(൩൧-൩൨) സമദന്തസുസുക്കദാഠാലക്ഖണാനി

൨൪൦. ‘‘യമ്പി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ പുരിമം ജാതിം പുരിമം ഭവം പുരിമം നികേതം പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ മിച്ഛാജീവം പഹായ സമ്മാആജീവേന ജീവികം കപ്പേസി, തുലാകൂട കംസകൂട മാനകൂട ഉക്കോടന വഞ്ചന നികതി സാചിയോഗ ഛേദന വധ ബന്ധന വിപരാമോസ ആലോപ സഹസാകാരാ [സാഹസാകാരാ (സീ. സ്യാ. പീ.)] പടിവിരതോ അഹോസി. സോ തസ്സ കമ്മസ്സ കടത്താ ഉപചിതത്താ ഉസ്സന്നത്താ വിപുലത്താ കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ സുഗതിം സഗ്ഗം ലോകം ഉപപജ്ജതി. സോ തത്ഥ അഞ്ഞേ ദേവേ ദസഹി ഠാനേഹി അധിഗണ്ഹാതി ദിബ്ബേന ആയുനാ ദിബ്ബേന വണ്ണേന ദിബ്ബേന സുഖേന ദിബ്ബേന യസേന ദിബ്ബേന ആധിപതേയ്യേന ദിബ്ബേഹി രൂപേഹി ദിബ്ബേഹി സദ്ദേഹി ദിബ്ബേഹി ഗന്ധേഹി ദിബ്ബേഹി രസേഹി ദിബ്ബേഹി ഫോട്ഠബ്ബേഹി. സോ തതോ ചുതോ ഇത്ഥത്തം ആഗതോ സമാനോ ഇമാനി ദ്വേ മഹാപുരിസലക്ഖണാനി പടിലഭതി, സമദന്തോ ച ഹോതി സുസുക്കദാഠോ ച.

‘‘സോ തേഹി ലക്ഖണേഹി സമന്നാഗതോ സചേ അഗാരം അജ്ഝാവസതി, രാജാ ഹോതി ചക്കവത്തീ ധമ്മികോ ധമ്മരാജാ ചാതുരന്തോ വിജിതാവീ ജനപദത്ഥാവരിയപ്പത്തോ സത്തരതനസമന്നാഗതോ. തസ്സിമാനി സത്ത രതനാനി ഭവന്തി, സേയ്യഥിദം – ചക്കരതനം ഹത്ഥിരതനം അസ്സരതനം മണിരതനം ഇത്ഥിരതനം ഗഹപതിരതനം പരിണായകരതനമേവ സത്തമം. പരോസഹസ്സം ഖോ പനസ്സ പുത്താ ഭവന്തി സൂരാ വീരങ്ഗരൂപാ പരസേനപ്പമദ്ദനാ. സോ ഇമം പഥവിം സാഗരപരിയന്തം അഖിലമനിമിത്തമകണ്ടകം ഇദ്ധം ഫീതം ഖേമം സിവം നിരബ്ബുദം അദണ്ഡേന അസത്ഥേന ധമ്മേന അഭിവിജിയ അജ്ഝാവസതി. രാജാ സമാനോ കിം ലഭതി? സുചിപരിവാരോ ഹോതി സുചിസ്സ ഹോന്തി പരിവാരാ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ നേഗമജാനപദാ ഗണകമഹാമത്താ അനീകട്ഠാ ദോവാരികാ അമച്ചാ പാരിസജ്ജാ രാജാനോ ഭോഗിയാ കുമാരാ. രാജാ സമാനോ ഇദം ലഭതി.

‘‘സചേ ഖോ പന അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജതി, അരഹം ഹോതി സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ലോകേ വിവട്ടച്ഛദോ. ബുദ്ധോ സമാനോ കിം ലഭതി? സുചിപരിവാരോ ഹോതി, സുചിസ്സ ഹോന്തി പരിവാരാ, ഭിക്ഖൂ ഭിക്ഖുനിയോ ഉപാസകാ ഉപാസികായോ ദേവാ മനുസ്സാ അസുരാ നാഗാ ഗന്ധബ്ബാ. ബുദ്ധോ സമാനോ ഇദം ലഭതി’’. ഏതമത്ഥം ഭഗവാ അവോച.

൨൪൧. തത്ഥേതം വുച്ചതി –

‘‘മിച്ഛാജീവഞ്ച അവസ്സജി സമേന വുത്തിം,

സുചിനാ സോ ജനയിത്ഥ ധമ്മികേന;

അഹിതമപി ച അപനുദി,

ഹിതമപി ച ബഹുജനസുഖഞ്ച അചരി.

‘‘സഗ്ഗേ വേദയതി നരോ സുഖപ്ഫലാനി,

കരിത്വാ നിപുണേഭി വിദൂഹി സബ്ഭി;

വണ്ണിതാനി തിദിവപുരവരസമോ,

അഭിരമതി രതിഖിഡ്ഡാസമങ്ഗീ.

‘‘ലദ്ധാനം മാനുസകം ഭവം തതോ,

ചവിത്വാന സുകതഫലവിപാകം;

സേസകേന പടിലഭതി ലപനജം,

സമമപി സുചിസുസുക്കം [ലദ്ധാന മനുസ്സകം ഭവം തതോ ചവിയ, പുന സുകതഫലവിപാകസേസകേന; പടിലഭതി ലപനജം സമമപി, സുചി ച സുവിസുദ്ധസുസുക്കം (സ്യാ.)].

‘‘തം വേയ്യഞ്ജനികാ സമാഗതാ ബഹവോ,

ബ്യാകംസു നിപുണസമ്മതാ മനുജാ;

സുചിജനപരിവാരഗണോ ഭവതി,

ദിജസമസുക്കസുചിസോഭനദന്തോ.

‘‘രഞ്ഞോ ഹോതി ബഹുജനോ,

സുചിപരിവാരോ മഹതിം മഹിം അനുസാസതോ;

പസയ്ഹ ന ച ജനപദതുദനം,

ഹിതമപി ച ബഹുജനസുഖഞ്ച ചരന്തി.

‘‘അഥ ചേ പബ്ബജതി ഭവതി വിപാപോ,

സമണോ സമിതരജോ വിവട്ടച്ഛദോ;

വിഗതദരഥകിലമഥോ,

ഇമമപി ച പരമപി ച [ഇമമ്പി ച പരമ്പി ച (പീ.), പരംപി പരമംപി ച (സ്യാ.)] പസ്സതി ലോകം.

‘‘തസ്സോവാദകരാ ബഹുഗിഹീ ച പബ്ബജിതാ ച,

അസുചിം ഗരഹിതം ധുനന്തി പാപം;

സ ഹി സുചിഭി പരിവുതോ ഭവതി,

മലഖിലകലികിലേസേ പനുദേഹീ’’തി [തസ്സോവാദകരാ ബഹുഗിഹീ ച, പബ്ബജിതാ ച അസുചിവിഗരഹിത; പനുദിപാപസ്സ ഹി സുചിഭിപരിവുതോ, ഭവതി മലഖിലകകിലേസേ പനുദേതി (സ്യാ.)].

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

ലക്ഖണസുത്തം നിട്ഠിതം സത്തമം.