൩൧. പദുമകേസരവഗ്ഗോ

൧. പദുമകേസരിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘ഇസിസങ്ഘേ അഹം പുബ്ബേ, ആസിം മാതങ്ഗവാരണോ;

മഹേസീനം പസാദേന, പദ്മകേസരമോകിരിം.

൨. ‘‘പച്ചേകജിനസേട്ഠേസു, ധുതരാഗേസു താദിസു;

തേസു ചിത്തം പസാദേത്വാ, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദഹം.

൩. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, കേസരം ഓകിരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പദുമകേസരിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പദുമകേസരിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. സബ്ബഗന്ധിയത്ഥേരഅപദാനം

൫. ‘‘ഗന്ധമാലം മയാ ദിന്നം, വിപസ്സിസ്സ മഹേസിനോ;

അദാസിം ഉജുഭൂതസ്സ, കോസേയ്യവത്ഥമുത്തമം.

൬. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം വത്ഥമദദിം [ഗന്ധമദദിം (സ്യാ.)] പുരേ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഗന്ധദാനസ്സിദം ഫലം.

൭. ‘‘ഇതോ പന്നരസേ കപ്പേ, സുചേളോ നാമ ഖത്തിയോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സബ്ബഗന്ധിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സബ്ബഗന്ധിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. പരമന്നദായകത്ഥേരഅപദാനം

൯. ‘‘കണികാരംവ ജോതന്തം, ഉദയന്തംവ ഭാണുമം;

വിപസ്സിം അദ്ദസം ബുദ്ധം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം.

൧൦. ‘‘അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാന, അഭിനേസിം സകം ഘരം;

അഭിനേത്വാന സമ്ബുദ്ധം, പരമന്നമദാസഹം.

൧൧. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, പരമന്നമദിം [പരമന്നം ദദിം (സീ.), പരമന്നമദം (സ്യാ.)] തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പരമന്നസ്സിദം ഫലം.

൧൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പരമന്നദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പരമന്നദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. ധമ്മസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനം

൧൩. ‘‘വിപസ്സിനോ ഭഗവതോ, മഹാബോധിമഹോ അഹു;

രുക്ഖട്ഠസ്സേവ സമ്ബുദ്ധോ, [രുക്ഖട്ഠേയേവ സമ്ബുദ്ധേ (സീ.), രുക്ഖട്ഠോ ഇവ സമ്ബുദ്ധോ (അട്ഠ.) ഏത്ഥ രുക്ഖട്ഠസ്സേവ ബോധിമഹകാരജനസ്സ സമ്ബുദ്ധോ ചതുസച്ചം പകാസേതീതി അത്ഥോപി സക്കാ ഞാതും] ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ [ലോകജേട്ഠേ നരാസഭേ (സീ.)].

൧൪. ‘‘ഭഗവാ തമ്ഹി സമയേ, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതോ;

ചതുസച്ചം പകാസേതി, വാചാസഭിമുദീരയം.

൧൫. ‘‘സങ്ഖിത്തേന ച ദേസേന്തോ, വിത്ഥാരേന ച ദേസയം [ദേസയി (സ്യാ.), ഭാസതി (ക.)];

വിവട്ടച്ഛദോ സമ്ബുദ്ധോ, നിബ്ബാപേസി മഹാജനം.

൧൬. ‘‘തസ്സാഹം ധമ്മം സുത്വാന, ലോകജേട്ഠസ്സ താദിനോ;

വന്ദിത്വാ സത്ഥുനോ പാദേ, പക്കാമിം ഉത്തരാമുഖോ.

൧൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ധമ്മമസുണിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ധമ്മസവസ്സിദം ഫലം.

൧൮. ‘‘തേത്തിംസമ്ഹി ഇതോ കപ്പേ, ഏകോ ആസിം മഹീപതി;

സുതവാ നാമ നാമേന, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ധമ്മസഞ്ഞകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ധമ്മസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഫലദായകത്ഥേരഅപദാനം

൨൦. ‘‘ഭാഗീരഥീനദീതീരേ, അഹോസി അസ്സമോ തദാ;

തമഹം അസ്സമം ഗച്ഛിം, ഫലഹത്ഥോ അപേക്ഖവാ.

൨൧. ‘‘വിപസ്സിം തത്ഥ അദ്ദക്ഖിം, പീതരംസിംവ ഭാണുമം;

യം മേ അത്ഥി ഫലം സബ്ബം, അദാസിം സത്ഥുനോ അഹം.

൨൨. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

൨൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഫലദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഫലദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. സമ്പസാദകത്ഥേരഅപദാനം

൨൪. ‘‘‘നമോ തേ ബുദ്ധ വീരത്ഥു, വിപ്പമുത്തോസി സബ്ബധി;

ബ്യസനമ്ഹി [ബ്യസനം ഹി (സീ.)] അനുപ്പത്തോ, തസ്സ മേ സരണം ഭവ’.

