൩൪. ഗന്ധോദകവഗ്ഗോ

൧. ഗന്ധധൂപിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ, ഗന്ധധൂപം അദാസഹം;

സുമനേഹി പടിച്ഛന്നം, ബുദ്ധാനുച്ഛവികഞ്ച തം.

൨. ‘‘കഞ്ചനഗ്ഘിയസങ്കാസം, ബുദ്ധം ലോകഗ്ഗനായകം;

ഇന്ദീവരംവ ജലിതം, ആദിത്തംവ ഹുതാസനം.

൩. ‘‘ബ്യഗ്ഘുസഭംവ പവരം, അഭിജാതംവ കേസരിം;

നിസിന്നം സമണാനഗ്ഗം, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതം.

൪. ‘‘ദിസ്വാ ചിത്തം പസാദേത്വാ, പഗ്ഗഹേത്വാന അഞ്ജലിം;

വന്ദിത്വാ സത്ഥുനോ പാദേ, പക്കാമിം ഉത്തരാമുഖോ.

൫. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ഗന്ധമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഗന്ധപൂജായിദം ഫലം.

൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഗന്ധധൂപിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഗന്ധധൂപിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. ഉദകപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൭. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, ഗച്ഛന്തം അനിലഞ്ജസേ;

ഘതാസനംവ ജലിതം, ആദിത്തംവ ഹുതാസനം.

൮. ‘‘പാണിനാ ഉദകം ഗയ്ഹ, ആകാസേ ഉക്ഖിപിം അഹം;

സമ്പടിച്ഛി മഹാവീരോ, ബുദ്ധോ കാരുണികോ ഇസി.

൯. ‘‘അന്തലിക്ഖേ ഠിതോ സത്ഥാ, പദുമുത്തരനാമകോ;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, ഇമം ഗാഥമഭാസഥ.

൧൦. ‘‘‘ഇമിനാ ദകദാനേന, പീതിഉപ്പാദനേന ച;

കപ്പസതസഹസ്സമ്പി, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജസി’.

൧൧. ‘‘തേന കമ്മേന ദ്വിപദിന്ദ, ലോകജേട്ഠ നരാസഭ;

പത്തോമ്ഹി അചലം ഠാനം, ഹിത്വാ ജയപരാജയം.

൧൨. ‘‘സഹസ്സരാജനാമേന, തയോ ച ചക്കവത്തിനോ;

പഞ്ചസട്ഠികപ്പസതേ, ചാതുരന്താ ജനാധിപാ.

൧൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉദകപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഉദകപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. പുന്നാഗപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൧൪. ‘‘കാനനം വനമോഗയ്ഹ, വസാമി ലുദ്ദകോ അഹം;

പുന്നാഗം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, ബുദ്ധസേട്ഠം അനുസ്സരിം.

൧൫. ‘‘തം പുപ്ഫം ഓചിനിത്വാന, സുഗന്ധം ഗന്ധിതം സുഭം;

ഥൂപം കത്വാന പുലിനേ, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൧൬. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൧൭. ‘‘ഏകമ്ഹി നവുതേ കപ്പേ, ഏകോ ആസിം തമോനുദോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പുന്നാഗപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പുന്നാഗപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. ഏകദുസ്സദായകത്ഥേരഅപദാനം

൧൯. ‘‘നഗരേ ഹംസവതിയാ, അഹോസിം തിണഹാരകോ;

തിണഹാരേന ജീവാമി, തേന പോസേമി ദാരകേ.

൨൦. ‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, സബ്ബധമ്മാന പാരഗൂ;

തമന്ധകാരം നാസേത്വാ, ഉപ്പജ്ജി ലോകനായകോ.

൨൧. ‘‘സകേ ഘരേ നിസീദിത്വാ, ഏവം ചിന്തേസഹം തദാ;

‘ബുദ്ധോ ലോകേ സമുപ്പന്നോ, ദേയ്യധമ്മോ ച നത്ഥി മേ.

൨൨. ‘‘‘ഇദം മേ സാടകം ഏകം, നത്ഥി മേ കോചി ദായകോ;

ദുക്ഖോ നിരയസമ്ഫസ്സോ, രോപയിസ്സാമി ദക്ഖിണം’.

൨൩. ‘‘ഏവാഹം ചിന്തയിത്വാന, സകം ചിത്തം പസാദയിം;

ഏകം ദുസ്സം ഗഹേത്വാന, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സദാസഹം.

൨൪. ‘‘ഏകം ദുസ്സം ദദിത്വാന, ഉക്കുട്ഠിം സമ്പവത്തയിം;

യദി ബുദ്ധോ തുവം വീര, താരേഹി മം മഹാമുനി.

൨൫. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

മമ ദാനം പകിത്തേന്തോ, അകാ മേ അനുമോദനം.

൨൬. ‘‘‘ഇമിനാ ഏകദുസ്സേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

കപ്പസതസഹസ്സാനി, വിനിപാതം ന ഗച്ഛതി.

