അധികരണഭേദം

ഉക്കോടനഭേദാദിവണ്ണനാ

൩൪൦. അധികരണഭേദേ ഇമേ ദസ ഉക്കോടാതി അധികരണാനം ഉക്കോടേത്വാ പുന അധികരണഉക്കോടേന സമഥാനം ഉക്കോടം ദസ്സേതും ‘‘വിവാദാധികരണം ഉക്കോടേന്തോ കതി സമഥേ ഉക്കോടേതീ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ വിവാദാധികരണം ഉക്കോടേന്തോ ദ്വേ സമഥേ ഉക്കോടേതീതി സമ്മുഖാവിനയഞ്ച യേഭുയ്യസികഞ്ച ഇമേ ദ്വേ ഉക്കോടേതി, പടിസേധേതി; പടിക്കോസതീതി അത്ഥോ. അനുവാദാധികരണം ഉക്കോടേന്തോ ചത്താരോതി സമ്മുഖാവിനയം, സതിവിനയം, അമൂള്ഹവിനയം, തസ്സപാപിയസികന്തി ഇമേ ചത്താരോ സമഥേ ഉക്കോടേതി. ആപത്താധികരണം ഉക്കോടേന്തോ തയോതി സമ്മുഖാവിനയം, പടിഞ്ഞാതകരണം, തിണവത്ഥാരകന്തി ഇമേ തയോ സമഥേ ഉക്കോടേതി. കിച്ചാധികരണം ഉക്കോടേന്തോ ഏകന്തി സമ്മുഖാവിനയം ഇമം ഏകം സമഥം ഉക്കോടേതി.

൩൪൧. കതി ഉക്കോടാതിആദിപുച്ഛാനം വിസ്സജ്ജനേ പന ദ്വാദസസു ഉക്കോടേസു അകതം കമ്മന്തിആദയോ താവ തയോ ഉക്കോടാ വിസേസതോ ദുതിയേ അനുവാദാധികരണേ ലബ്ഭന്തി. അനിഹതം കമ്മന്തിആദയോ തയോ പഠമേ വിവാദാധികരണേ ലബ്ഭന്തി. അവിനിച്ഛിതന്തിആദയോ തയോ തതിയേ ആപത്താധികരണേ ലബ്ഭന്തി. അവൂപസന്തന്തിആദയോ തയോ ചതുത്ഥേ കിച്ചാധികരണേ ലബ്ഭന്തി; അപിച ദ്വാദസാപി ച ഏകേകസ്മിം അധികരണേ ലബ്ഭന്തിയേവ.

തത്ഥജാതകം അധികരണം ഉക്കോടേതീതി യസ്മിം വിഹാരേ ‘‘മയ്ഹം ഇമിനാ പത്തോ ഗഹിതോ, ചീവരം ഗഹിത’’ന്തിആദിനാ നയേന പത്തചീവരാദീനം അത്ഥായ അധികരണം ഉപ്പന്നം ഹോതി, തസ്മിംയേവ ച നം വിഹാരേ ആവാസികാ സന്നിപതിത്വാ ‘‘അലം ആവുസോ’’തി അത്തപച്ചത്ഥികേ സഞ്ഞാപേത്വാ പാളിമുത്തകവിനിച്ഛയേനേവ വൂപസമേന്തി, ഇദം തത്ഥജാതകം അധികരണം നാമ. യേനാപി വിനിച്ഛയേന സമിതം, സോപി ഏകോ സമഥോയേവ. ഇമം ഉക്കോടേന്തസ്സാപി പാചിത്തിയം.

തത്ഥജാതകം വൂപസന്തന്തി സചേ പന തം അധികരണം നേവാസികാ വൂപസമേതും ന സക്കോന്തി, അഥഞ്ഞോ വിനയധരോ ആഗന്ത്വാ ‘‘കിം ആവുസോ ഇമസ്മിം വിഹാരേ ഉപോസഥോ വാ പവാരണാ വാ ഠിതാ’’തി പുച്ഛതി, തേഹി ച തസ്മിം കാരണേ കഥിതേ തം അധികരണം ഖന്ധകതോ ച പരിവാരതോ ച സുത്തേന വിനിച്ഛിനിത്വാ വൂപസമേതി, ഇദം തത്ഥജാതകം വൂപസന്തം നാമ അധികരണം. ഏതം ഉക്കോടേന്തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