൨൫. ‘‘സിദ്ധത്ഥോ തസ്സ ബ്യാകാസി, ലോകേ അപ്പടിപുഗ്ഗലോ;

‘മഹോദധിസമോ സങ്ഘോ, അപ്പമേയ്യോ അനുത്തരോ.

൨൬. ‘‘‘തത്ഥ ത്വം വിരജേ ഖേത്തേ, അനന്തഫലദായകേ;

സങ്ഘേ ചിത്തം പസാദേത്വാ, സുബീജം വാപ [ചാപി (സീ.), വാപി (സ്യാ.)] രോപയ.

൨൭. ‘‘ഇദം വത്വാന സബ്ബഞ്ഞൂ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

മമേവ അനുസാസിത്വാ, വേഹാസം നഭമുഗ്ഗമി.

൨൮. ‘‘അചിരം ഗതമത്തമ്ഹി, സബ്ബഞ്ഞുമ്ഹി നരാസഭേ;

മരണം സമനുപ്പത്തോ, തുസിതം ഉപപജ്ജഹം.

൨൯. ‘‘തദാഹം വിരജേ ഖേത്തേ, അനന്തഫലദായകേ;

സങ്ഘേ ചിത്തം പസാദേത്വാ, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദഹം.

൩൦. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, പസാദമലഭിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പസാദസ്സ ഇദം ഫലം.

൩൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സമ്പസാദകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സമ്പസാദകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. ആരാമദായകത്ഥേരഅപദാനം

൩൨. ‘‘സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ, ആരാമോ രോപിതോ മയാ;

സന്ദച്ഛായേസു [സീതഛായേസു (സ്യാ.), സന്തച്ഛായേസു (ക.)] രുക്ഖേസു, ഉപാസന്തേസു പക്ഖിസു.

൩൩. ‘‘അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹം;

ആരാമം അഭിനാമേസിം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം.

൩൪. ‘‘ഹട്ഠോ ഹട്ഠേന ചിത്തേന, ഫലം പുപ്ഫമദാസഹം;

തതോ ജാതപ്പസാദോവ, തം വനം പരിണാമയിം.

൩൫. ‘‘ബുദ്ധസ്സ യമിദം ദാസിം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ;

ഭവേ നിബ്ബത്തമാനമ്ഹി, നിബ്ബത്തതി ഫലം മമ.

൩൬. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ആരാമമദം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ആരാമസ്സ ഇദം ഫലം.

൩൭. ‘‘സത്തതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, സത്താസും മുദുസീതലാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൩൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ആരാമദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ആരാമദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. അനുലേപദായകത്ഥേരഅപദാനം

൩൯. ‘‘അത്ഥദസ്സിസ്സ മുനിനോ, അദ്ദസം സാവകം അഹം;

നവകമ്മം കരോന്തസ്സ, സീമായ ഉപഗച്ഛഹം.

൪൦. ‘‘നിട്ഠിതേ നവകമ്മേ ച, അനുലേപമദാസഹം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, പുഞ്ഞക്ഖേത്തേ അനുത്തരേ.

൪൧. ‘‘അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, അനുലേപസ്സിദം ഫലം.

൪൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അനുലേപദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അനുലേപദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. ബുദ്ധസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനം

൪൩. ‘‘ഉദേന്തം സതരംസിംവ, പീതരംസിംവ ഭാണുമം;

വനന്തരഗതം സന്തം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം.

൪൪. ‘‘അദ്ദസം സുപിനന്തേന, സിദ്ധത്ഥം ലോകനായകം;

തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, സുഗതിം ഉപപജ്ജഹം.

൪൫. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം സഞ്ഞമലഭിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധസഞ്ഞായിദം ഫലം.

൪൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ബുദ്ധസഞ്ഞകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ബുദ്ധസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.

൧൦. പബ്ഭാരദായകത്ഥേരഅപദാനം

൪൭. ‘‘പിയദസ്സിനോ ഭഗവതോ, പബ്ഭാരോ സോധിതോ മയാ;

ഘടകഞ്ച ഉപട്ഠാസിം, പരിഭോഗായ താദിനോ.

൪൮. ‘‘തം മേ ബുദ്ധോ വിയാകാസി, പിയദസ്സീ മഹാമുനി;

സഹസ്സകണ്ഡോ സതഭേണ്ഡു [സതഗേണ്ഡു (സ്യാ. ക.)], ധജാലു ഹരിതാമയോ.

൪൯. ‘‘നിബ്ബത്തിസ്സതി സോ യൂപോ, രതനഞ്ച അനപ്പകം;

പബ്ഭാരദാനം ദത്വാന, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദഹം.

൫൦. ‘‘ഇതോ ബാത്തിംസകപ്പമ്ഹി, സുസുദ്ധോ നാമ ഖത്തിയോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പബ്ഭാരദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പബ്ഭാരദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദസമം.

പദുമകേസരവഗ്ഗോ ഏകതിംസതിമോ.