(൧൧) ഏണിജങ്ഘലക്ഖണം

൨൧൪. ‘‘യമ്പി, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ പുരിമം ജാതിം പുരിമം ഭവം പുരിമം നികേതം പുബ്ബേ മനുസ്സഭൂതോ സമാനോ സക്കച്ചം വാചേതാ അഹോസി സിപ്പം വാ വിജ്ജം വാ ചരണം വാ കമ്മം വാ – ‘കിം തിമേ ഖിപ്പം വിജാനേയ്യും, ഖിപ്പം പടിപജ്ജേയ്യും, ന ചിരം കിലിസ്സേയ്യു’’ന്തി. സോ തസ്സ കമ്മസ്സ കടത്താ…പേ… സോ തതോ ചുതോ ഇത്ഥത്തം ആഗതോ സമാനോ ഇമം മഹാപുരിസലക്ഖണം പടിലഭതി. ഏണിജങ്ഘോ ഹോതി.

‘‘സോ തേന ലക്ഖണേന സമന്നാഗതോ സചേ അഗാരം അജ്ഝാവസതി, രാജാ ഹോതി ചക്കവത്തീ…പേ… രാജാ സമാനോ കിം ലഭതി? യാനി താനി രാജാരഹാനി രാജങ്ഗാനി രാജൂപഭോഗാനി രാജാനുച്ഛവികാനി താനി ഖിപ്പം പടിലഭതി. രാജാ സമാനോ ഇദം ലഭതി… ബുദ്ധോ സമാനോ കിം ലഭതി? യാനി താനി സമണാരഹാനി സമണങ്ഗാനി സമണൂപഭോഗാനി സമണാനുച്ഛവികാനി, താനി ഖിപ്പം പടിലഭതി. ബുദ്ധോ സമാനോ ഇദം ലഭതി’’. ഏതമത്ഥം ഭഗവാ അവോച.

൨൧൫. തത്ഥേതം വുച്ചതി –

‘‘സിപ്പേസു വിജ്ജാചരണേസു കമ്മേസു [കമ്മസു (സീ. പീ.)],

കഥം വിജാനേയ്യും [വിജാനേയ്യ (സീ. പീ.), വിജാനേയ്യു (സ്യാ.)] ലഹുന്തി ഇച്ഛതി;

യദൂപഘാതായ ന ഹോതി കസ്സചി,

വാചേതി ഖിപ്പം ന ചിരം കിലിസ്സതി.

‘‘തം കമ്മം കത്വാ കുസലം സുഖുദ്രയം [സുഖിന്ദ്രിയം (ക.)],

ജങ്ഘാ മനുഞ്ഞാ ലഭതേ സുസണ്ഠിതാ;

വട്ടാ സുജാതാ അനുപുബ്ബമുഗ്ഗതാ,

ഉദ്ധഗ്ഗലോമാ സുഖുമത്തചോത്ഥതാ.

‘‘ഏണേയ്യജങ്ഘോതി തമാഹു പുഗ്ഗലം,

സമ്പത്തിയാ ഖിപ്പമിധാഹു [ഖിപ്പമിദാഹു (?)] ലക്ഖണം;

ഗേഹാനുലോമാനി യദാഭികങ്ഖതി,

അപബ്ബജം ഖിപ്പമിധാധിഗച്ഛതി [ഖിപ്പമിദാധിഗച്ഛതി (?)].

‘‘സചേ ച പബ്ബജ്ജമുപേതി താദിസോ,

നേക്ഖമ്മഛന്ദാഭിരതോ വിചക്ഖണോ;

അനുച്ഛവികസ്സ യദാനുലോമികം,

തം വിന്ദതി ഖിപ്പമനോമവിക്കമോ [നിക്കമോ (സീ. സ്യാ. പീ.)]’’തി.