൨. ഉപവാനത്ഥേരഅപദാനം

൫൨. ‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, സബ്ബധമ്മാന പാരഗൂ;

ജലിത്വാ അഗ്ഗിക്ഖന്ധോവ, സമ്ബുദ്ധോ പരിനിബ്ബുതോ.

൫൩. ‘‘മഹാജനാ സമാഗമ്മ, പൂജയിത്വാ തഥാഗതം;

ചിതം കത്വാന സുകതം, സരീരം അഭിരോപയും.

൫൪. ‘‘സരീരകിച്ചം കത്വാന, ധാതും തത്ഥ സമാനയും;

സദേവമാനുസാ സബ്ബേ, ബുദ്ധഥൂപം അകംസു തേ.

൫൫. ‘‘പഠമാ കഞ്ചനമയാ, ദുതിയാസി മണീമയാ;

തതിയാ രൂപിയമയാ, ചതുത്ഥീ ഫലികാമയാ.

൫൬. ‘‘തഥാ [തത്ഥ (സ്യാ. ക.)] പഞ്ചമിയാ ഭൂമി [നേമി (സീ.)], ലോഹിതങ്ഗമയാ അഹു;

ഛട്ഠാ മസാരഗല്ലസ്സ, സബ്ബരതനമയൂപരി.

൫൭. ‘‘ജങ്ഘാ മണിമയാ ആസി, വേദികാ രതനമയാ;

സബ്ബസോണ്ണമയോ ഥൂപോ, ഉദ്ധം യോജനമുഗ്ഗതോ.

൫൮. ‘‘ദേവാ തത്ഥ സമാഗന്ത്വാ, ഏകതോ മന്തയും തദാ;

മയമ്പി ഥൂപം കസ്സാമ, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ.

൫൯. ‘‘ധാതു ആവേണികാ നത്ഥി, സരീരം ഏകപിണ്ഡിതം;

ഇമമ്ഹി ബുദ്ധഥൂപമ്ഹി, കസ്സാമ കഞ്ചുകം മയം.

൬൦. ‘‘ദേവാ സത്തഹി രത്നേഹി [സത്തരതനേഹി (സീ.)], അഞ്ഞം വഡ്ഢേസു യോജനം;

ഥൂപോ ദ്വിയോജനുബ്ബേധോ, തിമിരം ബ്യപഹന്തി സോ.

൬൧. ‘‘നാഗാ തത്ഥ സമാഗന്ത്വാ, ഏകതോ മന്തയും തദാ;

മനുസ്സാ ചേവ ദേവാ ച, ബുദ്ധഥൂപം അകംസു തേ.

൬൨. ‘‘മാ നോ പമത്താ അസ്സുമ്ഹ [അസ്സുമ്ഹാ (സീ. സ്യാ.), ആസിമ്ഹാ (?)], അപ്പമത്താ സദേവകാ;

മയമ്പി ഥൂപം കസ്സാമ, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ.

൬൩. ‘‘ഇന്ദനീലം മഹാനീലം, അഥോ ജോതിരസം മണിം;

ഏകതോ സന്നിപാതേത്വാ, ബുദ്ധഥൂപം അഛാദയും.

൬൪. ‘‘സബ്ബം മണിമയം ആസി, താവതാ ബുദ്ധചേതിയം;

തിയോജനസമുബ്ബിദ്ധം [തീണി യോജനമുബ്ബിദ്ധം (സീ. ക.)], ആലോകകരണം തദാ.

൬൫. ‘‘ഗരുളാ ച സമാഗന്ത്വാ, ഏകതോ മന്തയും തദാ;

മനുസ്സാ ദേവാ നാഗാ ച, ബുദ്ധഥൂപം അകംസു തേ.

൬൬. ‘‘‘മാ നോ പമത്താ അസ്സുമ്ഹ, അപ്പമത്താ സദേവകാ;

മയമ്പി ഥൂപം കസ്സാമ, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ’.

൬൭. ‘‘സബ്ബം മണിമയം ഥൂപം, അകരും തേ ച കഞ്ചുകം [സബ്ബമണിമയം ഥൂപേ, അകരുത്തരകഞ്ചുകം (സീ.)];

യോജനം തേപി വഡ്ഢേസും, ആയതം ബുദ്ധചേതിയം.

൬൮. ‘‘ചതുയോജനമുബ്ബിദ്ധോ, ബുദ്ധഥൂപോ വിരോചതി;

ഓഭാസേതി ദിസാ സബ്ബാ, സതരംസീവ ഉഗ്ഗതോ.

