൬. സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൩൬. തേന സമയേനാതി സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം. തത്ഥ ഖോമന്തി ഖോമവാകേഹി കതസുത്തം. കപ്പാസികന്തി കപ്പാസതോ നിബ്ബത്തം. കോസേയ്യന്തി കോസിയംസൂഹി കന്തിത്വാ കതസുത്തം. കമ്ബലന്തി ഏളകലോമസുത്തം. സാണന്തി സാണവാകസുത്തം. ഭങ്ഗന്തി പാടേക്കം വാകസുത്തമേവാതി ഏകേ. ഏതേഹി പഞ്ചഹി മിസ്സേത്വാ കതസുത്തം പന ‘‘ഭങ്ഗ’’ന്തി വേദിതബ്ബം.

വായാപേതി പയോഗേ പയോഗേ ദുക്കടന്തി സചേ തന്തവായസ്സ തുരിവേമാദീനി നത്ഥി, താനി ‘‘അരഞ്ഞതോ ആഹരിസ്സാമീ’’തി വാസിം വാ ഫരസും വാ നിസേതി, തതോ പട്ഠായ യം യം ഉപകരണത്ഥായ വാ ചീവരവായനത്ഥായ വാ കരോതി, സബ്ബത്ഥ തന്തവായസ്സ പയോഗേ പയോഗേ ഭിക്ഖുസ്സ ദുക്കടം. ദീഘതോ വിദത്ഥിമത്തേ തിരിയഞ്ച ഹത്ഥമത്തേ വീതേ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. മഹാപച്ചരിയം പന ‘‘യാവ പരിയോസാനം വായാപേന്തസ്സ ഫലകേ ഫലകേ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി വുത്തം. തമ്പി ഇദമേവ പമാണം സന്ധായ വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. വികപ്പനുപഗപച്ഛിമഞ്ഹി ചീവരസങ്ഖ്യം ഗച്ഛതീതി.

അപിചേത്ഥ ഏവം വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ – സുത്തം താവ സാമം വിഞ്ഞാപിതം അകപ്പിയം, സേസം ഞാതകാദിവസേന ഉപ്പന്നം കപ്പിയം. തന്തവായോപി അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതോ വിഞ്ഞത്തിയാ ലദ്ധോ അകപ്പിയോ, സേസോ കപ്പിയോ. തത്ഥ അകപ്പിയസുത്തം അകപ്പിയതന്തവായേന വായാപേന്തസ്സ പുബ്ബേ വുത്തനയേന നിസ്സഗ്ഗിയം. തേനേവ പന കപ്പിയസുത്തം വായാപേന്തസ്സ യഥാ പുബ്ബേ നിസ്സഗ്ഗിയം, ഏവം ദുക്കടം. തേനേവ കപ്പിയം അകപ്പിയഞ്ച സുത്തം വായാപേന്തസ്സ യദി പച്ഛിമചീവരപ്പമാണേന ഏകോ പരിച്ഛേദോ സുദ്ധകപ്പിയസുത്തമയോ, ഏകോ അകപ്പിയസുത്തമയോതി ഏവം കേദാരബദ്ധം വിയ ചീവരം ഹോതി, അകപ്പിയസുത്തമയേ പരിച്ഛേദേ പാചിത്തിയം, ഇതരസ്മിം തഥേവ ദുക്കടം. യദി തതോ ഊനപരിച്ഛേദാ ഹോന്തി, അന്തമസോ അച്ഛിമണ്ഡലപ്പമാണാപി, സബ്ബപരിച്ഛേദേസു പരിച്ഛേദഗണനായ ദുക്കടം. അഥ ഏകന്തരികേന വാ സുത്തേന ദീഘതോ വാ കപ്പിയം തിരിയം അകപ്പിയം കത്വാ വീതം ഹോതി, ഫലകേ ഫലകേ ദുക്കടം. കപ്പിയതന്തവായേനപി അകപ്പിയസുത്തം വായാപേന്തസ്സ യഥാ പുബ്ബേ നിസ്സഗ്ഗിയം, ഏവം ദുക്കടം. തേനേവ കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച സുത്തം വായാപേന്തസ്സ സചേ പച്ഛിമചീവരപ്പമാണാ ഊനകാ വാ അകപ്പിയസുത്തപരിച്ഛേദാ ഹോന്തി, തേസു പരിച്ഛേദഗണനായ ദുക്കടം. കപ്പിയസുത്തപരിച്ഛേദേസു അനാപത്തി. അഥ ഏകന്തരികേന വാ സുത്തേന ദീഘതോ വാ കപ്പിയം തിരിയം അകപ്പിയം കത്വാ വീതം ഹോതി, ഫലകേ ഫലകേ ദുക്കടം.

