൨൦. തമാലപുപ്ഫിയവഗ്ഗോ

൧. തമാലപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘ചുല്ലാസീതിസഹസ്സാനി, ഥമ്ഭാ സോവണ്ണയാ അഹൂ;

ദേവലട്ഠിപടിഭാഗം, വിമാനം മേ സുനിമ്മിതം.

൨. ‘‘തമാലപുപ്ഫം പഗ്ഗയ്ഹ, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം, സിഖിനോ ലോകബന്ധുനോ.

൩. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪. ‘‘ഇതോ വീസതിമേ കപ്പേ, ചന്ദതിത്തോതി ഏകകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തമാലപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

തമാലപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. തിണസന്ഥാരകത്ഥേരഅപദാനം

൬. ‘‘യദാ വനവാസീ [യം ദായവാസികോ (സീ.)] ഇസി, തിണം ലായതി സത്ഥുനോ;

സബ്ബേ പദക്ഖിണാവട്ടാ [പദക്ഖിണാവത്താ (സീ. സ്യാ.)], പഥബ്യാ [പുഥവ്യാ (സീ.)] നിപതിംസു തേ.

൭. ‘‘തമഹം തിണമാദായ, സന്ഥരിം ധരണുത്തമേ;

തീണേവ താലപത്താനി, ആഹരിത്വാനഹം തദാ.

൮. ‘‘തിണേന ഛദനം കത്വാ, സിദ്ധത്ഥസ്സ അദാസഹം;

സത്താഹം ധാരയും തസ്സ [തത്ഥ (സ്യാ.)], ദേവമാനുസസത്ഥുനോ.

൯. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം തിണം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, തിണദാനസ്സിദം ഫലം.

൧൦. ‘‘പഞ്ചസട്ഠിമ്ഹിതോ കപ്പേ, ചത്താരോസും മഹദ്ധനാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൧൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തിണസന്ഥാരകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

തിണസന്ഥാരകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. ഖണ്ഡപുല്ലിയത്ഥേരഅപദാനം

൧൨. ‘‘ഫുസ്സസ്സ ഖോ ഭഗവതോ, ഥൂപോ ആസി മഹാവനേ;

കുഞ്ജരേഹി തദാ ഭിന്നോ, പരൂള്ഹോ പാദപോ [പരൂള്ഹപാദപോ (സീ.), സംരൂള്ഹോ പാദപോ (സ്യാ.)] തഹിം.

൧൩. ‘‘വിസമഞ്ച സമം കത്വാ, സുധാപിണ്ഡം അദാസഹം;

തിലോകഗരുനോ തസ്സ, ഗുണേഹി പരിതോസിതോ [പരിതോ സുതോ (ക.)].

൧൪. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സുധാപിണ്ഡസ്സിദം ഫലം.

൧൫. ‘‘സത്തസത്തതികപ്പമ്ഹി, ജിതസേനാസും സോളസ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൧൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഖണ്ഡഫുല്ലിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഖണ്ഡപുല്ലിയത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. അസോകപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൧൭. ‘‘തിവരായം [തിപുരായം (സ്യാ.)] പുരേ രമ്മേ, രാജുയ്യാനം അഹു തദാ;

ഉയ്യാനപാലോ തത്ഥാസിം, രഞ്ഞോ ബദ്ധചരോ അഹം.

൧൮. ‘‘പദുമോ നാമ നാമേന, സയമ്ഭൂ സപ്പഭോ അഹു;

നിസിന്നം [നിസിന്നോ (ക.)] പുണ്ഡരീകമ്ഹി, ഛായാ ന ജഹി തം മുനിം.

൧൯. ‘‘അസോകം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, പിണ്ഡിഭാരം സുദസ്സനം;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപേസിം, ജലജുത്തമനാമിനോ.

൨൦. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൧. ‘‘സത്തതിംസമ്ഹിതോ കപ്പേ, സോളസ അരണഞ്ജഹാ [അരുണഞ്ജഹാ (സീ.)];

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൨൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അസോകപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അസോകപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. അങ്കോലകത്ഥേരഅപദാനം

൨൩. ‘‘അങ്കോലം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, മാലാവരം സകോസകം [സമോഗധം (സ്യാ.)];

ഓചിനിത്വാന തം പുപ്ഫം, അഗമം ബുദ്ധസന്തികം.

൨൪. ‘‘സിദ്ധത്ഥോ തമ്ഹി സമയേ, പതിലീനോ മഹാമുനി;

മുഹുത്തം പടിമാനേത്വാ, ഗുഹായം പുപ്ഫമോകിരിം.

൨൫. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പുപ്ഫദാനസ്സിദം [ബുദ്ധപൂജായിദം (സീ. സ്യാ.)] ഫലം.

൨൬. ‘‘ഛത്തിംസമ്ഹി ഇതോ കപ്പേ, ആസേകോ ദേവഗജ്ജിതോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൨൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അങ്കോലകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അങ്കോലകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. കിസലയപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൨൮. ‘‘നഗരേ ദ്വാരവതിയാ, മാലാവച്ഛോ മമം അഹു;

ഉദപാനോ ച തത്ഥേവ, പാദപാനം വിരോഹനോ.

൨൯. ‘‘സബലേന ഉപത്ഥദ്ധോ, സിദ്ധത്ഥോ അപരാജിതോ;

മമാനുകമ്പമാനോ സോ, ഗച്ഛതേ അനിലഞ്ജസേ.

