൪. വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൨൬. തേന സമയേനാതി വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദം. തത്ഥ വസ്സികസാടികാ അനുഞ്ഞാതാതി ചീവരക്ഖന്ധകേ വിസാഖാവത്ഥുസ്മിം (മഹാവ. ൩൪൯ ആദയോ) അനുഞ്ഞാതാ. പടികച്ചേവാതി പുരേയേവ.

൬൨൭. മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി ചതുന്നം ഗിമ്ഹമാസാനം ഏകോ പച്ഛിമമാസോ സേസോ. കത്വാതി സിബ്ബനരജനകപ്പപരിയോസാനേന നിട്ഠപേത്വാ. കരോന്തേന ച ഏകമേവ കത്വാ സമയേ അധിട്ഠാതബ്ബം, ദ്വേ അധിട്ഠാതും ന വട്ടന്തി.

അതിരേകമാസേ സേസേ ഗിമ്ഹാനേതി ഗിമ്ഹാനനാമകേ അതിരേകമാസേ സേസേ.

അതിരേകദ്ധമാസേ സേസേ ഗിമ്ഹാനേ കത്വാ നിവാസേതീതി ഏത്ഥ പന ഠത്വാ വസ്സികസാടികായ പരിയേസനക്ഖേത്തം കരണക്ഖേത്തം നിവാസനക്ഖേത്തം അധിട്ഠാനക്ഖേത്തന്തി ചതുബ്ബിധം ഖേത്തം, കുച്ഛിസമയോ പിട്ഠിസമയോതി ദുവിധോ സമയോ, പിട്ഠിസമയചതുക്കം കുച്ഛിസമയചതുക്കന്തി ദ്വേ ചതുക്കാനി ച വേദിതബ്ബാനി.

തത്ഥ ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കാളപക്ഖുപോസഥാ, അയമേകോ അദ്ധമാസോ പരിയേസനക്ഖേത്തഞ്ചേവ കരണക്ഖേത്തഞ്ച. ഏതസ്മിഞ്ഹി അന്തരേ വസ്സികസാടികം അലദ്ധം പരിയേസിതും ലദ്ധം കാതുഞ്ച വട്ടതി, നിവാസേതും അധിട്ഠാതുഞ്ച ന വട്ടതി. കാളപക്ഖുപോസഥസ്സ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ ആസാള്ഹീപുണ്ണമാ, അയമേകോ അദ്ധമാസോ പരിയേസനകരണനിവാസനാനം തിണ്ണമ്പി ഖേത്തം. ഏതസ്മിഞ്ഹി അന്തരേ പരിയേസിതും കാതും നിവാസേതുഞ്ച വട്ടതി, അധിട്ഠാതുംയേവ ന വട്ടതി. ആസാള്ഹീപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കത്തികപുണ്ണമാ, ഇമേ ചത്താരോ മാസാ പരിയേസനകരണനിവാസനാധിട്ഠാനാനം ചതുന്നം ഖേത്തം. ഏതസ്മിഞ്ഹി അന്തരേ അലദ്ധം പരിയേസിതും ലദ്ധം കാതും നിവാസേതും അധിട്ഠാതുഞ്ച വട്ടതി. ഇദം താവ ചതുബ്ബിധം ഖേത്തം വേദിതബ്ബം.

കത്തികപുണ്ണമാസിയാ പന പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാ, ഇമേ സത്ത മാസാ പിട്ഠിസമയോ നാമ. ഏതസ്മിഞ്ഹി അന്തരേ ‘‘കാലോ വസ്സികസാടികായാ’’തിആദിനാ നയേന സതുപ്പാദം കത്വാ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനതോ വസ്സികസാടികചീവരം നിപ്ഫാദേന്തസ്സ ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. ‘‘ദേഥ മേ വസ്സികസാടികചീവര’’ന്തിആദിനാ നയേന വിഞ്ഞത്തിം കത്വാ നിപ്ഫാദേന്തസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. വുത്തനയേനേവ സതുപ്പാദം കത്വാ ഞാതകപവാരിതട്ഠാനതോ നിപ്ഫാദേന്തസ്സ ഇമിനാവ സിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. വിഞ്ഞത്തിം കത്വാ നിപ്ഫാദേന്തസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന അനാപത്തി. വുത്തഞ്ഹേതം പരിവാരേ –

