭിഞ്ഞാബലപ്പത്തോ, അനോതത്തേ മഹാസരേ’’തി.

ഇത്ഥം സുദം ഭഗവാ അത്തനോ പുബ്ബചരിതം കമ്മപിലോതികം നാമ ബുദ്ധാപദാനധമ്മപരിയായം അഭാസിത്ഥാതി.

പുബ്ബകമ്മപിലോതികം നാമ ബുദ്ധാപദാനം ദസമം.

അവടഫലവഗ്ഗോ ഏകൂനചത്താലീസമോ.