൬. ആരാമവഗ്ഗോ
൧. പഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൨൫. ആരാമവഗ്ഗസ്സ പഠമസിക്ഖാപദേ – പരിക്ഖേപം അതിക്കാമേന്തിയാ, ഉപചാരം ഓക്കമന്തിയാതി ഏത്ഥ പഠമപാദേ ദുക്കടം, ദുതിയപാദേ പാചിത്തിയം.
൧൦൨൭. സീസാനുലോകികാതി പഠമം പവിസന്തീനം ഭിക്ഖുനീനം സീസം അനുലോകേന്തീ പവിസതി, അനാപത്തി. യത്ഥ ഭിക്ഖുനിയോതി യത്ഥ ഭിക്ഖുനിയോ പഠമതരം പവിസിത്വാ സജ്ഝായചേതിയവന്ദനാദീനി കരോന്തി, തത്ഥ താസം സന്തികം ഗച്ഛാമീതി ഗന്തും വട്ടതി. ആപദാസൂതി കേനചി ഉപദ്ദുതാ ഹോതി, ഏവരൂപാസു ആപദാസു പവിസിതും വട്ടതി. സേസം ഉത്താനമേവ.
ധുരനിക്ഖേപസമുട്ഠാനം – കിരിയാകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
പഠമസിക്ഖാപദം.
൨. ദുതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൨൮. ദുതിയേ – ആയസ്മാ കപ്പിതകോതി അയം ജടിലസഹസ്സബ്ഭന്തരോ ഥേരോ. സംഹരീതി സങ്കാമേസി. സംഹടോതി സങ്കാമിതോ. കാസാവടോതി ന്ഹാപിതാ കാസാവം നിവാസേത്വാ കമ്മം കരോന്തി, തം സന്ധായാഹംസു. സേസം ഉത്താനമേവ.
തിസമുട്ഠാനം – കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.
ദുതിയസിക്ഖാപദം.
൩. തതിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൩൬. തതിയേ – അനുസാസനിപുരേക്ഖാരായാതി ഇദാനിപി ത്വം ബാലാ അബ്യത്താതിആദിനാ നയേന അനുസാസനിപക്ഖേ ഠത്വാ വദന്തിയാ അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ. സമുട്ഠാനാദീനി അനന്തരസിക്ഖാപദസദിസാനേവാതി.
തതിയസിക്ഖാപദം.
൪. ചതുത്ഥസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൩൭. ചതുത്ഥേ – സബ്ബം ഉത്താനമേവ. ചതുസമുട്ഠാനം – കായതോ കായവാചതോ കായചിത്തതോ കായവാചാചിത്തതോ ച സമുട്ഠാതി. നിമന്തിതായ അനാപുച്ഛാ ഭുഞ്ജന്തിയാ ആപത്തിസമ്ഭവതോ സിയാ കിരിയാകിരിയം, പവാരിതായ കപ്പിയം കാരേത്വാപി അകാരേത്വാപി ഭുഞ്ജന്തിയാ ആപത്തിസമ്ഭവതോ സിയാ കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
ചതുത്ഥസിക്ഖാപദം.
൫. പഞ്ചമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൪൩. പഞ്ചമേ – കുലേ മച്ഛരോ കുലമച്ഛരോ, കുലമച്ഛരോ ഏതിസ്സാ അത്ഥീതി കുലമച്ഛരിനീ കുലം വാ മച്ഛരായതീതി കുലമച്ഛരിനീ. കുലസ്സ അവണ്ണന്തി തം കുലം അസ്സദ്ധം അപ്പസന്നന്തി. ഭിക്ഖുനീനം അവണ്ണന്തി ഭിക്ഖുനിയോ ദുസ്സീലാ പാപധമ്മാതി.
൧൦൪൫. സന്തംയേവ ആദീനവന്തി കുലസ്സ വാ ഭിക്ഖുനീനം വാ സന്തം അഗുണം. സേസം ഉത്താനമേവ. തിസമുട്ഠാനം – കിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം ദുക്ഖവേദനന്തി.