അന്തരാമഗ്ഗേതി തേ അത്തപച്ചത്ഥികാ ‘‘ന മയം ഏതസ്സ വിനിച്ഛയേ തിട്ഠാമ, നായം വിനയേ കുസലോ, അസുകസ്മിം നാമ ഗാമേ വിനയധരാ ഥേരാ വസന്തി, തത്ഥ ഗന്ത്വാ വിനിച്ഛിനിസ്സാമാ’’തി ഗച്ഛന്താ അന്തരാമഗ്ഗേയേവ കാരണം സല്ലക്ഖേത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞം വാ സഞ്ഞാപേന്തി, അഞ്ഞേ വാ തേ ഭിക്ഖൂ നിജ്ഝാപേന്തി, ഇദമ്പി വൂപസന്തമേവ ഹോതി. ഏവം വൂപസന്തം അന്തരാമഗ്ഗേ അധികരണം ഉക്കോടേതി യോ, തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

അന്തരാമഗ്ഗേ വൂപസന്തന്തി ന ഹേവ ഖോ പന അഞ്ഞമഞ്ഞം സഞ്ഞത്തിയാ വാ സഭാഗഭിക്ഖുനിജ്ഝാപനേന വാ വൂപസന്തം ഹോതി; അപിച ഖോ പടിപഥം ആഗച്ഛന്തോ ഏകോ വിനയധരോ ദിസ്വാ ‘‘കത്ഥ ആവുസോ ഗച്ഛഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘അസുകം നാമ ഗാമം, ഇമിനാ നാമ കാരണേനാ’’തി വുത്തേ ‘‘അലം, ആവുസോ, കിം തത്ഥ ഗതേനാ’’തി തത്ഥേവ ധമ്മേന വിനയേന തം അധികരണം വൂപസമേതി, ഇദം അന്തരാമഗ്ഗേ വൂപസന്തം നാമ. ഏതം ഉക്കോടേന്തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

തത്ഥ ഗതന്തി സചേ പന ‘‘അലം, ആവുസോ, കിം തത്ഥ ഗതേനാ’’തി വുച്ചമാനാപി ‘‘മയം തത്ഥേവ ഗന്ത്വാ വിനിച്ഛയം പാപേസ്സാമാ’’തി വിനയധരസ്സ വചനം അനാദിയിത്വാ ഗച്ഛന്തിയേവ, ഗന്ത്വാ സഭാഗാനം ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേന്തി. സഭാഗാ ഭിക്ഖൂ ‘‘അലം, ആവുസോ, സങ്ഘസന്നിപാതം നാമ ഗരുക’’ന്തി തത്ഥേവ നിസീദാപേത്വാ വിനിച്ഛിനിത്വാ സഞ്ഞാപേന്തി, ഇദമ്പി വൂപസന്തമേവ ഹോതി. ഏവം വൂപസന്തം തത്ഥ ഗതം അധികരണം ഉക്കോടേതി യോ, തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

തത്ഥ ഗതം വൂപസന്തന്തി ന ഹേവ ഖോ പന സഭാഗഭിക്ഖൂനം സഞ്ഞത്തിയാ വൂപസന്തം ഹോതി; അപിച ഖോ സങ്ഘം സന്നിപാതേത്വാ ആരോചിതം സങ്ഘമജ്ഝേ വിനയധരാ വൂപസമേന്തി, ഇദം തത്ഥ ഗതം വൂപസന്തം നാമ. ഏതം ഉക്കോടേന്തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

സതിവിനയന്തി ഖീണാസവസ്സ ദിന്നം സതിവിനയം ഉക്കോടേതി, പാചിത്തിയമേവ. ഉമ്മത്തകസ്സ ദിന്നേ അമൂള്ഹവിനയേ പാപുസ്സന്നസ്സ ദിന്നായ തസ്സപാപിയസികായപി ഏസേവ നയോ.

