൩൯. അവടഫലവഗ്ഗോ
൧. അവടഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൧. ‘‘സതരംസി നാമ ഭഗവാ, സയമ്ഭൂ അപരാജിതോ;
വിവേകകാമോ സമ്ബുദ്ധോ, ഗോചരായാഭിനിക്ഖമി.
൨. ‘‘ഫലഹത്ഥോ അഹം ദിസ്വാ, ഉപഗച്ഛിം നരാസഭം;
പസന്നചിത്തോ സുമനോ, അവടം [അവണ്ടം (സീ.), അമ്ബടം (സ്യാ.)] അദദിം ഫലം.
൩. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം അഹം;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൪. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;
നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ.
൫. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി, മമ ബുദ്ധസ്സ സന്തികേ;
തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;
ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അവടഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
അവടഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.
൨. ലബുജദായകത്ഥേരഅപദാനം
൭. ‘‘നഗരേ ബന്ധുമതിയാ, ആസിം ആരാമികോ തദാ;
അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ഗച്ഛന്തം അനിലഞ്ജസേ.
൮. ‘‘ലബുജസ്സ ഫലം ഗയ്ഹ, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സദാസഹം;
ആകാസേ ഠിതകോ സന്തോ, പടിഗണ്ഹി മഹായസോ.
൯. ‘‘വിത്തിസഞ്ജനനം മയ്ഹം, ദിട്ഠധമ്മസുഖാവഹം;
ഫലം ബുദ്ധസ്സ ദത്വാന, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.
൧൦. ‘‘അധിഗച്ഛിം തദാ പീതിം, വിപുലഞ്ച സുഖുത്തമം;
ഉപ്പജ്ജതേവ രതനം, നിബ്ബത്തസ്സ തഹിം തഹിം.
൧൧. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൧൨. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൧൩. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൧൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ലബുജദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
ലബുജദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.
൩. ഉദുമ്ബരഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൧൫. ‘‘വിനതാനദിയാ തീരേ, വിഹാസി പുരിസുത്തമോ;
അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ഏകഗ്ഗം സുസമാഹിതം.
൧൬. ‘‘തസ്മിം പസന്നമാനസോ, കിലേസമലധോവനേ;
ഉദുമ്ബരഫലം ഗയ്ഹ, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സദാസഹം.
൧൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൧൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൧൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൨൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉദുമ്ബരഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
ഉദുമ്ബരഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.
൪. പിലക്ഖഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൨൧. ‘‘വനന്തരേ ബുദ്ധം ദിസ്വാ, അത്ഥദസ്സിം മഹായസം;
പസന്നചിത്തോ സുമനോ, പിലക്ഖസ്സാദദിം ഫലം [പിലക്ഖസ്സ ഫലം അദം (സീ.), പിലക്ഖുസ്സ ഫലം അദം (സ്യാ.)].
൨൨. ‘‘അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൨൩. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൨൪. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൨൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പിലക്ഖഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
പിലക്ഖഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.
൫. ഫാരുസഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൨൬. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹം;
രഥിയം പടിപജ്ജന്തം, ഫാരുസഫലമദാസഹം.
൨൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം അഹം;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൨൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൨൯. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൩൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഫാരുസഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
ഫാരുസഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.
൬. വല്ലിഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൩൧. ‘‘സബ്ബേ ജനാ സമാഗമ്മ, അഗമിംസു വനം തദാ;
ഫലമന്വേസമാനാ തേ, അലഭിംസു ഫലം തദാ.
൩൨. ‘‘തത്ഥദ്ദസാസിം സമ്ബുദ്ധം, സയമ്ഭും അപരാജിതം;
പസന്നചിത്തോ സുമനോ, വല്ലിഫലമദാസഹം.
൩൩. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൩൪. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൩൫. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൩൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വല്ലിഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
വല്ലിഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.
൭. കദലിഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൩൭. ‘‘കണികാരംവ ജലിതം, പുണ്ണമായേവ [പുണ്ണമാസേവ (സീ. ക.)] ചന്ദിമം;
ജലന്തം ദീപരുക്ഖംവ, അദ്ദസം ലോകനായകം.
