൧൯. കുടജപുപ്ഫിയവഗ്ഗോ

൧. കുടജപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, സതരംസിംവ ഉഗ്ഗതം;

ദിസം അനുവിലോകേന്തം, ഗച്ഛന്തം അനിലഞ്ജസേ.

൨. ‘‘കുടജം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, സംവിത്ഥതസമോത്ഥതം;

രുക്ഖതോ ഓചിനിത്വാന, ഫുസ്സസ്സ അഭിരോപയിം.

൩. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪. ‘‘ഇതോ സത്തരസേ കപ്പേ, തയോ ആസും സുപുപ്ഫിതാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കുടജപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കുടജപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. ബന്ധുജീവകത്ഥേരഅപദാനം

൬. ‘‘സിദ്ധത്ഥോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, സയമ്ഭൂ സബ്ഭി വണ്ണിതോ;

സമാധിം സോ സമാപന്നോ, നിസീദി പബ്ബതന്തരേ.

൭. ‘‘ജാതസ്സരേ ഗവേസന്തോ, ദകജം പുപ്ഫമുത്തമം;

ബന്ധുജീവകപുപ്ഫാനി, അദ്ദസം സമനന്തരം.

൮. ‘‘ഉഭോ ഹത്ഥേഹി പഗ്ഗയ്ഹ, ഉപാഗച്ഛിം മഹാമുനിം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, സിദ്ധത്ഥസ്സാഭിരോപയിം.

൯. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൧൦. ‘‘ഇതോ ചാതുദ്ദസേ കപ്പേ, ഏകോ ആസിം ജനാധിപോ;

സമുദ്ദകപ്പോ നാമേന, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൧. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ബന്ധുജീവകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ബന്ധുജീവകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. കോടുമ്ബരിയത്ഥേരഅപദാനം

൧൨. ‘‘കണികാരംവ ജോതന്തം, നിസിന്നം പബ്ബതന്തരേ;

അപ്പമേയ്യംവ ഉദധിം, വിത്ഥതം ധരണിം യഥാ.

൧൩. ‘‘പൂജിതം [പരേതം (സീ.)] ദേവസങ്ഘേന, നിസഭാജാനിയം യഥാ;

ഹട്ഠോ ഹട്ഠേന ചിത്തേന, ഉപാഗച്ഛിം നരുത്തമം.

൧൪. ‘‘സത്തപുപ്ഫാനി പഗ്ഗയ്ഹ, കോടുമ്ബരസമാകുലം;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപേസിം, സിഖിനോ ലോകബന്ധുനോ.

൧൫. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൧൬. ‘‘ഇതോ വീസതികപ്പമ്ഹി, മഹാനേലസനാമകോ;

ഏകോ ആസി മഹാതേജോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കോടുമ്ബരിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കോടുമ്ബരിയത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. പഞ്ചഹത്ഥിയത്ഥേരഅപദാനം

൧൮. ‘‘തിസ്സോ നാമാസി ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

പുരക്ഖതോ സാവകേഹി, രഥിയം പടിപജ്ജഥ.

൧൯. ‘‘പഞ്ച ഉപ്പലഹത്ഥാ ച, ചാതുരാ ഠപിതാ മയാ;

ആഹുതിം ദാതുകാമോഹം, പഗ്ഗണ്ഹിം വതസിദ്ധിയാ [പുത്തോമ്ഹി ഹിതസിദ്ധിയാ (സ്യാ.)].

൨൦. ‘‘സുവണ്ണവണ്ണം സമ്ബുദ്ധം, ഗച്ഛന്തം അന്തരാപണേ;

ബുദ്ധരംസീഹി ഫുട്ഠോസ്മി [ബുദ്ധരംസ്യാഭിഫുട്ഠോമ്ഹി (സീ.), ബുദ്ധരംസാഭിഘുട്ഠോസ്മി (ക.)], പൂജേസിം ദ്വിപദുത്തമം.

൨൧. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൨. ‘‘ഇതോ തേരസകപ്പമ്ഹി, പഞ്ച സുസഭസമ്മതാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൨൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പഞ്ചഹത്ഥിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പഞ്ചഹത്ഥിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. ഇസിമുഗ്ഗദായകത്ഥേരഅപദാനം

൨൪. ‘‘ഉദേന്തം സതരംസിംവ, പീതരംസിംവ [സിതരംസിംവ (സീ.)] ഭാണുമം;

കകുധം വിലസന്തംവ, പദുമുത്തരനായകം.

