൧൭. സുപാരിചരിയവഗ്ഗോ

൧. സുപാരിചരിയത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘പദുമോ നാമ നാമേന, ദ്വിപദിന്ദോ നരാസഭോ;

പവനാ അഭിനിക്ഖമ്മ, ധമ്മം ദേസേതി ചക്ഖുമാ.

൨. ‘‘യക്ഖാനം സമയോ ആസി, അവിദൂരേ മഹേസിനോ;

യേന കിച്ചേന സമ്പത്താ, അജ്ഝാപേക്ഖിംസു താവദേ.

൩. ‘‘ബുദ്ധസ്സ ഗിരമഞ്ഞായ, അമതസ്സ ച ദേസനം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, അപ്ഫോടേത്വാ ഉപട്ഠഹിം.

൪. ‘‘സുചിണ്ണസ്സ ഫലം പസ്സ, ഉപട്ഠാനസ്സ സത്ഥുനോ;

തിംസകപ്പസഹസ്സേസു, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൫. ‘‘ഊനതിംസേ കപ്പസതേ, സമലങ്കതനാമകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സുപാരിചരിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സുപാരിചരിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. കണവേരപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൭. ‘‘സിദ്ധത്ഥോ നാമ ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

പുരക്ഖതോ സാവകേഹി, നഗരം പടിപജ്ജഥ.

൮. ‘‘രഞ്ഞോ അന്തേപുരേ ആസിം, ഗോപകോ അഭിസമ്മതോ;

പാസാദേ ഉപവിട്ഠോഹം, അദ്ദസം ലോകനായകം.

൯. ‘‘കണവേരം [കരവീരം (സക്കതാനുലോമം), കണവീരം (പാകത)] ഗഹേത്വാന, ഭിക്ഖുസങ്ഘേ സമോകിരിം;

ബുദ്ധസ്സ വിസും കത്വാന, തതോ ഭിയ്യോ സമോകിരിം.

൧൦. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം [രോപയിം (സ്യാ.)];

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൧൧. ‘‘സത്താസീതിമ്ഹിതോ കപ്പേ, ചതുരാസും മഹിദ്ധികാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൧൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കണവേരപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കണവേരപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. ഖജ്ജകദായകത്ഥേരഅപദാനം

൧൩. ‘‘തിസ്സസ്സ ഖോ ഭഗവതോ, പുബ്ബേ ഫലമദാസഹം;

നാളികേരഞ്ച പാദാസിം, ഖജ്ജകം അഭിസമ്മതം.

൧൪. ‘‘ബുദ്ധസ്സ തമഹം ദത്വാ, തിസ്സസ്സ തു മഹേസിനോ;

മോദാമഹം കാമകാമീ, ഉപപജ്ജിം [കാമകാരീ, ഉപപജ്ജം (സീ.)] യമിച്ഛകം [സബ്ബത്ഥപി ഏവമേവ ദിസ്സതി].

൧൫. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

൧൬. ‘‘ഇതോ തേരസകപ്പമ്ഹി, രാജാ ഇന്ദസമോ അഹു;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഖജ്ജകദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഖജ്ജകദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. ദേസപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൧൮. ‘‘അത്ഥദസ്സീ തു ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

അബ്ഭുഗ്ഗന്ത്വാന വേഹാസം, ഗച്ഛതേ അനിലഞ്ജസേ.

൧൯. ‘‘യമ്ഹി ദേസേ ഠിതോ സത്ഥാ, അബ്ഭുഗ്ഗച്ഛി മഹാമുനി;

താഹം ദേസം അപൂജേസിം, പസന്നോ സേഹി പാണിഭി.

൨൦. ‘‘അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, അദ്ദസം യം മഹാമുനിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ദേസപൂജായിദം ഫലം.

൨൧. ‘‘ഏകാദസേ കപ്പസതേ, ഗോസുജാതസനാമകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൨൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ദേസപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ദേസപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. കണികാരഛത്തിയത്ഥേരഅപദാനം

൨൩. ‘‘വേസ്സഭൂ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

ദിവാവിഹാരായ മുനി, ഓഗാഹയി മഹാവനം.

൨൪. ‘‘കണികാരം ഓചിനിത്വാ, ഛത്തം കത്വാനഹം തദാ;

പുപ്ഫച്ഛദനം കത്വാന, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൨൫. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൬. ‘‘ഇതോ വീസതികപ്പമ്ഹി, സോണ്ണാഭാ അട്ഠ ഖത്തിയാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൨൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കണികാരഛത്തിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കണികാരഛത്തിയത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. സപ്പിദായകത്ഥേരഅപദാനം

൨൮. ‘‘ഫുസ്സോ നാമാസി [നാമാഥ (സീ.)] ഭഗവാ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

ഗച്ഛതേ വീഥിയം വീരോ, നിബ്ബാപേന്തോ മഹാജനം.

