൧൪. സോഭിതവഗ്ഗോ

൧. സോഭിതത്ഥേരഅപദാനം

൧. ‘‘പദുമുത്തരോ നാമ ജിനോ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

മഹതോ ജനകായസ്സ, ദേസേതി അമതം പദം.

൨. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, വാചാസഭിമുദീരിതം [വാചാസഭിമുദീരയിം (?)];

അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാന, ഏകഗ്ഗോ ആസഹം തദാ.

൩. ‘‘യഥാ സമുദ്ദോ ഉദധീനമഗ്ഗോ, നേരൂ നഗാനം പവരോ സിലുച്ചയോ;

തഥേവ യേ ചിത്തവസേന വത്തരേ, ന ബുദ്ധഞാണസ്സ കലം ഉപേന്തി തേ.

൪. ‘‘ധമ്മവിധിം [ധമ്മേ വിധിം (സീ.)] ഠപേത്വാന, ബുദ്ധോ കാരുണികോ ഇസി;

ഭിക്ഖുസങ്ഘേ നിസീദിത്വാ, ഇമാ ഗാഥാ അഭാസഥ.

൫. ‘‘‘യോ സോ ഞാണം പകിത്തേസി, ബുദ്ധമ്ഹി ലോകനായകേ;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം ന ഗമിസ്സതി.

൬. ‘‘‘കിലേസേ ഝാപയിത്വാന, ഏകഗ്ഗോ സുസമാഹിതോ;

സോഭിതോ നാമ നാമേന, ഹേസ്സതി സത്ഥു സാവകോ’.

൭. ‘‘പഞ്ഞാസേ കപ്പസഹസ്സേ, സത്തേവാസും യസുഗ്ഗതാ [സമുഗ്ഗതാ (സ്യാ.)];

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൮. ‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം, ഭവാ സബ്ബേ സമൂഹതാ;

തിസ്സോ വിജ്ജാ അനുപ്പത്താ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം.

൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ, വിമോക്ഖാപി ച അട്ഠിമേ;

ഛളഭിഞ്ഞാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സോഭിതോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സോഭിതത്ഥേരസ്സാപദാനം പഠമം.

൨. സുദസ്സനത്ഥേരഅപദാനം

൧൦. ‘‘വിനതാ നദിയാ [വിത്ഥതായ നദിയാ (സ്യാ.)] തീരേ, പിലക്ഖു [പിലക്ഖോ (സീ. ഥേരഗാഥാ അട്ഠ.)] ഫലിതോ അഹു;

താഹം രുക്ഖം ഗവേസന്തോ, അദ്ദസം ലോകനായകം.

൧൧. ‘‘കേതകം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, വണ്ടേ ഛേത്വാനഹം തദാ;

ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപേസിം, സിഖിനോ ലോകബന്ധുനോ.

൧൨. ‘‘യേന ഞാണേന പത്തോസി, അച്ചുതം അമതം പദം;

തം ഞാണം അഭിപൂജേമി, ബുദ്ധസേട്ഠ മഹാമുനി.

൧൩. ‘‘ഞാണമ്ഹി പൂജം കത്വാന, പിലക്ഖുമദ്ദസം അഹം;

പടിലദ്ധോമ്ഹി തം പഞ്ഞം [തം സഞ്ഞം (സ്യാ.), തം പുഞ്ഞം (ക.)], ഞാണപൂജായിദം ഫലം.

൧൪. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഞാണപൂജായിദം ഫലം.

൧൫. ‘‘ഇതോ തേരസകപ്പമ്ഹി, ദ്വാദസാസും ഫലുഗ്ഗതാ;

സത്തരതനസമ്പന്നാ, ചക്കവത്തീ മഹപ്ഫലാ.

൧൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സുദസ്സനോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

സുദസ്സനത്ഥേരസ്സാപദാനം ദുതിയം.

൩. ചന്ദനപൂജനകത്ഥേരഅപദാനം

൧൭. ‘‘ചന്ദഭാഗാനദീതീരേ, അഹോസിം കിന്നരോ തദാ;

പുപ്ഫഭക്ഖോ ചഹം ആസിം, പുപ്ഫാനിവസനോ തഥാ [പുപ്ഫാനം വസനോ അഹം (സ്യാ.)].

൧൮. ‘‘അത്ഥദസ്സീ തു ഭഗവാ, ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ;

വിപിനഗ്ഗേന നിയ്യാസി, ഹംസരാജാവ അമ്ബരേ.

൧൯. ‘‘നമോ തേ പുരിസാജഞ്ഞ, ചിത്തം തേ സുവിസോധിതം;

പസന്നമുഖവണ്ണോസി, വിപ്പസന്നമുഖിന്ദ്രിയോ.

൨൦. ‘‘ഓരോഹിത്വാന ആകാസാ, ഭൂരിപഞ്ഞോ സുമേധസോ;

സങ്ഘാടിം പത്ഥരിത്വാന, പല്ലങ്കേന ഉപാവിസി.

൨൧. ‘‘വിലീനം ചന്ദനാദായ, അഗമാസിം ജിനന്തികം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിം.