൬൯. ‘‘കുമ്ഭണ്ഡാ ച സമാഗന്ത്വാ, ഏകതോ മന്തയും തദാ;

മനുസ്സാ ചേവ ദേവാ ച, നാഗാ ച ഗരുളാ തഥാ.

പച്ചേകം ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ, അകംസു ഥൂപമുത്തമം.

൭൦. ‘‘‘മാ നോ പമത്താ അസ്സുമ്ഹ, അപ്പമത്താ സദേവകാ;

മയമ്പി ഥൂപം കസ്സാമ, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ;

രതനേഹി ഛാദേസ്സാമ, ആയതം ബുദ്ധചേതിയം’.

൭൧. ‘‘യോജനം തേപി വഡ്ഢേസും, ആയതം ബുദ്ധചേതിയം;

പഞ്ചയോജനമുബ്ബിദ്ധോ, ഥൂപോ ഓഭാസതേ തദാ.

൭൨. ‘‘യക്ഖാ തത്ഥ സമാഗന്ത്വാ, ഏകതോ മന്തയും തദാ;

മനുസ്സാ ദേവാ നാഗാ ച, ഗരുളാ കുമ്ഭഅണ്ഡകാ.

൭൩. ‘‘പച്ചേകം ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ, അകംസു ഥൂപമുത്തമം;

‘മാ നോ പമത്താ അസ്സുമ്ഹ, അപ്പമത്താ സദേവകാ.

൭൪. ‘‘‘മയമ്പി ഥൂപം കസ്സാമ, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ;

ഫലികാഹി ഛാദേസ്സാമ, ആയതം ബുദ്ധചേതിയം’.

൭൫. ‘‘യോജനം തേപി വഡ്ഢേസും, ആയതം ബുദ്ധചേതിയം;

ഛ യോജനാനി ഉബ്ബിദ്ധോ, ഥൂപോ ഓഭാസതേ തദാ.

൭൬. ‘‘ഗന്ധബ്ബാ ച സമാഗന്ത്വാ, ഏകതോ മന്തയും തദാ;

‘മനുജാ ദേവതാ നാഗാ, ഗരുളാ കുമ്ഭയക്ഖകാ.

൭൭. ‘‘‘സബ്ബേകംസു ബുദ്ധഥൂപം, മയമേത്ഥ അകാരകാ;

മയമ്പി ഥൂപം കസ്സാമ, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ’.

൭൮. ‘‘വേദിയോ സത്ത കത്വാന, ഛത്തമാരോപയിംസു തേ;

സബ്ബസോണ്ണമയം ഥൂപം, ഗന്ധബ്ബാ കാരയും തദാ.

൭൯. ‘‘സത്തയോജനമുബ്ബിദ്ധോ, ഥൂപോ ഓഭാസതേ തദാ;

രത്തിന്ദിവാ ന ഞായന്തി, ആലോകോ ഹോതി [ആലോകാ ഹോന്തി (സ്യാ. ക.)] സബ്ബദാ.

൮൦. ‘‘അഭിഭോന്തി ന തസ്സാഭാ, ചന്ദസൂരാ സതാരകാ;

സമന്താ യോജനസതേ, പദീപോപി ന പജ്ജലി.

൮൧. ‘‘തേന കാലേന യേ കേചി, ഥൂപം പൂജേന്തി മാനുസാ;

ന തേ ഥൂപമാരുഹന്തി, അമ്ബരേ ഉക്ഖിപന്തി തേ.

൮൨. ‘‘ദേവേഹി ഠപിതോ യക്ഖോ, അഭിസമ്മതനാമകോ;

ധജം വാ പുപ്ഫദാമം വാ, അഭിരോപേതി ഉത്തരി.

൮൩. ‘‘ന തേ പസ്സന്തി തം യക്ഖം, ദാമം പസ്സന്തി ഗച്ഛതോ;

ഏവം പസ്സിത്വാ ഗച്ഛന്താ, സബ്ബേ ഗച്ഛന്തി സുഗ്ഗതിം.

൮൪. ‘‘വിരുദ്ധാ [വിസദ്ധാ (സീ.)] യേ പാവചനേ, പസന്നാ യേ ച സാസനേ;

പാടിഹേരം ദട്ഠുകാമാ, ഥൂപം പൂജേന്തി മാനുസാ.

൮൫. ‘‘നഗരേ ഹംസവതിയാ, അഹോസിം ഭതകോ [വരകോ (സ്യാ. ക.)] തദാ;

ആമോദിതം ജനം ദിസ്വാ, ഏവം ചിന്തേസഹം തദാ.