തിണവത്ഥാരകം ഉക്കോടേതീതി സങ്ഘേന തിണവത്ഥാരകസമഥേന വൂപസമിതേ അധികരണേ ‘‘ആപത്തി നാമ ഏകം ഭിക്ഖും ഉപസങ്കമിത്വാ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാ ദേസിയമാനാ വുട്ഠാതി, യം പനേതം നിദ്ദായന്തസ്സാപി ആപത്തിവുട്ഠാനം നാമ, ഏതം മയ്ഹം ന ഖമതീ’’തി ഏവം വദന്തോപി തിണവത്ഥാരകം ഉക്കോടേതി നാമ, തസ്സാപി പാചിത്തിയമേവ.

ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ അധികരണം ഉക്കോടേതീതി വിനയധരോ ഹുത്വാ അത്തനോ ഉപജ്ഝായാദീനം അത്ഥായ ‘‘അധമ്മം ധമ്മോ’’തിആദീനി ദീപേത്വാ പുബ്ബേ വിനിച്ഛിതം അധികരണം ദ്വാദസസു ഉക്കോടേസു യേന കേനചി ഉക്കോടേന്തോ ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛന്തോ അധികരണം ഉക്കോടേതി നാമ. ദ്വീസു പന അത്തപച്ചത്ഥികേസു ഏകസ്മിം ‘‘അനത്ഥം മേ അചരീ’’തിആദിനാ നയേന സമുപ്പന്നാഘാതോ, തസ്സ പരാജയം ആരോപനത്ഥം ‘‘അധമ്മം ധമ്മോ’’തിആദീനി ദീപേത്വാ പുബ്ബേ വിനിച്ഛിതം അധികരണം ദ്വാദസസു ഉക്കോടേസു യേന കേനചി ഉക്കോടേന്തോ ദോസാഗതിം ഗച്ഛന്തോ അധികരണം ഉക്കോടേതി നാമ. മന്ദോ പന മോമൂഹോ മോമൂഹത്താ ഏവ ‘‘അധമ്മം ധമ്മോ’’തിആദീനി ദീപേത്വാ വുത്തനയേനേവ ഉക്കോടേന്തോ മോഹാഗതിം ഗച്ഛന്തോ അധികരണം ഉക്കോടേതി നാമ. സചേ പന ദ്വീസു അത്തപച്ചത്ഥികേസു ഏകോ വിസമാനി കായകമ്മാദീനി ഗഹനമിച്ഛാദിട്ഠിം ബലവന്തേ ച പക്ഖന്തരിയേ അഭിഞ്ഞാതേ ഭിക്ഖൂ നിസ്സിതത്താ വിസമനിസ്സിതോ ഗഹനനിസ്സിതോ ബലവനിസ്സിതോ ച ഹോതി, തസ്സ ഭയേന ‘‘അയം മേ ജീവിതന്തരായം വാ ബ്രഹ്മചരിയന്തരായം വാ കരേയ്യാ’’തി ‘‘അധമ്മം ധമ്മോ’’തിആദീനി ദീപേത്വാ വുത്തനയേനേവ ഉക്കോടേന്തോ ഭയാഗതിം ഗച്ഛന്തോ അധികരണം ഉക്കോടേതി നാമ.

തദഹുപസമ്പന്നോതി ഏകോ സാമണേരോ ബ്യത്തോ ഹോതി ബഹുസ്സുതോ, സോ വിനിച്ഛയേ പരാജയം പത്വാ മങ്കുഭൂതേ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ പുച്ഛതി ‘‘കസ്മാ മങ്കുഭൂതാത്ഥാ’’തി? തേ തസ്സ തം അധികരണം ആരോചേന്തി. സോ തേ ഏവം വദേതി ‘‘ഹോതു, ഭന്തേ, മം ഉപസമ്പാദേഥ, അഹം തം അധികരണം വൂപസമേസ്സാമീ’’തി. തേ തം ഉപസമ്പാദേന്തി. സോ ദുതിയദിവസേ ഭേരിം പഹരിത്വാ സങ്ഘം സന്നിപാതേതി. തതോ ഭിക്ഖൂഹി ‘‘കേന സങ്ഘോ സന്നിപാതിതോ’’തി വുത്തേ ‘‘മയാ’’തി വദതി. ‘‘കസ്മാ സന്നിപാതിതോ’’തി? ‘‘ഹിയ്യോ അധികരണം ദുബ്ബിനിച്ഛിതം, തമഹം വിനിച്ഛിനിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ത്വം പന ഹിയ്യോ കുഹിം ഗതോ’’തി? ‘‘അനുപസമ്പന്നോമ്ഹി, ഭന്തേ, അജ്ജ പന ഉപസമ്പന്നോമ്ഹീ’’തി. സോ വത്തബ്ബോ ‘‘ഇദം ആവുസോ തുമ്ഹാദിസാനം ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, ‘തദഹുപസമ്പന്നോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയ’ന്തി, ഗച്ഛ ആപത്തിം ദേസേഹീ’’തി. ആഗന്തുകേപി ഏസേവ നയോ.