൨൫. ‘‘ഇസിമുഗ്ഗാനി പിസിത്വാ [ഇസിസുഗ്ഗാനി പിംസേത്വാ (സീ.), ഇസിമുഗ്ഗം നിമന്തേത്വാ (സ്യാ.)], മധുഖുദ്ദേ അനീളകേ;

പാസാദേവ ഠിതോ സന്തോ, അദാസിം ലോകബന്ധുനോ.

൨൬. ‘‘അട്ഠസതസഹസ്സാനി, അഹേസും ബുദ്ധസാവകാ;

സബ്ബേസം പത്തപൂരേന്തം [പത്തപൂരം തം (സീ.)], തതോ ചാപി ബഹുത്തരം.

൨൭. ‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൨൮. ‘‘ചത്താലീസമ്ഹി സഹസ്സേ, കപ്പാനം അട്ഠതിംസ തേ;

ഇസിമുഗ്ഗസനാമാ [മഹിസമന്തനാമാ (സ്യാ.)] തേ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൨൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഇസിമുഗ്ഗദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഇസിമുഗ്ഗദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. ബോധിഉപട്ഠാകത്ഥേരഅപദാനം

൩൦. ‘‘നഗരേ രമ്മവതിയാ, ആസിം മുരജവാദകോ;

നിച്ചുപട്ഠാനയുത്തോമ്ഹി, ഗതോഹം ബോധിമുത്തമം.

൩൧. ‘‘സായം പാതം ഉപട്ഠിത്വാ, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

അട്ഠാരസകപ്പസതേ, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൩൨. ‘‘പന്നരസേ കപ്പസതേ, ഇതോ ആസിം ജനാധിപോ;

മുരജോ [ദമഥോ (സ്യാ.)] നാമ നാമേന, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൩൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ബോധിഉപട്ഠാകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ബോധിഉപട്ഠാകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. ഏകചിന്തികത്ഥേരഅപദാനം

൩൪. ‘‘യദാ ദേവോ [ദേവാ (ക.)] ദേവകായാ, ചവതേ [ചവന്തി (ക.)] ആയുസങ്ഖയാ;

തയോ സദ്ദാ നിച്ഛരന്തി, ദേവാനം അനുമോദതം.

൩൫. ‘ഇതോ ഭോ സുഗതിം ഗച്ഛ, മനുസ്സാനം സഹബ്യതം;

മനുസ്സഭൂതോ സദ്ധമ്മേ, ലഭ സദ്ധം അനുത്തരം.

൩൬. ‘‘‘സാ തേ സദ്ധാ നിവിട്ഠാസ്സ, മൂലജാതാ പതിട്ഠിതാ;

യാവജീവം അസംഹീരാ, സദ്ധമ്മേ സുപ്പവേദിതേ.

൩൭. ‘‘‘കായേന കുസലം കത്വാ, വാചായ കുസലം ബഹും;

മനസാ കുസലം കത്വാ, അബ്യാപജ്ജം [അബ്യാപജ്ഝം (സ്യാ.), അപ്പമാണം (ഇതിവുത്തകേ ൮൩)] നിരൂപധിം.

൩൮. ‘‘‘തതോ ഓപധികം പുഞ്ഞം, കത്വാ ദാനേന തം ബഹും;

അഞ്ഞേപി മച്ചേ സദ്ധമ്മേ, ബ്രഹ്മചരിയേ നിവേസയ’.

൩൯. ‘‘ഇമായ അനുകമ്പായ, ദേവാ ദേവം യദാ വിദൂ;

ചവന്തം അനുമോദന്തി, ഏഹി ദേവ പുനപ്പുനം [ദേവപുരം പുന (സ്യാ.)].

൪൦. ‘‘സംവേഗോ മേ [സംവിഗ്ഗോഹം (സ്യാ.)] തദാ ആസി, ദേവസങ്ഘേ സമാഗതേ;

കംസു നാമ അഹം യോനിം, ഗമിസ്സാമി ഇതോ ചുതോ.

൪൧. ‘‘മമ സംവേഗമഞ്ഞായ, സമണോ ഭാവിതിന്ദ്രിയോ;

മമുദ്ധരിതുകാമോ സോ, ആഗച്ഛി മമ സന്തികം.

