൧൬. ബന്ധുജീവകവഗ്ഗോ

൧. ബന്ധുജീവകത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘ചന്ദംവ വിമലം സുദ്ധം, വിപ്പസന്നമനാവിലം;

നന്ദീഭവപരിക്ഖീണം, തിണ്ണം ലോകേ വിസത്തികം.

൨. ‘‘നിബ്ബാപയന്തം ജനതം, തിണ്ണം [ദിസ്വാ (?)] താരയതം വരം [താരയതം മുനിം (സ്യാ.)];

മുനിം വനമ്ഹി ഝായന്തം [വനസ്മിം ഝായമാനം തം (സീ. സ്യാ.)], ഏകഗ്ഗം സുസമാഹിതം.

൩. ‘‘ബന്ധുജീവകപുപ്ഫാനി, ലഗേത്വാ സുത്തകേനഹം;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം, സിഖിനോ ലോകബന്ധുനോ.

൪. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൫. ‘‘ഇതോ സത്തമകേ കപ്പേ, മനുജിന്ദോ മഹായസോ;

സമന്തചക്ഖു നാമാസി, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ബന്ധുജീവകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ബന്ധുജീവകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. തമ്ബപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൭. ‘‘പരകമ്മായനേ യുത്തോ, അപരാധം അകാസഹം;

വനന്തം അഭിധാവിസ്സം, ഭയവേരസമപ്പിതോ.

൮. ‘‘പുപ്ഫിതം പാദപം ദിസ്വാ, പിണ്ഡിബന്ധം സുനിമ്മിതം;

തമ്ബപുപ്ഫം ഗഹേത്വാന, ബോധിയം ഓകിരിം അഹം.

൯. ‘‘സമ്മജ്ജിത്വാന തം ബോധിം, പാടലിം പാദപുത്തമം;

പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാന, ബോധിമൂലേ ഉപാവിസിം.

൧൦. ‘‘ഗതമഗ്ഗം ഗവേസന്താ, ആഗച്ഛും മമ സന്തികം;

തേ ച ദിസ്വാനഹം തത്ഥ, ആവജ്ജിം ബോധിമുത്തമം.

൧൧. ‘‘വന്ദിത്വാന അഹം ബോധിം, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ;

അനേകതാലേ പപതിം, ഗിരിദുഗ്ഗേ ഭയാനകേ.

൧൨. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബോധിപൂജായിദം ഫലം.

൧൩. ‘‘ഇതോ ച തതിയേ കപ്പേ, രാജാ സുസഞ്ഞതോ അഹം [സംഥുസിതോ അഹും (സീ.)];

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൧൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തമ്ബപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

തമ്ബപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. വീഥിസമ്മജ്ജകത്ഥേരഅപദാനം

൧൫. ‘‘ഉദേന്തം സതരംസിംവ, പീതരംസിംവ [സിതരംസിംവ (സീ. സ്യാ.)] ഭാണുമം;

പന്നരസേ യഥാ ചന്ദം, നിയ്യന്തം ലോകനായകം.

൧൬. ‘‘അട്ഠസട്ഠിസഹസ്സാനി, സബ്ബേ ഖീണാസവാ അഹും;

പരിവാരിംസു സമ്ബുദ്ധം, ദ്വിപദിന്ദം നരാസഭം.

൧൭. ‘‘സമ്മജ്ജിത്വാന തം വീഥിം, നിയ്യന്തേ ലോകനായകേ;

ഉസ്സാപേസിം ധജം തത്ഥ, വിപ്പസന്നേന ചേതസാ.

൧൮. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം ധജം അഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ധജദാനസ്സിദം ഫലം.

൧൯. ‘‘ഇതോ ചതുത്ഥകേ കപ്പേ, രാജാഹോസിം മഹബ്ബലോ;

സബ്ബാകാരേന സമ്പന്നോ, സുധജോ ഇതി വിസ്സുതോ.

൨൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ വീഥിസമ്മജ്ജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

വീഥിസമ്മജ്ജകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

൪. കക്കാരുപുപ്ഫപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൨൧. ‘‘ദേവപുത്തോ അഹം സന്തോ, പൂജയിം സിഖിനായകം;

കക്കാരുപുപ്ഫം പഗ്ഗയ്ഹ, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൨൨. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൩. ‘‘ഇതോ ച നവമേ കപ്പേ, രാജാ സത്തുത്തമോ അഹും;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൨൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കക്കാരുപുപ്ഫപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കക്കാരുപുപ്ഫപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. മന്ദാരവപുപ്ഫപൂജകത്ഥേരഅപദാനം

൨൫. ‘‘ദേവപുത്തോ അഹം സന്തോ, പൂജയിം സിഖിനായകം;

മന്ദാരവേന പുപ്ഫേന, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൨൬. ‘‘സത്താഹം ഛദനം ആസി, ദിബ്ബം മാലം തഥാഗതേ;

സബ്ബേ ജനാ സമാഗന്ത്വാ, നമസ്സിംസു തഥാഗതം.

