൩൦. ചിതകപൂജകവഗ്ഗോ

൧. ചിതകപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘അജിതോ നാമ നാമേന, അഹോസിം ബ്രാഹ്മണോ തദാ;

ആഹുതിം യിട്ഠുകാമോഹം, നാനാപുപ്ഫം സമാനയിം.

൨. ‘‘ജലന്തം ചിതകം ദിസ്വാ, സിഖിനോ ലോകബന്ധുനോ;

തഞ്ച പുപ്ഫം സമാനേത്വാ, ചിതകേ ഓകിരിം അഹം.

൩. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪. ‘‘സത്തവീസേ [സത്തതിംസേ (ക.)] ഇതോ കപ്പേ, സത്താസും മനുജാധിപാ;

സുപജ്ജലിതനാമാ തേ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ചിതകപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ചിതകപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. പുപ്ഫധാരകത്ഥേരഅപദാനം

൬. ‘‘വാകചീരധരോ ആസിം, അജിനുത്തരവാസനോ;

അഭിഞ്ഞാ പഞ്ച നിബ്ബത്താ, ചന്ദസ്സ പരിമജ്ജകോ.

൭. ‘‘വിപസ്സിം ലോകപജ്ജോതം, ദിസ്വാ അഭിഗതം മമം;

പാരിച്ഛത്തകപുപ്ഫാനി, ധാരേസിം സത്ഥുനോ അഹം.

൮. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ധാരണായ ഇദം ഫലം.

൯. ‘‘സത്താസീതിമ്ഹിതോ കപ്പേ, ഏകോ ആസിം മഹീപതി;

സമന്തധാരണോ നാമ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പുപ്ഫധാരകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പുപ്ഫധാരകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. ഛത്തദായകത്ഥേരഅപദാനം

൧൧. ‘‘പുത്തോ മമ പബ്ബജിതോ, കാസായവസനോ തദാ;

സോ ച ബുദ്ധത്തം സമ്പത്തോ, നിബ്ബുതോ ലോകപൂജിതോ.

൧൨. ‘‘വിചിനന്തോ സകം പുത്തം, അഗമം പച്ഛതോ അഹം;

നിബ്ബുതസ്സ മഹന്തസ്സ, ചിതകം അഗമാസഹം.

൧൩. ‘‘പഗ്ഗയ്ഹ അഞ്ജലിം തത്ഥ, വന്ദിത്വാ ചിതകം അഹം;

സേതച്ഛത്തഞ്ച പഗ്ഗയ്ഹ, ആരോപേസിം അഹം തദാ.

൧൪. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ഛത്തമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഛത്തദാനസ്സിദം ഫലം.

൧൫. ‘‘പഞ്ചവീസേ ഇതോ കപ്പേ, സത്ത ആസും ജനാധിപാ;

മഹാരഹസനാമാ തേ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൧൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഛത്തദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഛത്തദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. സദ്ദസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനം

൧൭. ‘‘അനുഗ്ഗതമ്ഹി ആദിച്ചേ, പനാദോ [പസാദോ (സ്യാ. അട്ഠ.)] വിപുലോ അഹു;

ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ ലോകമ്ഹി, പാതുഭാവോ മഹേസിനോ.

൧൮. ‘‘ഘോസ [സദ്ദ (സീ. സ്യാ.)] മസ്സോസഹം തത്ഥ, ന ച പസ്സാമി തം ജിനം;

മരണഞ്ച അനുപ്പത്തോ, ബുദ്ധസഞ്ഞമനുസ്സരിം.

൧൯. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം സഞ്ഞമലഭിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സദ്ദസഞ്ഞകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സദ്ദസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഗോസീസനിക്ഖേപകത്ഥേരഅപദാനം

൨൧. ‘‘ആരാമദ്വാരാ നിക്ഖമ്മ, ഗോസീസം സന്ഥതം മയാ;

അനുഭോമി സകം കമ്മം, പുബ്ബകമ്മസ്സിദം ഫലം.

൨൨. ‘‘ആജാനിയാ വാതജവാ, സിന്ധവാ സീഘവാഹനാ;

അനുഭോമി സബ്ബമേതം, ഗോസീസസ്സ ഇദം ഫലം.

൨൩. ‘‘അഹോ കാരം പരമകാരം, സുഖത്തേ സുകതം മയാ;

സങ്ഘേ കതസ്സ കാരസ്സ, ന അഞ്ഞം കലമഗ്ഘതി.

൨൪. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം സീസം സന്ഥരിം അഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സന്ഥരസ്സ ഇദം ഫലം.

൨൫. ‘‘പഞ്ചസത്തതികപ്പമ്ഹി, സുപ്പതിട്ഠിതനാമകോ;

ഏകോ ആസിം മഹാതേജോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൨൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഗോസീസനിക്ഖേപകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഗോസീസനിക്ഖേപകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. പാദപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൨൭. ‘‘പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹി, അഹോസിം കിന്നരോ തദാ;

അദ്ദസം വിരജം ബുദ്ധം, പീതരംസിംവ ഭാണുമം.