യദി പന ദ്വേ തന്തവായാ ഹോന്തി, ഏകോ കപ്പിയോ ഏകോ അകപ്പിയോ, സുത്തഞ്ച അകപ്പിയം, തേ ചേ വാരേന വിനന്തി, അകപ്പിയതന്തവായേന വീതേ ഫലകേ ഫലകേ പാചിത്തിയം, ഊനതരേ ദുക്കടം. ഇതരേന വീതേ ഉഭയത്ഥ ദുക്കടം. സചേ ദ്വേപി വേമം ഗഹേത്വാ ഏകതോ വിനന്തി, ഫലകേ ഫലകേ പാചിത്തിയം. അഥ സുത്തം കപ്പിയം, ചീവരഞ്ച കേദാരബദ്ധാദീഹി സപരിച്ഛേദം, അകപ്പിയതന്തവായേന വീതേ പരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദേ ദുക്കടം, ഇതരേന വീതേ അനാപത്തി. സചേ ദ്വേപി വേമം ഗഹേത്വാ ഏകതോ വിനന്തി, ഫലകേ ഫലകേ ദുക്കടം. അഥ സുത്തമ്പി കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച, തേ ചേ വാരേന വിനന്തി, അകപ്പിയതന്തവായേന അകപ്പിയസുത്തമയേസു പച്ഛിമചീവരപ്പമാണേസു പരിച്ഛേദേസു വീതേസു പരിച്ഛേദഗണനായ പാചിത്തിയം. ഊനകതരേസു കപ്പിയസുത്തമയേസു ച ദുക്കടം. കപ്പിയതന്തവായേന അകപ്പിയസുത്തമയേസു പമാണയുത്തേസു വാ ഊനകേസു വാ ദുക്കടമേവ. കപ്പിയസുത്തമയേസു അനാപത്തി.

അഥ ഏകന്തരികേന വാ സുത്തേന ദീഘതോ വാ അകപ്പിയം തിരിയം കപ്പിയം കത്വാ വിനന്തി, ഉഭോപി വാ തേ വേമം ഗഹേത്വാ ഏകതോ വിനന്തി, അപരിച്ഛേദേ ചീവരേ ഫലകേ ഫലകേ ദുക്കടം, സപരിച്ഛേദേ പരിച്ഛേദവസേന ദുക്കടാനീതി. അയം പന അത്ഥോ മഹാഅട്ഠകഥായം അപാകടോ, മഹാപച്ചരിയാദീസു പാകടോ. ഇധ സബ്ബാകാരേനേവ പാകടോ.

സചേ സുത്തമ്പി കപ്പിയം, തന്തവായോപി കപ്പിയോ ഞാതകപ്പവാരിതോ വാ മൂലേന വാ പയോജിതോ, വായാപനപച്ചയാ അനാപത്തി. ദസാഹാതിക്കമനപച്ചയാ പന ആപത്തിം രക്ഖന്തേന വികപ്പനുപഗപ്പമാണമത്തേ വീതേ തന്തേ ഠിതംയേവ അധിട്ഠാതബ്ബം. ദസാഹാതിക്കമേന നിട്ഠാപിയമാനഞ്ഹി നിസ്സഗ്ഗിയം ഭവേയ്യാതി. ഞാതകാദീഹി തന്തം ആരോപേത്വാ ‘‘തുമ്ഹാകം, ഭന്തേ, ഇദം ചീവരം ഗണ്ഹേയ്യാഥാ’’തി നിയ്യാതിതേപി ഏസേവ നയോ.

സചേ തന്തവായോ ഏവം പയോജിതോ വാ സയം ദാതുകാമോ വാ ഹുത്വാ ‘‘അഹം, ഭന്തേ, തുമ്ഹാകം ചീവരം അസുകദിവസേ നാമ വായിത്വാ ഠപേസ്സാമീ’’തി വദതി, ഭിക്ഖു ച തേന പരിച്ഛിന്നദിവസതോ ദസാഹം അതിക്കാമേതി, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

സചേ പന തന്തവായോ ‘‘അഹം തുമ്ഹാകം ചീവരം വായിത്വാ സാസനം പേസേസ്സാമീ’’തി വത്വാ തഥേവ കരോതി, തേന പേസിതഭിക്ഖു പന തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ന ആരോചേതി, അഞ്ഞോ ദിസ്വാ വാ സുത്വാ വാ ‘‘തുമ്ഹാകം, ഭന്തേ, ചീവരം നിട്ഠിത’’ന്തി ആരോചേതി, ഏതസ്സ ആരോചനം ന പമാണം. യദാ പന തേന പേസിതോയേവ ആരോചേതി, തസ്സ വചനം സുതദിവസതോ പട്ഠായ ദസാഹം അതിക്കാമയതോ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം.

സചേ തന്തവായോ ‘‘അഹം തുമ്ഹാകം ചീവരം വായിത്വാ കസ്സചി ഹത്ഥേ പഹിണിസ്സാമീ’’തി വത്വാ തഥേവ കരോതി, ചീവരം ഗഹേത്വാ ഗതഭിക്ഖു പന അത്തനോ പരിവേണേ ഠപേത്വാ തസ്സ ന ആരോചേതി, അഞ്ഞോ കോചി ഭണതി ‘‘അപി, ഭന്തേ, അധുനാ ആഭതം ചീവരം സുന്ദര’’ന്തി? ‘‘കുഹിം, ആവുസോ, ചീവര’’ന്തി? ‘‘ഇത്ഥന്നാമസ്സ ഹത്ഥേ പേസിത’’ന്തി. ഏതസ്സപി വചനം ന പമാണം. യദാ പന സോ ഭിക്ഖു ചീവരം ദേതി, ലദ്ധദിവസതോ പട്ഠായ ദസാഹം അതിക്കാമയതോ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. സചേ പന വായാപനമൂലം അദിന്നം ഹോതി, യാവ കാകണികമത്തമ്പി അവസിട്ഠം, താവ രക്ഖതി.

൬൪൦. അനാപത്തി ചീവരം സിബ്ബേതുന്തി ചീവരസിബ്ബനത്ഥായ സുത്തം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അനാപത്തീതി അത്ഥോ. ആയോഗേതിആദീസുപി നിമിത്തത്ഥേ ഭുമ്മവചനം, ആയോഗാദിനിമിത്തം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അനാപത്തീതി വുത്തം ഹോതി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ഛസമുട്ഠാനം, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മവചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

സുത്തവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.