൬. അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൧൫. തേന സമയേനാതി അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദം. തത്ഥ ഉപനന്ദോ സക്യപുത്തോതി അസീതിസഹസ്സമത്താനം സക്യകുലാ പബ്ബജിതാനം ഭിക്ഖൂനം പതികിട്ഠോ ലോലജാതികോ. പട്ടോതി ഛേകോ സമത്ഥോ പടിബലോ സരസമ്പന്നോ കണ്ഠമാധുരിയേന സമന്നാഗതോ. കിസ്മിം വിയാതി കിംസു വിയ കിലേസോ വിയ, ഹിരോത്തപ്പവസേന കമ്പനം വിയ സങ്കമ്പനം വിയ ഹോതീതി അത്ഥോ.

അദ്ധാനമഗ്ഗന്തി അദ്ധാനസങ്ഖാതം ദീഘമഗ്ഗം, ന നഗരവീഥിമഗ്ഗന്തി അത്ഥോ. തേ ഭിക്ഖൂ അച്ഛിന്ദിംസൂതി മുസിംസു, പത്തചീവരാനി നേസം ഹരിംസൂതി അത്ഥോ. അനുയുഞ്ജാഹീതി ഭിക്ഖുഭാവജാനനത്ഥായ പുച്ഛ. അനുയുഞ്ജിയമാനാതി പബ്ബജ്ജാഉപസമ്പദാപത്തചീവരാധിട്ഠാനാദീനി പുച്ഛിയമാനാ. ഏതമത്ഥം ആരോചേസുന്തി ഭിക്ഖുഭാവം ജാനാപേത്വാ യോ ‘‘സാകേതാ സാവത്ഥിം അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നാ’’തിആദിനാ നയേന വുത്തോ, ഏതമത്ഥം ആരോചേസും.

൫൧൭. അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാതിആദീസു യം പരതോ ‘‘തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ’’തി വുത്തം, തം ആദിം കത്വാ ഏവം അനുപുബ്ബകഥാ വേദിതബ്ബാ. സചേ ചോരേ പസ്സിത്വാ ദഹരാ പത്തചീവരാനി ഗഹേത്വാ പലാതാ, ചോരാ ഥേരാനം നിവാസനപാരുപനമത്തംയേവ ഹരിത്വാ ഗച്ഛന്തി, ഥേരേഹി നേവ താവ ചീവരം വിഞ്ഞാപേതബ്ബം, ന സാഖാപലാസം ഭഞ്ജിതബ്ബം. അഥ ദഹരാ സബ്ബം ഭണ്ഡകം ഛഡ്ഡേത്വാ പലാതാ, ചോരാ ഥേരാനം നിവാസനപാരുപനം തഞ്ച ഭണ്ഡകം ഗഹേത്വാ ഗച്ഛന്തി, ദഹരേഹി ആഗന്ത്വാ അത്തനോ നിവാസനപാരുപനാനി ന താവ ഥേരാനം ദാതബ്ബാനി, ന ഹി അനച്ഛിന്നചീവരാ അത്തനോ അത്ഥായ സാഖാപലാസം ഭഞ്ജിതും ലഭന്തി, അച്ഛിന്നചീവരാനം പന അത്ഥായ ലഭന്തി, അച്ഛിന്നചീവരാവ അത്തനോപി പരേസമ്പി അത്ഥായ ലഭന്തി. തസ്മാ ഥേരേഹി വാ സാഖാപലാസം ഭഞ്ജിത്വാ വാകാദീഹി ഗന്ഥേത്വാ ദഹരാനം ദാതബ്ബം, ദഹരേഹി വാ ഥേരാനം അത്ഥായ ഭഞ്ജിത്വാ ഗന്ഥേത്വാ തേസം ഹത്ഥേ ദത്വാ വാ അദത്വാ വാ അത്തനാ നിവാസേത്വാ അത്തനോ നിവാസനപാരുപനാനി ഥേരാനം ദാതബ്ബാനി, നേവ ഭൂതഗാമപാതബ്യതായ പാചിത്തിയം ഹോതി, ന തേസം ധാരണേ ദുക്കടം.