൨൭. ‘‘‘ഛത്തിംസക്ഖത്തും ദേവിന്ദോ, ദേവരജ്ജം കരിസ്സതി;

തേത്തിംസക്ഖത്തും രാജാ ച, ചക്കവത്തീ ഭവിസ്സതി;

പദേസരജ്ജം വിപുലം, ഗണനാതോ അസങ്ഖിയം.

൨൮. ‘‘‘ദേവലോകേ മനുസ്സേ വാ, സംസരന്തോ തുവം ഭവേ;

രൂപവാ ഗുണസമ്പന്നോ, അനവക്കന്തദേഹവാ;

അക്ഖോഭം അമിതം ദുസ്സം, ലഭിസ്സസി യദിച്ഛകം’.

൨൯. ‘‘ഇദം വത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, ജലജുത്തമനാമകോ;

നഭം അബ്ഭുഗ്ഗമീ ധീരോ, ഹംസരാജാവ അമ്ബരേ.

൩൦. ‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

ഭോഗേ മേ ഊനതാ നത്ഥി, ഏകദുസ്സസ്സിദം ഫലം.

൩൧. ‘‘പദുദ്ധാരേ പദുദ്ധാരേ, ദുസ്സം നിബ്ബത്തതേ മമം;

ഹേട്ഠാ ദുസ്സമ്ഹി തിട്ഠാമി, ഉപരി ഛദനം മമ.

൩൨. ‘‘ചക്കവാളമുപാദായ, സകാനനം സപബ്ബതം;

ഇച്ഛമാനോ ചഹം അജ്ജ, ദുസ്സേഹി ഛാദയേയ്യഹം.

൩൩. ‘‘തേനേവ ഏകദുസ്സേന, സംസരന്തോ ഭവാഭവേ;

സുവണ്ണവണ്ണോ ഹുത്വാന, സംസരാമി ഭവാഭവേ.

൩൪. ‘‘വിപാകം ഏകദുസ്സസ്സ, നജ്ഝഗം കത്ഥചിക്ഖയം;

അയം മേ അന്തിമാ ജാതി, വിപച്ചതി ഇധാപി മേ.

൩൫. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം ദുസ്സമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഏകദുസ്സസ്സിദം ഫലം.

൩൬. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

നാഗോവ ബന്ധനം ഛേത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ.

൩൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഏകദുസ്സദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഏകദുസ്സദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഫുസിതകമ്പിയത്ഥേരഅപദാനം

൩൮. ‘‘വിപസ്സീ നാമ [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി]

സമ്ബുദ്ധോ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ.

ഖീണാസവേഹി സഹിതോ, സങ്ഘാരാമേ വസീ തദാ.

൩൯. ‘‘ആരാമദ്വാരാ നിക്ഖമ്മ, വിപസ്സീ [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി] ലോകനായകോ;

സഹ സതസഹസ്സേഹി, അട്ഠ [സഹസ്സസതസിസ്സേഹി, അട്ഠ (ക.), അട്ഠ സതസഹസ്സേഹി, സഹ (?)] ഖീണാസവേഹി സോ.

൪൦. ‘‘അജിനേന നിവത്ഥോഹം, വാകചീരധരോപി ച;

കുസുമോദകമാദായ [കുസുമ്ഭോദക… (സീ. സ്യാ.)], സമ്ബുദ്ധം ഉപസങ്കമിം.

൪൧. ‘‘സകം ചിത്തം പസാദേത്വാ, വേദജാതോ കതഞ്ജലീ;

കുസുമോദകമാദായ, ബുദ്ധമബ്ഭുക്കിരിം അഹം.

൪൨. ‘‘തേന കമ്മേന സമ്ബുദ്ധോ, ജലജുത്തമനാമകോ [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി];

മമ കമ്മം പകിത്തേത്വാ, അഗമാ യേന പത്ഥിതം.

൪൩. ‘‘ഫുസിതാ പഞ്ചസഹസ്സാ, യേഹി പൂജേസഹം ജിനം;

അഡ്ഢതേയ്യസഹസ്സേഹി, ദേവരജ്ജം അകാരയിം.

൪൪. ‘‘അഡ്ഢതേയ്യസഹസ്സേഹി, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം;

അവസേസേന കമ്മേന, അരഹത്തമപാപുണിം.

൪൫. ‘‘ദേവരാജാ യദാ ഹോമി [അഹോസിം (സ്യാ. ക.)], മനുജാധിപതീ യദാ [തദാ (സ്യാ. ക.)];

തമേവ നാമധേയ്യം മേ, ഫുസിതോ നാമ ഹോമഹം.

൪൬. ‘‘ദേവഭൂതസ്സ സന്തസ്സ, അഥാപി മാനുസസ്സ വാ;

സമന്താ ബ്യാമതോ മയ്ഹം, ഫുസിതംവ പവസ്സതി.

൪൭. ‘‘ഭവാ ഉഗ്ഘാടിതാ മയ്ഹം, കിലേസാ ഝാപിതാ മമ;

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണോ, ഫുസിതസ്സ ഇദം ഫലം.

