(൨൦) രസഗ്ഗസഗ്ഗിതാലക്ഖണം

൨൨൬. ‘‘യമ്പി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ പുരിമം ജാതിം പുരിമം ഭവം പുരിമം നികേതം പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സത്താനം അവിഹേഠകജാതികോ അഹോസി പാണിനാ വാ ലേഡ്ഡുനാ വാ ദണ്ഡേന വാ സത്ഥേന വാ. സോ തസ്സ കമ്മസ്സ കടത്താ ഉപചിതത്താ…പേ… സോ തതോ ചുതോ ഇത്ഥത്തം ആഗതോ സമാനോ ഇമം മഹാപുരിസലക്ഖണം പടിലഭതി, രസഗ്ഗസഗ്ഗീ ഹോതി, ഉദ്ധഗ്ഗാസ്സ രസഹരണീയോ ഗീവായ ജാതാ ഹോന്തി സമാഭിവാഹിനിയോ [സമവാഹരസഹരണിയോ (സ്യാ.)].

‘‘സോ തേന ലക്ഖണേന സമന്നാഗതോ സചേ അഗാരം അജ്ഝാവസതി, രാജാ ഹോതി ചക്കവത്തീ…പേ… രാജാ സമാനോ കിം ലഭതി? അപ്പാബാധോ ഹോതി അപ്പാതങ്കോ, സമവേപാകിനിയാ ഗഹണിയാ സമന്നാഗതോ നാതിസീതായ നാച്ചുണ്ഹായ. രാജാ സമാനോ ഇദം ലഭതി… ബുദ്ധോ സമാനോ കിം ലഭതി? അപ്പാബാധോ ഹോതി അപ്പാതങ്കോ സമവേപാകിനിയാ ഗഹണിയാ സമന്നാഗതോ നാതിസീതായ നാച്ചുണ്ഹായ മജ്ഝിമായ പധാനക്ഖമായ. ബുദ്ധോ സമാനോ ഇദം ലഭതി’’. ഏതമത്ഥം ഭഗവാ അവോച.

൨൨൭. തത്ഥേതം വുച്ചതി –

‘‘ന പാണിദണ്ഡേഹി പനാഥ ലേഡ്ഡുനാ,

സത്ഥേന വാ മരണവധേന [മാരണവധേന (ക.)] വാ പന;

ഉബ്ബാധനായ പരിതജ്ജനായ വാ,

ന ഹേഠയീ ജനതമഹേഠകോ അഹു.

‘‘തേനേവ സോ സുഗതിമുപേച്ച മോദതി,

സുഖപ്ഫലം കരിയ സുഖാനി വിന്ദതി;

സമോജസാ [സമ്പജ്ജസാ (സീ. പീ.), പാമുഞ്ജസാ (സ്യാ.), സാമഞ്ച സാ (ക.)] രസഹരണീ സുസണ്ഠിതാ,

ഇധാഗതോ ലഭതി രസഗ്ഗസഗ്ഗിതം.

‘‘തേനാഹു നം അതിനിപുണാ വിചക്ഖണാ,

അയം നരോ സുഖബഹുലോ ഭവിസ്സതി;

ഗിഹിസ്സ വാ പബ്ബജിതസ്സ വാ പുന [പന (സ്യാ.)],

തം ലക്ഖണം ഭവതി തദത്ഥജോതക’’ന്തി.