൩൦. ‘‘അഞ്ഞം കിഞ്ചി ന പസ്സാമി, പൂജായോഗ്ഗം മഹേസിനോ;

അസോകം പല്ലവം ദിസ്വാ, ആകാസേ ഉക്ഖിപിം അഹം.

൩൧. ‘‘ബുദ്ധസ്സ തേ കിസലയാ, ഗച്ഛതോ യന്തി പച്ഛതോ;

താഹം ദിസ്വാന സംവിജിം [സോഹം ദിസ്വാന തം ഇദ്ധിം (സീ. സ്യാ.)], അഹോ ബുദ്ധസ്സുളാരതാ.

൩൨. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, പല്ലവം അഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൩. ‘‘സത്തതിംസേ [സത്തവീസേ (സീ. സ്യാ.)] ഇതോ കപ്പേ, ഏകോ ഏകിസ്സരോ അഹു;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൩൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കിസലയപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കിസലയപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. തിന്ദുകദായകത്ഥേരഅപദാനം

൩൫. ‘‘ഗിരിദുഗ്ഗചരോ ആസിം, മക്കടോ ഥാമവേഗികോ;

ഫലിനം തിന്ദുകം ദിസ്വാ, ബുദ്ധസേട്ഠം അനുസ്സരിം.

൩൬. ‘‘നിക്ഖമിത്വാ കതിപാഹം, വിചിനിം ലോകനായകം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, സിദ്ധത്ഥം തിഭവന്തഗും.

൩൭. ‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, സത്ഥാ ലോകേ അനുത്തരോ;

ഖീണാസവസഹസ്സേഹി, ആഗച്ഛി മമ സന്തികം.

൩൮. ‘‘പാമോജ്ജം ജനയിത്വാന, ഫലഹത്ഥോ ഉപാഗമിം;

പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ, സബ്ബഞ്ഞൂ വദതം വരോ.

൩൯. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

൪൦. ‘‘സത്തപഞ്ഞാസകപ്പമ്ഹി, ഉപനന്ദസനാമകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൪൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തിന്ദുകദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

തിന്ദുകദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. മുട്ഠിപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൪൨. ‘‘സുമേധോ നാമ ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

പച്ഛിമേ അനുകമ്പായ, പധാനം പദഹീ ജിനോ.

൪൩. ‘‘തസ്സ ചങ്കമമാനസ്സ, ദ്വിപദിന്ദസ്സ താദിനോ;

ഗിരിനേലസ്സ പുപ്ഫാനം, മുട്ഠിം ബുദ്ധസ്സ രോപയിം.

൪൪. ‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

തിംസകപ്പസഹസ്സാനി, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൪൫. ‘‘തേവീസതികപ്പസതേ, സുനേലോ നാമ ഖത്തിയോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ഏകോ ആസിം മഹബ്ബലോ.

൪൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ മുട്ഠിപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

മുട്ഠിപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. കിംകണികപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൪൭. ‘‘സുമങ്ഗലോതി നാമേന, സയമ്ഭൂ അപരാജിതോ;

പവനാ നിക്ഖമിത്വാന, നഗരം പാവിസീ ജിനോ.

൪൮. ‘‘പിണ്ഡചാരം ചരിത്വാന, നിക്ഖമ്മ നഗരാ മുനി;

കതകിച്ചോവ സമ്ബുദ്ധോ, സോ വസീ വനമന്തരേ.

൪൯. ‘‘കിംകണിപുപ്ഫം പഗ്ഗയ്ഹ, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, സയമ്ഭുസ്സ മഹേസിനോ.

൫൦. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൫൧. ‘‘ഛളാസീതിമ്ഹിതോ കപ്പേ, അപിലാസിസനാമകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കിംകണികപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കിംകണികപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.

൧൦. യൂഥികപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൫൩. ‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

പവനാ നിക്ഖമിത്വാന, വിഹാരം യാതി ചക്ഖുമാ.

൫൪. ‘‘ഉഭോ ഹത്ഥേഹി പഗ്ഗയ്ഹ, യൂഥികം പുപ്ഫമുത്തമം;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം, മേത്തചിത്തസ്സ താദിനോ.

൫൫. ‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, അനുഭോത്വാന സമ്പദാ;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൫൬. ‘‘ഇതോ പഞ്ഞാസകപ്പേസു, ഏകോ ആസിം ജനാധിപോ;

സമിത്തനന്ദനോ നാമ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ യൂഥികപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി;

യൂഥികപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദസമം.

തമാലപുപ്ഫിയവഗ്ഗോ വീസതിമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

തമാലതിണസന്ഥാരോ, ഖണ്ഡഫുല്ലി അസോകിയോ;

അങ്കോലകീ കിസലയോ, തിന്ദുകോ നേലപുപ്ഫിയോ;

കിംകണികോ യൂഥികോ ച, ഗാഥാ പഞ്ഞാസ അട്ഠ ചാതി.

അഥ വഗ്ഗുദ്ദാനം –

ഭിക്ഖാദായീ പരിവാരോ, സേരേയ്യോ സോഭിതോ തഥാ;

ഛത്തഞ്ച ബന്ധുജീവീ ച, സുപാരിചരിയോപി ച.

കുമുദോ കുടജോ ചേവ, തമാലി ദസമോ കതോ;

ഛസതാനി ച ഗാഥാനി, ഛസട്ഠി ച തതുത്തരി.

ഭിക്ഖാവഗ്ഗദസകം.