൨൮. ‘‘ഉപേതം തമഹം [ഉപേതോപി തദാ (സ്യാ.), ഉപേസിം തമഹം (?)] ബുദ്ധം, വിപസ്സിം ലോകനായകം;

ചന്ദനം തഗരഞ്ചാപി, പാദേ ഓസിഞ്ചഹം തദാ.

൨൯. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പാദം അഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പാദപൂജായിദം ഫലം.

൩൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പാദപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പാദപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. ദേസകിത്തകത്ഥേരഅപദാനം

൩൧. ‘‘ഉപസാലകനാമോഹം, അഹോസിം ബ്രാഹ്മണോ തദാ;

കാനനം വനമോഗാള്ഹം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം.

൩൨. ‘‘ദിസ്വാന വന്ദിം പാദേസു, ലോകാഹുതിപടിഗ്ഗഹം;

പസന്നചിത്തം മം ഞത്വാ, ബുദ്ധോ അന്തരധായഥ.

൩൩. ‘‘കാനനാ അഭിനിക്ഖമ്മ, ബുദ്ധസേട്ഠമനുസ്സരിം;

തം ദേസം കിത്തയിത്വാന, കപ്പം സഗ്ഗമ്ഹി മോദഹം.

൩൪. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം ദേസമഭികിത്തയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, കിത്തനായ ഇദം ഫലം.

൩൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ദേസകിത്തകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ദേസകിത്തകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. സരണഗമനിയത്ഥേരഅപദാനം

൩൬. ‘‘പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹി, അഹോസിം ലുദ്ദകോ തദാ;

വിപസ്സിം അദ്ദസം ബുദ്ധം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം.

൩൭. ‘‘ഉപാസിത്വാന സമ്ബുദ്ധം, വേയ്യാവച്ചമകാസഹം;

സരണഞ്ച ഉപാഗച്ഛിം, ദ്വിപദിന്ദസ്സ താദിനോ.

൩൮. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, സരണം ഉപഗച്ഛഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സരണാഗമനപ്ഫലം.

൩൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സരണഗമനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സരണഗമനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. അമ്ബപിണ്ഡിയത്ഥേരഅപദാനം

൪൦. ‘‘രോമസോ നാമ നാമേന, ദാനവോ ഇതി വിസ്സുതോ;

അമ്ബപിണ്ഡീ മയാ ദിന്നാ [അമ്ബപിണ്ഡോ മയാ ദിന്നോ (സ്യാ.)], വിപസ്സിസ്സ മഹേസിനോ.

൪൧. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യമമ്ബമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, അമ്ബദാനസ്സിദം ഫലം.

൪൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അമ്ബപിണ്ഡിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അമ്ബപിണ്ഡിയത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.

൧൦. അനുസംസാവകത്ഥേരഅപദാനം

൪൩. ‘‘പിണ്ഡായ ചരമാനാഹം, വിപസ്സിമദ്ദസം ജിനം;

ഉളുങ്ഗഭിക്ഖം പാദാസിം, ദ്വിപദിന്ദസ്സ താദിനോ.

൪൪. ‘‘പസന്നചിത്തോ സുമനോ, അഭിവാദേസഹം തദാ;

അനുസംസാവയിം ബുദ്ധം, ഉത്തമത്ഥസ്സ പത്തിയാ.

൪൫. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, അനുസംസാവയിം അഹം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, അനുസംസാവനാ ഫലം.

൪൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അനുസംസാവകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അനുസംസാവകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദസമം.

ചിതകപൂജകവഗ്ഗോ തിംസതിമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ചിതകം പാരിഛത്തോ ച, സദ്ദഗോസീസസന്ഥരം;

പാദോ പദേസം സരണം, അമ്ബോ സംസാവകോപി ച;

അട്ഠതാലീസ ഗാഥായോ, ഗണിതായോ വിഭാവിഭി.

അഥ വഗ്ഗുദ്ദാനം –

കണികാരോ ഹത്ഥിദദോ, ആലമ്ബണുദകാസനം;

തുവരം ഥോമകോ ചേവ, ഉക്ഖേപം സീസുപധാനം.

പണ്ണദോ ചിതപൂജീ ച, ഗാഥായോ ചേവ സബ്ബസോ;

ചത്താരി ച സതാനീഹ, ഏകപഞ്ഞാസമേവ ച.

പഞ്ചവീസസതാ സബ്ബാ, ദ്വാസത്തതി തദുത്തരി;

തിസതം അപദാനാനം, ഗണിതാ അത്ഥദസ്സിഭി.

കണികാരവഗ്ഗദസകം.