‘‘മാതരം ചീവരം യാചേ, നോ ച സങ്ഘേ പരിണതം;

കേനസ്സ ഹോതി ആപത്തി, അനാപത്തി ച ഞാതകേ;

പഞ്ഹാ മേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൮൧);

അയഞ്ഹി പഞ്ഹോ ഇമമത്ഥം സന്ധായ വുത്തോതി. ഏവം പിട്ഠിസമയചതുക്കം വേദിതബ്ബം.

ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസിയാ പന പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കത്തികപുണ്ണമാ, ഇമേ പഞ്ച മാസാ കുച്ഛിസമയോ നാമ. ഏതസ്മിഞ്ഹി അന്തരേ വുത്തനയേന സതുപ്പാദം കത്വാ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനതോ വസ്സികസാടികചീവരം നിപ്ഫാദേന്തസ്സ വത്തഭേദേ ദുക്കടം. യേ മനുസ്സാ പുബ്ബേപി വസ്സികസാടികചീവരം ദേന്തി, ഇമേ പന സചേപി അത്തനോ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതാ ഹോന്തി, വത്തഭേദോ നത്ഥി, തേസു സതുപ്പാദകരണസ്സ അനുഞ്ഞാതത്താ. വിഞ്ഞതിം കത്വാ നിപ്ഫാദേന്തസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. ഇദം പന പകതിയാ വസ്സികസാടികദായകേസുപി ഹോതിയേവ. വുത്തനയേനേവ സതുപ്പാദം കത്വാ ഞാതകപവാരിതട്ഠാനതോ നിപ്ഫാദേന്തസ്സ ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന അനാപത്തി. വിഞ്ഞത്തിം കത്വാ നിപ്ഫാദേന്തസ്സ അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന അനാപത്തി. ‘‘ന വത്തബ്ബാ ദേഥ മേ’’തി ഇദഞ്ഹി പരിയേസനകാലേ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതേയേവ സന്ധായ വുത്തം. ഏവം കുച്ഛിസമയചതുക്കം വേദിതബ്ബം.

നഗ്ഗോ കായം ഓവസ്സാപേതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി ഏത്ഥ ഉദകഫുസിതഗണനായ അകത്വാ ന്ഹാനപരിയോസാനവസേന പയോഗേ പയോഗേ ദുക്കടേന കാരേതബ്ബോ. സോ ച ഖോ വിവടങ്ഗണേ ആകാസതോ പതിതഉദകേനേവ ന്ഹായന്തോ. ന്ഹാനകോട്ഠകവാപിആദീസു ഘടേഹി ആസിത്തഉദകേന വാ ന്ഹായന്തസ്സ അനാപത്തി.