കാരകോതി ഏകം സങ്ഘേന സദ്ധിം അധികരണം വിനിച്ഛിനിത്വാ പരിവേണഗതം പരാജിതാ ഭിക്ഖൂ വദന്തി ‘‘കിസ്സ, ഭന്തേ, തുമ്ഹേഹി ഏവം വിനിച്ഛിതം അധികരണം, നനു ഏവം വിനിച്ഛിനിതബ്ബ’’ന്തി. സോ ‘‘കസ്മാ പഠമംയേവ ഏവം ന വദിത്ഥാ’’തി തം അധികരണം ഉക്കോടേതി. ഏവം യോ കാരകോ ഉക്കോടേതി, തസ്സാപി ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയം. ഛന്ദദായകോതി ഏകോ അധികരണവിനിച്ഛയേ ഛന്ദം ദത്വാ സഭാഗേ ഭിക്ഖൂ പരാജയം പത്വാ ആഗതേ മങ്കുഭൂതേ ദിസ്വാ ‘‘സ്വേ ദാനി അഹം വിനിച്ഛിനിസ്സാമീ’’തി സങ്ഘം സന്നിപാതേത്വാ ‘‘കസ്മാ സന്നിപാതേസീ’’തി വുത്തേ ‘‘ഹിയ്യോ അധികരണം ദുബ്ബിനിച്ഛിതം, തമഹം അജ്ജ വിനിച്ഛിനിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഹിയ്യോ പന ത്വം കത്ഥ ഗതോ’’തി. ‘‘ഛന്ദം ദത്വാ നിസിന്നോമ്ഹീ’’തി. സോ വത്തബ്ബോ ‘‘ഇദം ആവുസോ തുമ്ഹാദിസാനം ഭഗവതാ സിക്ഖാപദം പഞ്ഞത്തം, ‘ഛന്ദദായകോ ഉക്കോടേതി, ഉക്കോടനകം പാചിത്തിയ’ന്തി, ഗച്ഛ ആപത്തിം ദേസേഹീ’’തി.

അധികരണനിദാനാദിവണ്ണനാ

൩൪൨. വിവാദാധികരണം കിംനിദാനന്തിആദീസു കിം നിദാനമസ്സാതി കിംനിദാനം. കോ സമുദയോ അസ്സാതി കിംസമുദയം. കാ ജാതി അസ്സാതി കിംജാതികം. കോ പഭവോ അസ്സാതി കിംപഭവം. കോ സമ്ഭാരോ അസ്സാതി കിംസമ്ഭാരം. കിം സമുട്ഠാനം അസ്സാതി കിംസമുട്ഠാനം. സബ്ബാനേതാനി കാരണവേവചനാനിയേവ.

വിവാദനിദാനന്തിആദീസുപി അട്ഠാരസഭേദകരവത്ഥുസങ്ഖാതോ വിവാദോ നിദാനമേതസ്സാതി വിവാദനിദാനം. വിവാദം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകവിവാദവസേനേതം വുത്തം. അനുവാദോ നിദാനം അസ്സാതി അനുവാദനിദാനം. ഇദമ്പി അനുവാദം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകഅനുവാദവസേന വുത്തം. ആപത്തി നിദാനം അസ്സാതി ആപത്തിനിദാനം. ആപത്താധികരണപച്ചയാ ചതസ്സോ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതീതി ഏവം ആപത്തിം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകആപത്തിവസേനേതം വുത്തം. കിച്ചയം നിദാനമസ്സാതി കിച്ചയനിദാനം; ചതുബ്ബിധം സങ്ഘകമ്മം കാരണമസ്സാതി അത്ഥോ. ഉക്ഖിത്താനുവത്തികായ ഭിക്ഖുനിയാ യാവതതിയം സമനുഭാസനാദീനം കിച്ചം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകകിച്ചാനം വസേനേതം വുത്തം. അയം ചതുന്നമ്പി അധികരണാനം വിസ്സജ്ജനപക്ഖേ ഏകപദയോജനാ. ഏതേനാനുസാരേന സബ്ബപദാനി യോജേതബ്ബാനി.