൨൨. ‘‘അഭിവാദേത്വാന സമ്ബുദ്ധം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം;

പാമോജ്ജം ജനയിത്വാന, പക്കാമിം ഉത്തരാമുഖോ.

൨൩. ‘‘അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, ചന്ദനം യം അപൂജയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

൨൪. ‘‘ചതുദ്ദസേ കപ്പസതേ, ഇതോ ആസിംസു തേ തയോ;

രോഹണീ നാമ [രോഹിതാ നാമ (സീ.), രോഹിണീ നാമ (സ്യാ.)] നാമേന, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൨൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ചന്ദനപൂജനകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി;

ചന്ദനപൂജനകത്ഥേരസ്സാപദാനം തതിയം.

അട്ഠമഭാണവാരം.

൪. പുപ്ഫച്ഛദനിയത്ഥേരഅപദാനം

൨൬. ‘‘സുനന്ദോ നാമ നാമേന, ബ്രാഹ്മണോ മന്തപാരഗൂ;

അജ്ഝായകോ യാചയോഗോ, വാജപേയ്യം അയാജയി.

൨൭. ‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, അഗ്ഗോ കാരുണികോ ഇസി;

ജനതം അനുകമ്പന്തോ, അമ്ബരേ ചങ്കമീ തദാ.

൨൮. ‘‘ചങ്കമിത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, സബ്ബഞ്ഞൂ ലോകനായകോ;

മേത്തായ അഫരി സത്തേ, അപ്പമാണേ [അപ്പമാണം (സീ. സ്യാ.)] നിരൂപധി.

൨൯. ‘‘വണ്ടേ ഛേത്വാന പുപ്ഫാനി, ബ്രാഹ്മണോ മന്തപാരഗൂ;

സബ്ബേ സിസ്സേ സമാനേത്വാ, ആകാസേ ഉക്ഖിപാപയി.

൩൦. ‘‘യാവതാ നഗരം ആസി, പുപ്ഫാനം ഛദനം തദാ;

ബുദ്ധസ്സ ആനുഭാവേന, സത്താഹം ന വിഗച്ഛഥ.

൩൧. ‘‘തേനേവ സുക്കമൂലേന, അനുഭോത്വാന സമ്പദാ;

സബ്ബാസവേ പരിഞ്ഞായ, തിണ്ണോ ലോകേ വിസത്തികം.

൩൨. ‘‘ഏകാരസേ കപ്പസതേ, പഞ്ചതിംസാസു ഖത്തിയാ;

അമ്ബരംസസനാമാ തേ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൩൩. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ പുപ്ഫച്ഛദനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

പുപ്ഫച്ഛദനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ചതുത്ഥം.

൫. രഹോസഞ്ഞകത്ഥേരഅപദാനം

൩൪. ‘‘ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേ, വസഭോ നാമ പബ്ബതോ;

തസ്മിം പബ്ബതപാദമ്ഹി, അസ്സമോ ആസി മാപിതോ.

൩൫. ‘‘തീണി സിസ്സസഹസ്സാനി, വാചേസിം ബ്രാഹ്മണോ [ബ്രാഹ്മണേ (സീ.)] തദാ;

സംഹരിത്വാന [സംസാവിത്വാന (സ്യാ.)] തേ സിസ്സേ, ഏകമന്തം ഉപാവിസിം.

൩൬. ‘‘ഏകമന്തം നിസീദിത്വാ, ബ്രാഹ്മണോ മന്തപാരഗൂ;

ബുദ്ധവേദം ഗവേസന്തോ [പവേസന്തോ (ക.)], ഞാണേ ചിത്തം പസാദയിം.

൩൭. ‘‘തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, നിസീദിം പണ്ണസന്ഥരേ;

പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാന, തത്ഥ കാലങ്കതോ അഹം.

൩൮. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം സഞ്ഞമലഭിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഞാണസഞ്ഞായിദം ഫലം.

൩൯. ‘‘സത്തവീസതികപ്പമ്ഹി, രാജാ സിരിധരോ അഹു;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൪൦. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ രഹോസഞ്ഞകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

രഹോസഞ്ഞകത്ഥേരസ്സാപദാനം പഞ്ചമം.

൬. ചമ്പകപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനം

൪൧. ‘‘കണികാരംവ ജോതന്തം, നിസിന്നം പബ്ബതന്തരേ;

ഓഭാസേന്തം ദിസാ സബ്ബാ, ഓസധിം വിയ താരകം [ഓസധീ വിയ താരകാ (ക.)].

൪൨. ‘‘തയോ മാണവകാ ആസും, സകേ സിപ്പേ സുസിക്ഖിതാ;

ഖാരിഭാരം ഗഹേത്വാന, അന്വേന്തി മമ പച്ഛതോ.

൪൩. ‘‘പുടകേ സത്ത പുപ്ഫാനി, നിക്ഖിത്താനി തപസ്സിനാ;

ഗഹേത്വാ താനി ഞാണമ്ഹി, വേസ്സഭുസ്സാഭിരോപയിം.

൪൪. ‘‘ഏകത്തിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഞാണപൂജായിദം ഫലം.