സചേ അന്തരാമഗ്ഗേ രജകത്ഥരണം വാ ഹോതി, അഞ്ഞേ വാ താദിസേ മനുസ്സേ പസ്സന്തി, ചീവരം വിഞ്ഞാപേതബ്ബം. യാനി ച നേസം തേ വാ വിഞ്ഞത്തമനുസ്സാ അഞ്ഞേ വാ സാഖാപലാസനിവാസനേ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ ഉസ്സാഹജാതാ വത്ഥാനി ദേന്തി, താനി സദസാനി വാ ഹോന്തു അദസാനി വാ നീലാദിനാനാവണ്ണാനി വാ കപ്പിയാനിപി അകപ്പിയാനിപി സബ്ബാനി അച്ഛിന്നചീവരട്ഠാനേ ഠിതത്താ തേസം നിവാസേതുഞ്ച പാരുപിതുഞ്ച വട്ടന്തി. വുത്തമ്പിഹേതം പരിവാരേ –

‘‘അകപ്പകതം നാപി രജനായ രത്തം;

തേന നിവത്ഥോ യേന കാമം വജേയ്യ;

ന ചസ്സ ഹോതി ആപത്തി;

സോ ച ധമ്മോ സുഗതേന ദേസിതോ;

പഞ്ഹാ മേസാ കുസലേഹി ചിന്തിതാ’’തി. (പരി. ൪൮൧);

അയഞ്ഹി പഞ്ഹോ അച്ഛിന്നചീവരകം ഭിക്ഖും സന്ധായ വുത്തോ. അഥ പന തിത്ഥിയേഹി സഹഗച്ഛന്തി, തേ ച നേസം കുസചീരവാകചീരഫലകചീരാനി ദേന്തി, താനിപി ലദ്ധിം അഗ്ഗഹേത്വാ നിവാസേതും വട്ടന്തി, നിവാസേത്വാപി ലദ്ധി ന ഗഹേതബ്ബാ.

ഇദാനി ‘‘യം ആവാസം പഠമം ഉപഗച്ഛതി, സചേ തത്ഥ ഹോതി സങ്ഘസ്സ വിഹാരചീവരം വാ’’തിആദീസു വിഹാരചീവരം നാമ മനുസ്സാ ആവാസം കാരേത്വാ ‘‘ചത്താരോപി പച്ചയാ അമ്ഹാകംയേവ സന്തകാ പരിഭോഗം ഗച്ഛന്തൂ’’തി തിചീവരം സജ്ജേത്വാ അത്തനാ കാരാപിതേ ആവാസേ ഠപേന്തി, ഏതം വിഹാരചീവരം നാമ. ഉത്തരത്ഥരണന്തി മഞ്ചകസ്സ ഉപരി അത്ഥരണകം വുച്ചതി. ഭുമത്ഥരണന്തി പരികമ്മകതായ ഭൂമിയാ രക്ഖണത്ഥം ചിമിലികാഹി കതഅത്ഥരണം തസ്സ ഉപരി തട്ടികം പത്ഥരിത്വാ ചങ്കമന്തി. ഭിസിച്ഛവീതി മഞ്ചഭിസിയാ വാ പീഠഭിസിയാ വാ ഛവി, സചേ പൂരിതാ ഹോതി വിധുനിത്വാപി ഗഹേതും വട്ടതി. ഏവമേതേസു വിഹാരചീവരാദീസു യം തത്ഥ ആവാസേ ഹോതി, തം അനാപുച്ഛാപി ഗഹേത്വാ നിവാസേതും വാ പാരുപിതും വാ അച്ഛിന്നചീവരകാനം ഭിക്ഖൂനം ലബ്ഭതീതി വേദിതബ്ബം. തഞ്ച ഖോ ലഭിത്വാ ഓദഹിസ്സാമി പുന ഠപേസ്സാമീതി അധിപ്പായേന ന മൂലച്ഛേജ്ജായ. ലഭിത്വാ ച പന ഞാതിതോ വാ ഉപട്ഠാകതോ വാ അഞ്ഞതോ വാ കുതോചി പാകതികമേവ കാതബ്ബം. വിദേസഗതേന ഏകസ്മിം സങ്ഘികേ ആവാസേ സങ്ഘികപരിഭോഗേന പരിഭുഞ്ജനത്ഥായ ഠപേതബ്ബം. സചസ്സ പരിഭോഗേനേവ തം ജീരതി വാ നസ്സതി വാ ഗീവാ ന ഹോതി. സചേ പന ഏതേസം വുത്തപ്പകാരാനം ഗിഹിവത്ഥാദീനം ഭിസിച്ഛവിപരിയന്താനം കിഞ്ചി ന ലബ്ഭതി, തേന തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബന്തി.