൮൬. ‘‘‘ഉളാരോ ഭഗവാ ഹേസോ, യസ്സ ധാതുധരേദിസം;

ഇമാ ച ജനതാ തുട്ഠാ, കാരം കുബ്ബം ന തപ്പരേ [കുബ്ബന്തനപ്പകം (സീ.)].

൮൭. ‘‘‘അഹമ്പി കാരം കസ്സാമി, ലോകനാഥസ്സ താദിനോ;

തസ്സ ധമ്മേസു ദായാദോ, ഭവിസ്സാമി അനാഗതേ’.

൮൮. ‘‘സുധോതം രജകേനാഹം, ഉത്തരേയ്യപടം മമ;

വേളഗ്ഗേ ആലഗേത്വാന, ധജം ഉക്ഖിപിമമ്ബരേ.

൮൯. ‘‘അഭിസമ്മതകോ ഗയ്ഹ, അമ്ബരേഹാസി മേ ധജം;

വാതേരിതം ധജം ദിസ്വാ, ഭിയ്യോ ഹാസം ജനേസഹം.

൯൦. ‘‘തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, സമണം ഉപസങ്കമിം;

തം ഭിക്ഖും അഭിവാദേത്വാ, വിപാകം പുച്ഛഹം ധജേ.

൯൧. ‘‘സോ മേ കഥേസി ആനന്ദ, പീതിസഞ്ജനനം മമ;

‘തസ്സ ധജസ്സ വിപാകം, അനുഭോസ്സസി സബ്ബദാ.

൯൨. ‘‘‘ഹത്ഥീ അസ്സാ രഥാ പത്തീ, സേനാ ച ചതുരങ്ഗിനീ;

പരിവാരേസ്സന്തി തം നിച്ചം, ധജദാനസ്സിദം ഫലം.

൯൩. ‘‘‘സട്ഠിതൂരിയസഹസ്സാനി, ഭേരിയോ സമലങ്കതാ;

പരിവാരേസ്സന്തി തം നിച്ചം, ധജദാനസ്സിദം ഫലം.

൯൪. ‘‘‘ഛളാസീതിസഹസ്സാനി, നാരിയോ സമലങ്കതാ;

വിചിത്തവത്ഥാഭരണാ, ആമുത്തമണികുണ്ഡലാ.

൯൫. ‘‘‘അളാരപമ്ഹാ ഹസുലാ, സുസഞ്ഞാ തനുമജ്ഝിമാ;

പരിവാരേസ്സന്തി തം നിച്ചം, ധജദാനസ്സിദം ഫലം.

൯൬. ‘‘‘തിംസകപ്പസഹസ്സാനി, ദേവലോകേ രമിസ്സസി;

അസീതിക്ഖത്തും ദേവിന്ദോ, ദേവരജ്ജം കരിസ്സസി.

൯൭. ‘‘‘സഹസ്സക്ഖത്തും രാജാ ച, ചക്കവത്തീ ഭവിസ്സസി;

പദേസരജ്ജം വിപുലം, ഗണനാതോ അസങ്ഖിയം.

൯൮. ‘‘‘കപ്പസതസഹസ്സമ്ഹി, ഓക്കാകകുലസമ്ഭവോ;

ഗോതമോ നാമ ഗോത്തേന, സത്ഥാ ലോകേ ഭവിസ്സതി.

൯൯. ‘‘‘ദേവലോകാ ചവിത്വാന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

പുഞ്ഞകമ്മേന സംയുത്തോ, ബ്രഹ്മബന്ധു ഭവിസ്സസി.

൧൦൦. ‘‘‘അസീതികോടിം ഛഡ്ഡേത്വാ, ദാസേ കമ്മകരേ ബഹൂ;

ഗോതമസ്സ ഭഗവതോ, സാസനേ പബ്ബജിസ്സസി.

൧൦൧. ‘‘‘ആരാധയിത്വാ സമ്ബുദ്ധം, ഗോതമം സക്യപുങ്ഗവം;

ഉപവാനോതി നാമേന, ഹേസ്സസി സത്ഥു സാവകോ’.

൧൦൨. ‘‘സതസഹസ്സേ കതം കമ്മം, ഫലം ദസ്സേസി മേ ഇധ;

സുമുത്തോ സരവേഗോവ കിലേസേ ഝാപയീ മമ.

൧൦൩. ‘‘ചക്കവത്തിസ്സ സന്തസ്സ, ചതുദീപിസ്സരസ്സ മേ;

തിയോജനാനി സമന്താ, ഉസ്സീസന്തി ധജാ സദാ.

൧൦൪. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ധജദാനസ്സിദം ഫലം.

൧൦൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഉപവാനോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഉപവാനത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.