൪൨. ‘‘സുമനോ നാമ നാമേന, പദുമുത്തരസാവകോ;

അത്ഥധമ്മാനുസാസിത്വാ, സംവേജേസി മമം തദാ.

൪൩. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, ബുദ്ധേ ചിത്തം പസാദയിം;

തം ധീരം അഭിവാദേത്വാ, തത്ഥ കാലംകതോ അഹം.

൪൪. ‘‘ഉപപജ്ജിം സ [ഉപപജ്ജിസ്സം (സീ.)] തത്ഥേവ, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൪൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഏകചിന്തികോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഏകചിന്തികത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. തികണ്ണിപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൪൬. ‘‘ദേവഭൂതോ അഹം സന്തോ, അച്ഛരാഹി പുരക്ഖതോ;

പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാന, ബുദ്ധസേട്ഠം അനുസ്സരിം.

൪൭. ‘‘തികണ്ണിപുപ്ഫം [കിംകണിപുപ്ഫം (ക.)] പഗ്ഗയ്ഹ, സകം ചിത്തം പസാദയിം;

ബുദ്ധമ്ഹി അഭിരോപേസിം, വിപസ്സിമ്ഹി നരാസഭേ.

൪൮. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪൯. ‘‘തേസത്തതിമ്ഹിതോ കപ്പേ, ചതുരാസും രമുത്തമാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൫൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തികണ്ണിപുപ്ഫിയോ [കിംകണികപുപ്ഫിയോ (ക.)] ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

തികണ്ണിപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. ഏകചാരിയത്ഥേരഅപദാനം

൫൧. ‘‘താവതിംസേസു ദേവേസു, മഹാഘോസോ തദാ അഹു;

ബുദ്ധോ ച ലോകേ നിബ്ബാതി, മയഞ്ചമ്ഹ സരാഗിനോ.

൫൨. ‘‘തേസം സംവേഗജാതാനം, സോകസല്ലസമങ്ഗിനം;

സബലേന ഉപത്ഥദ്ധോ, അഗമം ബുദ്ധസന്തികം.

൫൩. ‘‘മന്ദാരവം ഗഹേത്വാന, സങ്ഗീതി [സണ്ഹിതം (സീ.), സങ്ഗിതം (സ്യാ.)] അഭിനിമ്മിതം;

പരിനിബ്ബുതകാലമ്ഹി, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൫൪. ‘‘സബ്ബേ ദേവാനുമോദിംസു, അച്ഛരായോ ച മേ തദാ;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൫൫. ‘‘സട്ഠികപ്പസഹസ്സമ്ഹി, ഇതോ സോളസ തേ ജനാ;

മഹാമല്ലജനാ നാമ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൫൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഏകചാരിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഏകചാരിയത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.

൧൦. തിവണ്ടിപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൫൭. ‘‘അഭിഭൂതം പനിജ്ഝന്തി [അഭിഭൂതോപനിജ്ഝന്തി (സീ.)], സബ്ബേ സങ്ഗമ്മ തേ മമം [അഭിഭും ഥേരം പനിജ്ഝാമ, സബ്ബേ സങ്ഗമ്മ തേ മയം (സ്യാ.)];

തേസം നിജ്ഝായമാനാനം, പരിളാഹോ അജായഥ.

൫൮. ‘‘സുനന്ദോ നാമ നാമേന, ബുദ്ധസ്സ സാവകോ തദാ;

ധമ്മദസ്സിസ്സ മുനിനോ, ആഗച്ഛി മമ സന്തികം.

൫൯. ‘‘യേ മേ ബദ്ധചരാ ആസും, തേ മേ പുപ്ഫം അദും തദാ;

താഹം പുപ്ഫം ഗഹേത്വാന, സാവകേ അഭിരോപയിം.

൬൦. ‘‘സോഹം കാലംകതോ തത്ഥ, പുനാപി ഉപപജ്ജഹം;

അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, വിനിപാതം ന ഗച്ഛഹം.

൬൧. ‘‘തേരസേതോ കപ്പസതേ, അട്ഠാസും ധൂമകേതുനോ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൬൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തിവണ്ടിപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി;

തിവണ്ടിപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദസമം.

കുടജപുപ്ഫിയവഗ്ഗോ ഏകൂനവീസതിമോ.