൩൮. ‘‘കദലിഫലം പഗ്ഗയ്ഹ, അദാസിം സത്ഥുനോ അഹം;
പസന്നചിത്തോ സുമനോ, വന്ദിത്വാന അപക്കമിം.
൩൯. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൪൦. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൪൧. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൪൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കദലിഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
കദലിഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.
൮. പനസഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം
൪൩. ‘‘അജ്ജുനോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, ഹിമവന്തേ വസീ തദാ;
ചരണേന ച സമ്പന്നോ, സമാധികുസലോ മുനി.
൪൪. ‘‘കുമ്ഭമത്തം ഗഹേത്വാന, പനസം ജീവജീവകം [ദേവഗന്ധികം (൪൧ വഗ്ഗേ, ൫ അപദാനേ)];
ഛത്തപണ്ണേ ഠപേത്വാന, അദാസിം സത്ഥുനോ അഹം.
൪൫. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.
൪൬. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൪൭. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൪൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പനസഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
പനസഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.
൯. സോണകോടിവീസത്ഥേരഅപദാനം
൪൯. ‘‘വിപസ്സിനോ പാവചനേ, ഏകം ലേണം മയാ കതം;
ചാതുദ്ദിസസ്സ സങ്ഘസ്സ, ബന്ധുമാരാജധാനിയാ.
൫൦. ‘‘ദുസ്സേഹി ഭൂമിം ലേണസ്സ, സന്ഥരിത്വാ പരിച്ചജിം;
ഉദഗ്ഗചിത്തോ സുമനോ, അകാസിം പണിധിം തദാ.
൫൧. ‘‘ആരാധയേയ്യം സമ്ബുദ്ധം, പബ്ബജ്ജഞ്ച ലഭേയ്യഹം;
അനുത്തരഞ്ച നിബ്ബാനം, ഫുസേയ്യം സന്തിമുത്തമം.
൫൨. ‘‘തേനേവ സുക്കമൂലേന, കപ്പേ [കപ്പം (സീ.), കപ്പ (ക.)] നവുതി സംസരിം;
ദേവഭൂതോ മനുസ്സോ ച, കതപുഞ്ഞോ വിരോചഹം.
൫൩. ‘‘തതോ കമ്മാവസേസേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ;
ചമ്പായം അഗ്ഗസേട്ഠിസ്സ, ജാതോമ്ഹി ഏകപുത്തകോ.
൫൪. ‘‘ജാതമത്തസ്സ മേ സുത്വാ, പിതു ഛന്ദോ അയം അഹു;
ദദാമഹം കുമാരസ്സ, വീസകോടീ അനൂനകാ.
൫൫. ‘‘ചതുരങ്ഗുലാ ച മേ ലോമാ, ജാതാ പാദതലേ ഉഭോ;
സുഖുമാ മുദുസമ്ഫസ്സാ, തൂലാപിചുസമാ സുഭാ.
൫൬. ‘‘അതീതാ നവുതി കപ്പാ, അയം ഏകോ ച ഉത്തരി;
നാഭിജാനാമി നിക്ഖിത്തേ, പാദേ ഭൂമ്യാ അസന്ഥതേ.
൫൭. ‘‘ആരാധിതോ മേ സമ്ബുദ്ധോ, പബ്ബജിം അനഗാരിയം;
അരഹത്തഞ്ച മേ പത്തം, സീതിഭൂതോമ്ഹി നിബ്ബുതോ.
൫൮. ‘‘അഗ്ഗോ ആരദ്ധവീരിയാനം, നിദ്ദിട്ഠോ സബ്ബദസ്സിനാ;
ഖീണാസവോമ്ഹി അരഹാ, ഛളഭിഞ്ഞോ മഹിദ്ധികോ.
൫൯. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;
ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ലേണദാനസ്സിദം ഫലം.
൬൦. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… വിഹരാമി അനാസവോ.
൬൧. ‘‘സ്വാഗതം വത മേ ആസി…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.
൬൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.
൬൩. ‘‘ഥേരോ കോടിവീസോ [കോടിവിസോ (സ്യാ. ക.), കോളിവിസോ (അഞ്ഞട്ഠാനേസു)] സോണോ, ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അഗ്ഗതോ;
പഞ്ഹം പുട്ഠോ വിയാകാസി, അനോതത്തേ മഹാസരേ’’തി.
ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സോണോ കോടിവീസോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.
സോണകോടിവീസത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.
൧൦. പുബ്ബകമ്മപിലോതികബുദ്ധഅപദാനം
൬൪. ‘‘അനോതത്തസരാസന്നേ, രമണീയേ സിലാതലേ;
നാനാരതനപജ്ജോതേ, നാനാഗന്ധവനന്തരേ.
൬൫. ‘‘മഹതാ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന, പരേതോ [ഉപേതോ (ഉദാനട്ഠകഥായം ൪ വഗ്ഗേ, ൮ സുത്തേ)] ലോകനായകോ;
ആസീനോ ബ്യാകരീ തത്ഥ, പുബ്ബകമ്മാനി അത്തനോ.
൬൬. [സുണാഥ ഭിക്ഖവേ മയ്ഹം, യം കമ്മം പകതം മയാ; ഏകം അരഞ്ഞികം ഭിക്ഖും, ദിസ്വാ ദിന്നം പിലോതികം; പത്ഥിതം പഠമം ബുദ്ധം, ബുദ്ധത്തായ മയാ തദാ; പിലോതിയസ്സ കമ്മസ്സ, ബുദ്ധത്തേപി വിപച്ചതി; ഗോപാലകോ പുരേ ആസിം, ഗാവിം പാജേതി ഗോചരം; പിവന്തിം ഉദകം ആവിലം, ഗാവിം ദിസ്വാ നിവാരയിം; തേന കമ്മവിപാകേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ; വിപാസിതോ യദിച്ഛകം, ന ഹി പാതും ലഭാമഹം (സ്യാ.)] ‘‘സുണാഥ ഭിക്ഖവോ മയ്ഹം, യം കമ്മം പകതം മയാ;
പിലോതികസ്സ കമ്മസ്സ, ബുദ്ധത്തേപി വിപച്ചതി [സുണാഥ ഭിക്ഖവേ മയ്ഹം, യം കമ്മം പകതം മയാ; ഏകം അരഞ്ഞികം ഭിക്ഖും, ദിസ്വാ ദിന്നം പിലോതികം; പത്ഥിതം പഠമം ബുദ്ധം, ബുദ്ധത്തായ മയാ തദാ; പിലോതിയസ്സ കമ്മസ്സ, ബുദ്ധത്തേപി വിപച്ചതി; ഗോപാലകോ പുരേ ആസിം, ഗാവിം പാജേതി ഗോചരം; പിവന്തിം ഉദകം ആവിലം, ഗാവിം ദിസ്വാ നിവാരയിം; തേന കമ്മവിപാകേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ; വിപാസിതോ യദിച്ഛകം, ന ഹി പാതും ലഭാമഹം (സ്യാ.)].
[൧]
൬൭. ‘‘മുനാളി നാമഹം ധുത്തോ, പുബ്ബേ അഞ്ഞാസു ജാതിസു [അഞ്ഞായ ജാതിയാ (ഉദാന അട്ഠ.)];
പച്ചേകബുദ്ധം സുരഭിം [സരഭും (സീ.)], അബ്ഭാചിക്ഖിം അദൂസകം.
൬൮. ‘‘തേന കമ്മവിപാകേന, നിരയേ സംസരിം ചിരം;
ബഹൂവസ്സസഹസ്സാനി, ദുക്ഖം വേദേസി വേദനം.
൬൯. ‘‘തേന കമ്മാവസേസേന, ഇധ പച്ഛിമകേ ഭവേ;
അബ്ഭക്ഖാനം മയാ ലദ്ധം, സുന്ദരികായ കാരണാ.
[൨]
൭൦. ‘‘സബ്ബാഭിഭുസ്സ ബുദ്ധസ്സ, നന്ദോ നാമാസി സാവകോ;
തം അബ്ഭക്ഖായ നിരയേ, ചിരം സംസരിതം മയാ.
൭൧. ‘‘ദസവസ്സസഹസ്സാനി, നിരയേ സംസരിം ചിരം;
മനുസ്സഭാവം ലദ്ധാഹം, അബ്ഭക്ഖാനം ബഹും ലഭിം.
൭൨. ‘‘തേന കമ്മാവസേസേന, ചിഞ്ചമാനവികാ മമം;