൪൮. ‘‘ചന്ദനസ്സേവ മേ കായാ, തഥാ ഗന്ധോ പവായതി;

സരീരതോ മമ ഗന്ധോ, അഡ്ഢകോസേ പവായതി.

൪൯. ‘‘ദിബ്ബഗന്ധം സമ്പവന്തം, പുഞ്ഞകമ്മസമങ്ഗിനം;

ഗന്ധം ഘത്വാന ജാനന്തി, ഫുസിതോ ആഗതോ ഇധ.

൫൦. ‘‘സാഖാപലാസകട്ഠാനി, തിണാനിപി ച സബ്ബസോ;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, ഗന്ധോ സമ്പജ്ജതേ ഖണേ.

൫൧. ‘‘സതസഹസ്സിതോ [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി] കപ്പേ, ചന്ദനം അഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫുസിതസ്സ ഇദം ഫലം.

൫൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഫുസിതകമ്പിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഫുസിതകമ്പിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. പഭങ്കരത്ഥേരഅപദാനം

൫൩. ‘‘പദുമുത്തരഭഗവതോ, ലോകജേട്ഠസ്സ താദിനോ;

വിപിനേ ചേതിയം ആസി, വാളമിഗസമാകുലേ.

൫൪. ‘‘ന കോചി വിസഹി ഗന്തും, ചേതിയം അഭിവന്ദിതും;

തിണകട്ഠലതോനദ്ധം, പലുഗ്ഗം ആസി ചേതിയം.

൫൫. ‘‘വനകമ്മികോ തദാ ആസിം, പിതുമാതുമതേനഹം [പിതുപേതാമഹേനഹം (സീ.), പിതാപേതാമഹേനഹം (സ്യാ.)];

അദ്ദസം വിപിനേ ഥൂപം, ലുഗ്ഗം തിണലതാകുലം.

൫൬. ‘‘ദിസ്വാനാഹം ബുദ്ധഥൂപം, ഗരുചിത്തം ഉപട്ഠഹിം;

ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ ഥൂപോയം, പലുഗ്ഗോ അച്ഛതീ വനേ.

൫൭. ‘‘നച്ഛന്നം നപ്പതിരൂപം, ജാനന്തസ്സ ഗുണാഗുണം;

ബുദ്ധഥൂപം അസോധേത്വാ, അഞ്ഞം കമ്മം പയോജയേ.

൫൮. ‘‘തിണകട്ഠഞ്ച വല്ലിഞ്ച, സോധയിത്വാന ചേതിയേ;

വന്ദിത്വാ അട്ഠ വാരാനി [അട്ഠ ഠാനാനി (ക.)], പടികുടികോ അഗച്ഛഹം.

൫൯. ‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

൬൦. ‘‘തത്ഥ മേ സുകതം ബ്യമ്ഹം, സോവണ്ണം സപഭസ്സരം;

സട്ഠിയോജനമുബ്ബിദ്ധം, തിംസയോജനവിത്ഥതം.

൬൧. ‘‘തിസതാനി ച വാരാനി, ദേവരജ്ജമകാരയിം;

പഞ്ചവീസതിക്ഖത്തുഞ്ച, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം.

൬൨. ‘‘ഭവാഭവേ സംസരന്തോ, മഹാഭോഗം ലഭാമഹം;

ഭോഗേ മേ ഊനതാ നത്ഥി, സോധനായ ഇദം ഫലം.

൬൩. ‘‘സിവികാ ഹത്ഥിഖന്ധേന, വിപിനേ ഗച്ഛതോ മമ;

യം യം ദിസാഹം ഗച്ഛാമി, സരണം സമ്പതേ [സിജ്ഝതേ (ക.)] വനം.

൬൪. ‘‘ഖാണും വാ കണ്ടകം വാപി, നാഹം പസ്സാമി ചക്ഖുനാ;

പുഞ്ഞകമ്മേന സംയുത്തോ, സയമേവാപനീയരേ.

൬൫. ‘‘കുട്ഠം ഗണ്ഡോ കിലാസോ ച, അപമാരോ വിതച്ഛികാ;

ദദ്ദു കച്ഛു [കണ്ഡു (സ്യാ.)] ച മേ നത്ഥി, സോധനായ ഇദം ഫലം.

൬൬. ‘‘അഞ്ഞമ്പി മേ അച്ഛരിയം, ബുദ്ധഥൂപസ്സ സോധനേ [ബുദ്ധഥൂപമ്ഹി സോധിതേ (സ്യാ.)];

നാഭിജാനാമി മേ കായേ, ജാതം പിളകബിന്ദുകം.

൬൭. ‘‘അഞ്ഞമ്പി മേ അച്ഛരിയം, ബുദ്ധഥൂപമ്ഹി സോധിതേ [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി, തഥാ ഉപരിപി];

ദുവേ ഭവേ സംസരാമി, ദേവത്തേ അഥ മാനുസേ.