വസ്സം ഉക്കഡ്ഢിയതീതി ഏത്ഥ സചേ കതപരിയേസിതായ വസ്സികസാടികായ ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമ മാസം ഖേപേത്വാ പുന വസ്സാനസ്സ പഠമമാസം ഉക്കഡ്ഢിത്വാ ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമമാസമേവ കരോന്തി, വസ്സികസാടികാ ധോവിത്വാ നിക്ഖിപിതബ്ബാ. അനധിട്ഠിതാ അവികപ്പിതാ ദ്വേ മാസേ പരിഹാരം ലഭതി, വസ്സൂപനായികദിവസേ അധിട്ഠാതബ്ബാ. സചേ സതിസമ്മോസേന വാ അപ്പഹോനകഭാവേന വാ അകതാ ഹോതി, തേ ച ദ്വേ മാസേ വസ്സാനസ്സ ച ചാതുമാസന്തി ഛ മാസേ പരിഹാരം ലഭതി. സചേ പന കത്തികമാസേ കഥിനം അത്ഥരീയതി, അപരേപി ചത്താരോ മാസേ ലഭതി, ഏവം ദസ മാസാ ഹോന്തി. തതോ പരമ്പി സതിയാ പച്ചാസായ മൂലചീവരം കത്വാ ഠപേന്തസ്സ ഏകമാസന്തി ഏവം ഏകാദസ മാസേ പരിഹാരം ലഭതി. സചേ പന ഏകാഹദ്വീഹാദിവസേന യാവ ദസാഹാനാഗതായ വസ്സൂപനായികായ അന്തോവസ്സേ വാ ലദ്ധാ ചേവ നിട്ഠിതാ ച, കദാ അധിട്ഠാതബ്ബാതി ഏതം അട്ഠകഥാസു ന വിചാരിതം. ലദ്ധദിവസതോ പട്ഠായ അന്തോദസാഹേ നിട്ഠിതാ പന തസ്മിംയേവ അന്തോദസാഹേ അധിട്ഠാതബ്ബാ. ദസാഹാതിക്കമേ നിട്ഠിതാ തദഹേവ അധിട്ഠാതബ്ബാ. ദസാഹേ അപ്പഹോന്തേ ചീവരകാലം നാതിക്കമേതബ്ബാതി അയം നോ അത്തനോമതി. കസ്മാ? ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, തിചീവരം അധിട്ഠാതും ന വികപ്പേതും; വസ്സികസാടികം വസ്സാനം ചാതുമാസം അധിട്ഠാതും, തതോ പരം വികപ്പേതു’’ന്തി (മഹാവ. ൩൫൮) ഹി വുത്തം. തസ്മാ വസ്സൂപനായികതോ പുബ്ബേ ദസാഹാതിക്കമേപി അനാപത്തി. ‘‘ദസാഹപരമം അതിരേകചീവരം ധാരേതബ്ബ’’ന്തി (പാരാ. ൪൬൨) ച വുത്തം. തസ്മാ ഏകാഹദ്വീഹാദിവസേന യാവ ദസാഹാനാഗതായ വസ്സൂപനായികായ അന്തോവസ്സേ വാ ലദ്ധാ ചേവ നിട്ഠിതാ ച വുത്തനയേനേവ അന്തോദസാഹേ വാ തദഹു വാ അധിട്ഠാതബ്ബാ, ദസാഹേ അപ്പഹോന്തേ ചീവരകാലം നാതിക്കമേതബ്ബാ.

തത്ഥ സിയാ ‘‘വസ്സാനം ചാതുമാസം അധിട്ഠാതു’’ന്തി വചനതോ ‘‘ചാതുമാസബ്ഭന്തരേ യദാ വാ തദാ വാ അധിട്ഠാതും വട്ടതീ’’തി. യദി ഏവം, ‘‘കണ്ഡുപ്പടിച്ഛാദിം യാവ ആബാധാ അധിട്ഠാതു’’ന്തി വുത്തം സാപി, ച ദസാഹം അതിക്കാമേതബ്ബാ സിയാ. ഏവഞ്ച സതി ‘‘ദസാഹപരമം അതിരേകചീവരം ധാരേതബ്ബ’’ന്തി ഇദം വിരുജ്ഝതി. തസ്മാ യഥാവുത്തമേവ ഗഹേതബ്ബം, അഞ്ഞം വാ അചലം കാരണം ലഭിത്വാ ഛഡ്ഡേതബ്ബം. അപിച കുരുന്ദിയമ്പി നിസ്സഗ്ഗിയാവസാനേ വുത്തം – ‘‘കദാ അധിട്ഠാതബ്ബാ? ലദ്ധദിവസതോ പട്ഠായ അന്തോദസാഹേ നിട്ഠിതാ പന തസ്മിംയേവ അന്തോദസാഹേ അധിട്ഠാതബ്ബാ. യദി നപ്പഹോതി യാവ കത്തികപുണ്ണമാ പരിഹാരം ലഭതീ’’തി.

൬൩൦. അച്ഛിന്നചീവരസ്സാതി ഏതം വസ്സികസാടികമേവ സന്ധായ വുത്തം. തേസഞ്ഹി നഗ്ഗാനം കായോവസ്സാപനേ അനാപത്തി. ഏത്ഥ ച മഹഗ്ഘവസ്സികസാടികം നിവാസേത്വാ ന്ഹായന്തസ്സ ചോരുപദ്ദവോ ആപദാ നാമ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനമേവ.

ഛസമുട്ഠാനം, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മവചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.