൫൧൯. യേഹി കേഹിചി വാ അച്ഛിന്നന്തി ഏത്ഥ യമ്പി അച്ഛിന്നചീവരാ ആചരിയുപജ്ഝായാ അഞ്ഞേ ‘‘ആഹരഥ, ആവുസോ, ചീവര’’ന്തി യാചിത്വാ വാ വിസ്സാസേന വാ ഗണ്ഹന്തി, തമ്പി സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി വത്തും യുജ്ജതി.

പരിഭോഗജിണ്ണം വാതി ഏത്ഥ ച അച്ഛിന്നചീവരാനം ആചരിയുപജ്ഝായാദീനം അത്തനാ തിണപണ്ണേഹി പടിച്ഛാദേത്വാ ദിന്നചീവരമ്പി സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി വത്തും യുജ്ജതി. ഏവഞ്ഹി തേ അച്ഛിന്നചീവരട്ഠാനേ നട്ഠചീവരട്ഠാനേ ച ഠിതാ ഭവിസ്സന്തി, തേന നേസം വിഞ്ഞത്തിയം അകപ്പിയചീവരപരിഭോഗേ ച അനാപത്തി അനുരൂപാ ഭവിസ്സതി.

൫൨൧. ഞാതകാനം പവാരിതാനന്തി ഏത്ഥ ‘‘ഏതേസം സന്തകം ദേഥാ’’തി വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ യാചന്തസ്സ അനാപത്തീതി ഏവമത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. ന ഹി ഞാതകപവാരിതാനം ആപത്തി വാ അനാപത്തി വാ ഹോതി. അത്തനോ ധനേനാതി ഏത്ഥാപി അത്തനോ കപ്പിയഭണ്ഡേന കപ്പിയവോഹാരേനേവ ചീവരം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ ചേതാപേന്തസ്സ പരിവത്താപേന്തസ്സ അനാപത്തീതി ഏവമത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. പവാരിതാനന്തി ഏത്ഥ ച സങ്ഘവസേന പവാരിതേസു പമാണമേവ വട്ടതി. പുഗ്ഗലികപവാരണായ യം യം പവാരേതി, തം തംയേവ വിഞ്ഞാപേതബ്ബം. യോ ചതൂഹി പച്ചയേഹി പവാരേത്വാ സയമേവ സല്ലക്ഖേത്വാ കാലാനുകാലം ചീവരാനി ദിവസേ ദിവസേ യാഗുഭത്താദീനീതി ഏവം യേന യേനത്ഥോ തം തം ദേതി, തസ്സ വിഞ്ഞാപനകിച്ചം നത്ഥി. യോ പന പവാരേത്വാ ബാലതായ വാ സതിസമ്മോസേന വാ ന ദേതി, സോ വിഞ്ഞാപേതബ്ബോ. യോ ‘‘മയ്ഹം ഗേഹം പവാരേമീ’’തി വദതി, തസ്സ ഗേഹം ഗന്ത്വാ യഥാസുഖം നിസീദിതബ്ബം നിപജ്ജിതബ്ബം, ന കിഞ്ചി ഗഹേതബ്ബം. യോ പന ‘‘യം മയ്ഹം ഗേഹേ അത്ഥി, തം പവാരേമീ’’തി വദതി. യം തത്ഥ കപ്പിയം, തം വിഞ്ഞാപേതബ്ബം, ഗേഹേ പന നിസീദിതും വാ നിപജ്ജിതും വാ ന ലബ്ഭതീതി കുരുന്ദിയം വുത്തം.

അഞ്ഞസ്സത്ഥായാതി ഏത്ഥ അത്തനോ ഞാതകപവാരിതേ ന കേവലം അത്തനോ അത്ഥായ, അഥ ഖോ അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അനാപത്തീതി അയമേകോ അത്ഥോ. അയം പന ദുതിയോ അഞ്ഞസ്സാതി യേ അഞ്ഞസ്സ ഞാതകപവാരിതാ, തേ തസ്സേവ ‘‘അഞ്ഞസ്സാ’’തി ലദ്ധവോഹാരസ്സ ബുദ്ധരക്ഖിതസ്സ വാ ധമ്മരക്ഖിതസ്സ വാ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ അനാപത്തീതി. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവ.

സമുട്ഠാനാദീസു ഇദമ്പി ഛസമുട്ഠാനം, കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മവചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.