പഞ്ചമസിക്ഖാപദം.
൬. ഛട്ഠസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൪൮. ഛട്ഠേ – ഓവാദായാതി ഗരുധമ്മത്ഥായ. സംവാസായാതി ഉപോസഥപവാരണാപുച്ഛനത്ഥായ. അയമേത്ഥ സങ്ഖേപോ. വിത്ഥാരോ പന ഭിക്ഖുനോവാദകസിക്ഖാപദവണ്ണനായം വുത്തോയേവ.
ഏളകലോമസമുട്ഠാനം – കിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
ഛട്ഠസിക്ഖാപദം.
൭. സത്തമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൫൩. സത്തമേ – പരിയേസിത്വാ ന ലഭതീതി ഭിക്ഖുനിം ന ലഭതി. സേസം ഉത്താനമേവ. ഇമസ്സാപി വിത്ഥാരോ ഭിക്ഖുനോവാദകേ വുത്തോയേവ.
ധുരനിക്ഖേപസമുട്ഠാനം – അകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.
സത്തമസിക്ഖാപദം.
൮. അട്ഠമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൫൬. അട്ഠമേ – ഏകകമ്മന്തിആദീഹി ഉപോസഥപവാരണായേവ വുത്താ. സേസം ഉത്താനമേവ. ഇമസ്സാപി വിത്ഥാരോ ഭിക്ഖുനോവാദകേ വുത്തോയേവ.
പഠമപാരാജികസമുട്ഠാനം – അകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.
അട്ഠമസിക്ഖാപദം.
൯. നവമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൫൮. നവമേ – സബ്ബം ഉത്താനമേവ. ഇമസ്സാപി വിത്ഥാരോ ഭിക്ഖുനോവാദകേ വുത്തോയേവ.
ധുരനിക്ഖേപസമുട്ഠാനം – അകിരിയം, സഞ്ഞാവിമോക്ഖം, സചിത്തകം, ലോകവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, അകുസലചിത്തം, ദുക്ഖവേദനന്തി.
നവമസിക്ഖാപദം.
൧൦. ദസമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൧൦൬൨. ദസമേ – പസാഖേതി അധോകായേ. അധോകായോ ഹി യസ്മാ തതോ രുക്ഖസ്സ സാഖാ വിയ ഉഭോ ഊരൂ പഭിജ്ജിത്വാ ഗതാ, തസ്മാ പസാഖോതി വുച്ചതി.
൧൦൬൫. ഭിന്ദാതിആദീസു സചേ ‘‘ഭിന്ദ, ഫാലേഹീ’’തി സബ്ബാനി ആണാപേതി, സോ ച തഥേവ കരോതി, ഛ ആണത്തിദുക്കടാനി ഛ ച പാചിത്തിയാനി ആപജ്ജതി. അഥാപി ഏവം ആണാപേതി – ‘‘ഉപാസക, യംകിഞ്ചി ഏത്ഥ കാതബ്ബം, തം സബ്ബം കരോഹീ’’തി, സോ ച സബ്ബാനിപി ഭേദനാദീനി കരോതി; ഏകവാചായ ഛ ദുക്കടാനി ഛ പാചിത്തിയാനീതി ദ്വാദസ ആപത്തിയോ. സചേ പന ഭേദനാദീസുപി ഏകംയേവ വത്വാ ‘‘ഇദം കരോഹീ’’തി ആണാപേതി, സോ ച സബ്ബാനി കരോതി, യം ആണത്തം, തസ്സേവ കരണേ പാചിത്തിയം. സേസേസു അനാപത്തി. സേസം ഉത്താനമേവ.
കഥിനസമുട്ഠാനം – കിരിയാകിരിയം, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മം, വചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.
ദസമസിക്ഖാപദം.
ആരാമവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.