൪൫. ‘‘ഏകൂനതിംസകപ്പമ്ഹി, വിപുലാഭ [വിഹതാഭാ (സ്യാ.)] സനാമകോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ [രാജാ ഹോസി (ക.)] മഹബ്ബലോ.

൪൬. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ചമ്പകപുപ്ഫിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി;

ചമ്പകപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സാപദാനം ഛട്ഠം.

൭. അത്ഥസന്ദസ്സകത്ഥേരഅപദാനം

൪൭. ‘‘വിസാലമാളേ ആസീനോ, അദ്ദസം ലോകനായകം;

ഖീണാസവം ബലപ്പത്തം, ഭിക്ഖുസങ്ഘപുരക്ഖതം.

൪൮. ‘‘സതസഹസ്സാ തേവിജ്ജാ, ഛളഭിഞ്ഞാ മഹിദ്ധികാ;

പരിവാരേന്തി സമ്ബുദ്ധം, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൪൯. ‘‘ഞാണേ ഉപനിധാ യസ്സ, ന വിജ്ജതി സദേവകേ;

അനന്തഞാണം സമ്ബുദ്ധം, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൫൦. ‘‘ധമ്മകായഞ്ച ദീപേന്തം, കേവലം രതനാകരം;

വികപ്പേതും [വികോപേതും (സീ. സ്യാ.)] ന സക്കോന്തി, കോ ദിസ്വാ നപ്പസീദതി.

൫൧. ‘‘ഇമാഹി തീഹി ഗാഥാഹി, നാരദോവ്ഹയവച്ഛലോ [സരഗച്ഛിയോ (സീ.), പുരഗച്ഛിയോ (സ്യാ.)];

പദുമുത്തരം ഥവിത്വാന, സമ്ബുദ്ധം അപരാജിതം.

൫൨. ‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, ബുദ്ധസന്ഥവനേന ച;

കപ്പാനം സതസഹസ്സം, ദുഗ്ഗതിം, നുപപജ്ജഹം.

൫൩. ‘‘ഇതോ തിംസകപ്പസതേ, സുമിത്തോ നാമ ഖത്തിയോ;

സത്തരതനസമ്പന്നോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൪. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ അത്ഥസന്ദസ്സകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

അത്ഥസന്ദസ്സകത്ഥേരസ്സാപദാനം സത്തമം.

൮. ഏകപസാദനിയത്ഥേരഅപദാനം

൫൫. ‘‘നാരദോ ഇതി മേ നാമം [നാരദോ ഇതി നാമേന (സ്യാ. ക.) ഉപരി തേവീസതിമവഗ്ഗേ പന ഛട്ഠാപദാനേ ‘‘മേ നാമം‘‘ഇച്ചേവ ദിസ്സതി], കേസവോ ഇതി മം വിദൂ;

കുസലാകുസലം ഏസം, അഗമം ബുദ്ധസന്തികം.

൫൬. ‘‘മേത്തചിത്തോ കാരുണികോ, അത്ഥദസ്സീ മഹാമുനി;

അസ്സാസയന്തോ സത്തേ സോ, ധമ്മം ദേസേതി ചക്ഖുമാ.

൫൭. ‘‘സകം ചിത്തം പസാദേത്വാ, സിരേ കത്വാന അഞ്ജലിം;

സത്ഥാരം അഭിവാദേത്വാ, പക്കാമിം പാചിനാമുഖോ.

൫൮. ‘‘സത്തരസേ കപ്പസതേ, രാജാ ആസി മഹീപതി;

അമിത്തതാപനോ നാമ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലോ.

൫൯. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ ഏകപസാദനിയോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.

ഏകപസാദനിയത്ഥേരസ്സാപദാനം അട്ഠമം.

൯. സാലപുപ്ഫദായകത്ഥേരഅപദാനം

൬൦. ‘‘മിഗരാജാ തദാ ആസിം, അഭിജാതോ സുകേസരീ;

ഗിരിദുഗ്ഗം ഗവേസന്തോ, അദ്ദസം ലോകനായകം.

൬൧. ‘‘അയം നു ഖോ മഹാവീരോ, നിബ്ബാപേതി മഹാജനം;

യംനൂനാഹം ഉപാസേയ്യം, ദേവദേവം നരാസഭം.

൬൨. ‘‘സാഖം സാലസ്സ ഭഞ്ജിത്വാ, സകോസം പുപ്ഫമാഹരിം;

ഉപഗന്ത്വാന സമ്ബുദ്ധം, അദാസിം പുപ്ഫമുത്തമം.

൬൩. ‘‘ഏകനവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, പുപ്ഫദാനസ്സിദം ഫലം.

൬൪. ‘‘ഇതോ ച നവമേ കപ്പേ, വിരോചനസനാമകാ;

തയോ ആസിംസു രാജാനോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

൬൫. ‘‘പടിസമ്ഭിദാ ചതസ്സോ…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസനം’’.

ഇത്ഥം സുദം ആയസ്മാ സാലപുപ്ഫദായകോ ഥേരോ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസിത്ഥാതി.