൨൭. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൮. ‘‘ഇതോ ച ദസമേ കപ്പേ, രാജാഹോസിം ജുതിന്ധരോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൨൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ മന്ദാരവപുപ്ഫപൂജകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

മന്ദാരവപുപ്ഫപൂജകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. കദമ്ബപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൩൦. ‘‘ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേ, കുക്കുടോ നാമ പബ്ബതോ;

തമ്ഹി പബ്ബതപാദമ്ഹി, സത്ത ബുദ്ധാ വസന്തി തേ.

൩൧. ‘‘കദമ്ബം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, ദീപരാജംവ ഉഗ്ഗതം;

ഉഭോ ഹത്ഥേഹി പഗ്ഗയ്ഹ, സത്ത ബുദ്ധേ സമോകിരിം.

൩൨. ‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൩൩. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, സത്താസും പുപ്ഫനാമകാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൩൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കദമ്ബപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി;

കദമ്ബപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. തിണസൂലകത്ഥേരഅപദാനം

൩൫. ‘‘ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേ, ഭൂതഗണോ നാമ പബ്ബതോ;

വസതേകോ ജിനോ തത്ഥ, സയമ്ഭൂ ലോകനിസ്സടോ.

൩൬. ‘‘തിണസൂലം ഗഹേത്വാന, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം;

ഏകൂനസതസഹസ്സം, കപ്പം ന വിനിപാതികോ.

൩൭. ‘‘ഇതോ ഏകാദസേ കപ്പേ, ഏകോസിം ധരണീരുഹോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൩൮. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ തിണസൂലകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

തിണസൂലകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. നാഗപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൩൯. ‘‘സുവച്ഛോ നാമ നാമേന, ബ്രാഹ്മണോ മന്തപാരഗൂ;

പുരക്ഖതോ സസിസ്സേഹി, വസതേ പബ്ബതന്തരേ.

൪൦. ‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

മമുദ്ധരിതുകാമോ സോ, ആഗച്ഛി മമ സന്തികം.

൪൧. ‘‘വേഹാസമ്ഹി ചങ്കമതി, ധൂപായതി ജലതേ തഥാ;

ഹാസം മമം വിദിത്വാന, പക്കാമി പാചിനാമുഖോ.

൪൨. ‘‘തഞ്ച അച്ഛരിയം ദിസ്വാ, അബ്ഭുതം ലോമഹംസനം;

നാഗപുപ്ഫം ഗഹേത്വാന, ഗതമഗ്ഗമ്ഹി ഓകിരിം.

൪൩. ‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫം ഓകിരിം അഹം;

തേന ചിത്തപ്പസാദേന, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൪൪. ‘‘ഏകത്തിംസേ കപ്പസതേ [ഏകതിംസേ ഇതോ കമ്മേ (സ്യാ.)], രാജാ ആസി മഹാരഹോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൪൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ നാഗപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

നാഗപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. പുന്നാഗപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൪൬. ‘‘കാനനം വനമോഗയ്ഹ, വസാമി ലുദ്ദകോ അഹം;

പുന്നാഗം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, ബുദ്ധസേട്ഠം അനുസ്സരിം.

൪൭. ‘‘തം പുപ്ഫം ഓചിനിത്വാന, സുഗന്ധം ഗന്ധിതം സുഭം;

ഥൂപം കരിത്വാ പുലിനേ, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൪൮. ‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൪൯. ‘‘ഏകമ്ഹി നവുതേ കപ്പേ, ഏകോ ആസിം തമോനുദോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പുന്നാഗപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പുന്നാഗപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം നവമം.

൧൦. കുമുദദായകത്ഥേരഅപദാനം

൫൧. ‘‘ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേ, മഹാജാതസ്സരോ അഹു;

പദുമുപ്പലസഞ്ഛന്നോ, പുണ്ഡരീകസമോത്ഥടോ.

൫൨. ‘‘കുകുത്ഥോ നാമ നാമേന, തത്ഥാസിം സകുണോ തദാ;

സീലവാ ബുദ്ധിസമ്പന്നോ, പുഞ്ഞാപുഞ്ഞേസു കോവിദോ.

൫൩. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

ജാതസ്സരസ്സാവിദൂരേ, സഞ്ചരിത്ഥ മഹാമുനി.

൫൪. ‘‘ജലജം കുമുദം ഛേത്വാ, ഉപനേസിം മഹേസിനോ;

മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, പടിഗ്ഗഹി മഹാമുനി.

൫൫. ‘‘തഞ്ച ദാനം ദദിത്വാന, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം നുപപജ്ജഹം.

൫൬. ‘‘സോളസേതോ കപ്പസതേ, ആസും വരുണനാമകാ;

അട്ഠ ഏതേ ജനാധിപാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൫൭. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ കുമുദദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

കുമുദദായകത്ഥേരസ്സാപദാനം ദസമം.

ബന്ധുജീവകവഗ്ഗോ സോളസമോ.