൨. ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൬൦൯. തേന സമയേനാതി ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദം. തത്ഥ ന യാപേതീതി സോ കിര യദി അരിയസാവകോ നാഭവിസ്സാ, അഞ്ഞഥത്തമ്പി അഗമിസ്സാ, ഏവം തേഹി ഉബ്ബാള്ഹോ, സോതാപന്നത്താ പന കേവലം സരീരേനേവ ന യാപേതി, തേന വുത്തം – ‘‘അത്തനാപി ന യാപേതി, പുത്തദാരാപിസ്സ കിലമന്തീ’’തി.

൬൧൨-൩. ഊനപഞ്ചബന്ധനേനാതി ഏത്ഥ ഊനാനി പഞ്ച ബന്ധനാനി അസ്സാതി ഊനപഞ്ചബന്ധനോ, നാസ്സ പഞ്ച ബന്ധനാനി പൂരേന്തീതി അത്ഥോ, തേന ഊനപഞ്ചബന്ധനേന. ഇത്ഥമ്ഭൂതസ്സ ലക്ഖണേ കരണവചനം. തത്ഥ യസ്മാ അബന്ധനസ്സാപി പഞ്ച ബന്ധനാനി ന പൂരേന്തി, സബ്ബസോ നത്ഥിതായ, തസ്മാ പദഭാജനേ ‘‘അബന്ധനോ വാ’’തിആദി വുത്തം. ‘‘ഊനപഞ്ചബന്ധനേനാ’’തി ച വുത്തത്താ യസ്സ പഞ്ചബന്ധനോ പത്തോ ഹോതി, തസ്സ സോ അപത്തോ, തസ്മാ അഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേതും വട്ടതി. ബന്ധനഞ്ച നാമേതം യസ്മാ ബന്ധനോകാസേ സതി ഹോതി, അസതി ന ഹോതി, തസ്മാ തസ്സ ലക്ഖണം ദസ്സേതും ‘‘അബന്ധനോകാസോ നാമാ’’തിആദി വുത്തം.

ദ്വങ്ഗുലാ രാജി ന ഹോതീതി മുഖവട്ടിതോ ഹേട്ഠാ ദ്വങ്ഗുലപ്പമാണാ ഏകാപി രാജി ന ഹോതി. യസ്സ ദ്വങ്ഗുലാ രാജി ഹോതീതി യസ്സ പന താദിസാ ഏകാ രാജി ഹോതി, സോ തസ്സാ രാജിയാ ഹേട്ഠിമപരിയന്തേ പത്തവേധകേന വിജ്ഝിത്വാ പചിത്വാ സുത്തരജ്ജുക-മകചിരജ്ജുകാദീഹി വാ തിപുസുത്തകേന വാ ബന്ധിതബ്ബോ, തം ബന്ധനം ആമിസസ്സ അലഗ്ഗനത്ഥം തിപുപട്ടകേന വാ കേനചി ബദ്ധസിലേസേന വാ പടിച്ഛാദേതബ്ബം. സോ ച പത്തോ അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ, സുഖുമം വാ ഛിദ്ദം കത്വാ ബന്ധിതബ്ബോ. സുദ്ധേഹി പന മധുസിത്ഥകലാഖാസജ്ജുലസാദീഹി ബന്ധിതും ന വട്ടതി. ഫാണിതം ഝാപേത്വാ പാസാണചുണ്ണേന ബന്ധിതും വട്ടതി. മുഖവട്ടിസമീപേ പന പത്തവേധകേന വിജ്ഝിയമാനോ കപാലസ്സ ബഹലത്താ ഭിജ്ജതി, തസ്മാ ഹേട്ഠാ വിജ്ഝിതബ്ബോ. യസ്സ പന ദ്വേ രാജിയോ ഏകായേവ വാ ചതുരങ്ഗുലാ, തസ്സ ദ്വേ ബന്ധനാനി ദാതബ്ബാനി. യസ്സ തിസ്സോ ഏകായേവ വാ ഛളങ്ഗുലാ, തസ്സ തീണി. യസ്സ ചതസ്സോ ഏകായേവ വാ അട്ഠങ്ഗുലാ, തസ്സ ചത്താരി. യസ്സ പഞ്ച ഏകായേവ വാ ദസങ്ഗുലാ, സോ ബദ്ധോപി അബദ്ധോപി അപത്തോയേവ, അഞ്ഞോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ. ഏസ താവ മത്തികാപത്തേ വിനിച്ഛയോ.