ദുതിയപുച്ഛായ ഹേതുനിദാനന്തിആദിമ്ഹി വിസ്സജ്ജനേ നവന്നം കുസലാകുസലാബ്യാകതഹേതൂനം വസേന ഹേതുനിദാനാദിതാ വേദിതബ്ബാ. തതിയപുച്ഛായ വിസ്സജ്ജനേ ബ്യഞ്ജനമത്തം നാനം. ഹേതുയേവ ഹി ഏത്ഥ പച്ചയോതി വുത്തോ.

൩൪൩. മൂലപുച്ഛായ വിസ്സജ്ജനേ ദ്വാദസ മൂലാനീതി കോധഉപനാഹയുഗളകാദീനി ഛ വിവാദാമൂലാനി, ലോഭദോസമോഹാ തയോ, അലോഭാദോസാമോഹാ തയോതി ഇമാനി അജ്ഝത്തസന്താനപ്പവത്താനി ദ്വാദസ മൂലാനി. ചുദ്ദസ മൂലാനീതി താനേവ ദ്വാദസ കായവാചാഹി സദ്ധിം ചുദ്ദസ ഹോന്തി. ഛ മൂലാനീതി കായാദീനി ഛ സമുട്ഠാനാനി.

സമുട്ഠാനപുച്ഛായ വിസ്സജ്ജനേ അട്ഠാരസ ഭേദകരവത്ഥൂനി സമുട്ഠാനാനി, തഞ്ഹി ഏതേസു അട്ഠാരസസു ഭേദകരവത്ഥൂസു സമുട്ഠാതി, ഏതേഹി വാ കാരണഭൂതേഹി സമുട്ഠാതി. തേനസ്സേതാനി സമുട്ഠാനാനി വുച്ചന്തി. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ.

൩൪൪. വിവാദാധികരണം ആപത്തീതിആദിഭേദേ ഏകേന അധികരണേന കിച്ചാധികരണേനാതി ഇദം യേന അധികരണേന സമ്മന്തി, തം ദസ്സേതും വുത്തം, ന പനേതാനി ഏകംസതോ കിച്ചാധികരണേനേവ സമ്മന്തി. ന ഹി പുഗ്ഗലസ്സ സന്തികേ ദേസേന്തസ്സ കിച്ചാധികരണം നാമ അത്ഥി.

ന കതമേന സമഥേനാതി സാവസേസാപത്തി വിയ ന സമ്മതി. ന ഹി സക്കാ സാ ദേസേതും, ന തതോ വുട്ഠായ സുദ്ധന്തേ പതിട്ഠാതും.

൩൪൮. വിവാദാധികരണം ഹോതി അനുവാദാധികരണന്തിആദി നയോ ഉത്താനോയേവ.

൩൪൯. തതോ പരം യത്ഥ സതിവിനയോതിആദികാ സമ്മുഖാവിനയം അമുഞ്ചിത്വാ ഛ യമകപുച്ഛാ വുത്താ, താസം വിസ്സജ്ജനേനേവ അത്ഥോ പകാസിതോ.

൩൫൧. സംസട്ഠാദിപുച്ഛാനം വിസ്സജ്ജനേ സംസട്ഠാതി സതിവിനയകമ്മവാചാക്ഖണസ്മിംയേവ ദ്വിന്നമ്പി സമഥാനം സിദ്ധത്താ സമ്മുഖാവിനയോതി വാ സതിവിനയോതി വാ ഇമേ ധമ്മാ സംസട്ഠാ, നോ വിസംസട്ഠാ. യസ്മാ പന കദലിക്ഖന്ധേ പത്തവട്ടീനം വിയ ന സക്കാ തേസം വിനിബ്ഭുജിത്വാ നാനാകരണം ദസ്സേതും, തേന വുത്തം ‘‘ന ച ലബ്ഭാ ഇമേസം ധമ്മാനം വിനിബ്ഭുജിത്വാ വിനിബ്ഭുജിത്വാ നാനാകരണം പഞ്ഞാപേതു’’ന്തി. ഏസ നയോ സബ്ബത്ഥ.