൨൯. ‘‘അനുപുബ്ബേന ഭഗവാ, ആഗച്ഛി മമ സന്തികം;

തതോ തം [തതോഹം (സീ. സ്യാ.)] പത്തം പഗ്ഗയ്ഹ, സപ്പിതേലമദാസഹം.

൩൦. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം സപ്പിമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, സപ്പിദാനസ്സിദം ഫലം.

൩൧. ‘‘ഛപ്പഞ്ഞാസേ ഇതോ കപ്പേ, ഏകോ ആസി സമോദകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൩൨. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സപ്പിദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സപ്പിദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. യൂഥികപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൩൩. ‘‘ചന്ദഭാഗാനദീതീരേ, അനുസോതം വജാമഹം;

സയമ്ഭും അദ്ദസം തത്ഥ, സാലരാജംവ ഫുല്ലിതം.

൩൪. ‘‘പുപ്ഫം യൂഥികമാദായ, ഉപഗച്ഛിം മഹാമുനിം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൩൫. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൬. ‘‘സത്തസട്ഠിമ്ഹിതോ കപ്പേ, ഏകോ സാമുദ്ധരോ അഹു;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൩൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ യൂഥികപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

യൂഥികപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. ദുസ്സദായകത്ഥേരഅപദാനം

൩൮. ‘‘തിവരായം പുരേ രമ്മേ, രാജപുത്തോസഹം [രാജപുത്തോ അഹം (സീ. സ്യാ.)] തദാ;

പണ്ണാകാരം ലഭിത്വാന, ഉപസന്തസ്സദാസഹം.

൩൯. ‘‘അധിവാസേസി ഭഗവാ, വത്ഥം [നവം (ക.)] ഹത്ഥേന ആമസി;

സിദ്ധത്ഥോ അധിവാസേത്വാ, വേഹാസം നഭമുഗ്ഗമി.

൪൦. ‘‘ബുദ്ധസ്സ ഗച്ഛമാനസ്സ, ദുസ്സാ ധാവന്തി പച്ഛതോ;

തത്ഥ ചിത്തം പസാദേസിം, ബുദ്ധോ നോ അഗ്ഗപുഗ്ഗലോ.

൪൧. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ദുസ്സമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ദുസ്സദാനസ്സിദം ഫലം.

൪൨. ‘‘സത്തസട്ഠിമ്ഹിതോ കപ്പേ, ചക്കവത്തീ തദാ അഹു;

പരിസുദ്ധോതി നാമേന, മനുജിന്ദോ മഹബ്ബലോ.

൪൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ദുസ്സദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ദുസ്സദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. സമാദപകത്ഥേരഅപദാനം

൪൪. ‘‘നഗരേ ബന്ധുമതിയാ, മഹാപൂഗഗണോ അഹു;

തേസാഹം പവരോ ആസിം, മമ ബദ്ധചരാ [പട്ഠചരാ (സ്യാ.)] ച തേ.

൪൫. ‘‘സബ്ബേ തേ സന്നിപാതേത്വാ, പുഞ്ഞകമ്മേ സമാദയിം;

മാളം കസ്സാമ സങ്ഘസ്സ, പുഞ്ഞക്ഖേത്തം അനുത്തരം.

൪൬. ‘‘സാധൂതി തേ പടിസ്സുത്വാ, മമ ഛന്ദവസാനുഗാ;

നിട്ഠാപേത്വാ ച തം മാളം, വിപസ്സിസ്സ അദമ്ഹസേ.

൪൭. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം മാളമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, മാളദാനസ്സിദം ഫലം.

൪൮. ‘‘ഏകൂനസത്തതികപ്പേ [ഏകൂനസട്ഠികപ്പമ്ഹി (സീ. സ്യാ.)],

ഏകോ ആസി ജനാധിപോ.

ആദേയ്യോ നാമ നാമേന, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൪൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സമാദപകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സമാദപകത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.

൧൦. പഞ്ചങ്ഗുലിയത്ഥേരഅപദാനം

൫൦. ‘‘തിസ്സോ നാമാസി ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

പവിസതി ഗന്ധകുടിം, വിഹാരകുസലോ മുനി.

൫൧. ‘‘സുഗന്ധമാലമാദായ, അഗമാസിം ജിനന്തികം;

അപസദ്ദോ ച സമ്ബുദ്ധേ, പഞ്ചങ്ഗുലിമദാസഹം.

൫൨. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഗന്ധമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പഞ്ചങ്ഗുലിസ്സിദം [പഞ്ചങ്ഗുലിയിദം (സീ.)] ഫലം.

൫൩. ‘‘ദ്വേസത്തതിമ്ഹിതോ കപ്പേ, രാജാ ആസിം സയമ്പഭോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പഞ്ചങ്ഗുലിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി;

പഞ്ചങ്ഗുലിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദസമം.

സുപാരിചരിയവഗ്ഗോ സത്തരസമോ.