അയോപത്തേ പന സചേപി പഞ്ച വാ അതിരേകാനി വാ ഛിദ്ദാനി ഹോന്തി, താനി ചേ അയചുണ്ണേന വാ ആണിയാ വാ ലോഹമണ്ഡലകേന വാ ബദ്ധാനി മട്ഠാനി ഹോന്തി, സ്വേവ പത്തോ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ, ന അഞ്ഞോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ. അഥ പന ഏകമ്പി ഛിദ്ദം മഹന്തം ഹോതി, ലോഹമണ്ഡലകേന ബദ്ധമ്പി മട്ഠം ന ഹോതി, പത്തേ ആമിസം ലഗ്ഗതി, അകപ്പിയോ ഹോതി, അയം അപത്തോ. അഞ്ഞോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ.

൬൧൫. ഥേരോ വത്തബ്ബോതി പത്തേ ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ ‘‘അയം, ഭന്തേ, പത്തോ പമാണയുത്തോ സുന്ദരോ ഥേരാനുരൂപോ, തം ഗണ്ഹഥാ’’തി വത്തബ്ബോ. യോ ന ഗണ്ഹേയ്യാതി അനുകമ്പായ ന ഗണ്ഹന്തസ്സ ദുക്കടം. യോ പന സന്തുട്ഠിയാ ‘‘കിം മേ അഞ്ഞേന പത്തേനാ’’തി ന ഗണ്ഹാതി, തസ്സ അനാപത്തി. പത്തപരിയന്തോതി ഏവം പരിവത്തേത്വാ പരിയന്തേ ഠിതപത്തോ.

ന അദേസേതി മഞ്ചപീഠഛത്തനാഗദന്തകാദികേ അദേസേ, ന നിക്ഖിപിതബ്ബോ. യത്ഥ പുരിമം സുന്ദരം പത്തം ഠപേതി, തത്ഥേവ ഠപേതബ്ബോ. പത്തസ്സ ഹി നിക്ഖിപനദേസോ ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ആധാരക’’ന്തിആദിനാ നയേന ഖന്ധകേ വുത്തോയേവ.

ന അഭോഗേനാതി യാഗുരന്ധനരജനപചനാദിനാ അപരിഭോഗേന ന പരിഭുഞ്ജിതബ്ബോ. അന്തരാമഗ്ഗേ പന ബ്യാധിമ്ഹി ഉപ്പന്നേ അഞ്ഞസ്മിം ഭാജനേ അസതി മത്തികായ ലിമ്പേത്വാ യാഗും വാ പചിതും ഉദകം വാ താപേതും വട്ടതി.

ന വിസ്സജ്ജേതബ്ബോതി അഞ്ഞസ്സ ന ദാതബ്ബോ. സചേ പന സദ്ധിവിഹാരികോ വാ അന്തേവാസികോ വാ അഞ്ഞം വരപത്തം ഠപേത്വാ ‘‘അയം മയ്ഹം സാരുപ്പോ, അയം ഥേരസ്സാ’’തി ഗണ്ഹാതി, വട്ടതി. അഞ്ഞോ വാ തം ഗഹേത്വാ അത്തനോ പത്തം ദേതി, വട്ടതി. ‘‘മയ്ഹമേവ പത്തം ആഹരാ’’തി വത്തബ്ബകിച്ചം നത്ഥി.

൬൧൭. പവാരിതാനന്തി ഏത്ഥ സങ്ഘവസേന പവാരിതട്ഠാനേ പഞ്ചബന്ധനേനേവ വട്ടതി. പുഗ്ഗലവസേന പവാരിതട്ഠാനേ ഊനപഞ്ചബന്ധനേനാപി വട്ടതീതി കുരുന്ദിയം വുത്തം. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവ.

ഛസമുട്ഠാനം, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മവചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

ഊനപഞ്ചബന്ധനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.