സത്തസമഥനിദാനവണ്ണനാ

൩൫൨. കിംനിദാനോതി പുച്ഛാവിസ്സജ്ജനേ നിദാനം നിദാനമസ്സാതി നിദാനനിദാനോ. തത്ഥ സങ്ഘസമ്മുഖതാ, ധമ്മസമ്മുഖതാ, വിനയസമ്മുഖതാ, പുഗ്ഗലസമ്മുഖതാതി ഇദം സമ്മുഖാവിനയസ്സ നിദാനം. സതിവേപുല്ലപത്തോ ഖീണാസവോ ലദ്ധുപവാദോ സതിവിനയസ്സ നിദാനം. ഉമ്മത്തകോ ഭിക്ഖു അമൂള്ഹവിനയസ്സ നിദാനം. യോ ച ദേസേതി, യസ്സ ച ദേസേതി, ഉഭിന്നം സമ്മുഖീഭാവോ പടിഞ്ഞാതകരണസ്സ നിദാനം. ഭണ്ഡനജാതാനം അധികരണം വൂപസമേതും അസക്കുണേയ്യതാ യേഭുയ്യസികായ നിദാനം. പാപുസ്സന്നോ പുഗ്ഗലോ തസ്സപാപിയസികായ നിദാനം. ഭണ്ഡനജാതാനം ബഹു അസ്സാമണകഅജ്ഝാചാരോ തിണവത്ഥാരകസ്സ നിദാനം. ഹേതുപച്ചയവാരാ വുത്തനയാ ഏവ.

൩൫൩. മൂലപുച്ഛായ വിസ്സജ്ജനം ഉത്താനമേവ. സമുട്ഠാനപുച്ഛായ കിഞ്ചാപി ‘‘സത്തന്നം സമഥാനം കതമേ ഛത്തിംസ സമുട്ഠാനാ’’തി വുത്തം, സമ്മുഖാവിനയസ്സ പന കമ്മസങ്ഗഹാഭാവേന സമുട്ഠാനാഭാവതോ ഛന്നംയേവ സമഥാനം ഛ സമുട്ഠാനാനി വിഭത്താനി. തത്ഥ കമ്മസ്സ കിരിയാതി ഞത്തി വേദിതബ്ബാ. കരണന്തി തസ്സായേവ ഞത്തിയാ ഠപേതബ്ബകാലേ ഠപനം. ഉപഗമനന്തി സയം ഉപഗമനം; അത്തനായേവ തസ്സ കമ്മസ്സ കരണന്തി അത്ഥോ. അജ്ഝുപഗമനന്തി അജ്ഝേസനുപഗമനം; അഞ്ഞം സദ്ധിവിഹാരികാദികം ‘‘ഇദം കമ്മം കരോഹീ’’തി അജ്ഝേസനന്തി അത്ഥോ. അധിവാസനാതി ‘‘രുച്ചതി മേ ഏതം, കരോതു സങ്ഘോ’’തി ഏവം അധിവാസനാ; ഛന്ദദാനന്തി അത്ഥോ. അപ്പടിക്കോസനാതി ‘‘ന മേതം ഖമതി, മാ ഏവം കരോഥാ’’തി അപ്പടിസേധനാ. ഇതി ഛന്നം ഛക്കാനം വസേന ഛത്തിംസ സമുട്ഠാനാ വേദിതബ്ബാ.

സത്തസമഥനാനാത്ഥാദിവണ്ണനാ

൩൫൪. നാനാത്ഥപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനം ഉത്താനമേവ. അധികരണപുച്ഛാവിസ്സജ്ജനേ അയം വിവാദോ നോ അധികരണന്തി അയം മാതാപുത്താദീനം വിവാദോ വിരുദ്ധവാദത്താ വിവാദോ നാമ ഹോതി, സമഥേഹി പന അധികരണീയതായ അഭാവതോ അധികരണം ന ഹോതി. അനുവാദാദീസുപി ഏസേവ നയോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

അധികരണഭേദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.